Araçlarda Görüntü ve Multimedya Cihazlarının Yasal Düzenlemesi
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 72/1 uyarınca taşıtlarda ses, müzik, görüntü ile haberleşme aygıtlarının kamunun huzurunu kaçırmayacak ve ilgili yönetmelik koşullarını karşılayacak biçimde işletilmesi esastır; bu kurala aykırı davranılması halinde idari para cezası yaptırımı uygulanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 72Kaynağı aç
ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları yönetmelikte gösterilen şartlara uygun
olarak ve kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde kullanılabilir. (Ek cümle:12/2/2026-7574/24 md.) Bu fıkra hükümlerine uymayanlara 3.000 Türk lirası idari
para cezası uygulanır.
(Değişik
ikinci fıkra:12/2/2026-7574/24 md.) Araçlarda
Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve
haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan
görüntü cihazlarını bulundurmak veya kullanmak yasaktır. Bu fıkra hükümlerine
uymayanlara 21.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca bu araçlar
otuz gün süreyle trafikten menedilir.
Kanun
ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları
ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazları araçlardan
söktürülür.
Tedbirsiz ve saygısız araç sürme:
Aynı Kanun m. 72/2 kapsamında, mevzuat hükümlerine aykırı nitelikteki ses, müzik ve haberleşme düzenekleri ile sürücünün izleme ve kullanma sahasında yer alan görüntü cihazlarının araçta bulundurulması yahut kullanılması yasaklanmıştır. Anılan yasağı ihlal edenler hakkında idari para cezası tatbik edilmekte ve ilgili araçlar otuz gün süreyle trafikten menedilmektedir. Bunun yanında m. 72/3 uyarınca, Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarının araçlardan söktürülmesi zorunludur.
Orijinal Donanım ile Sonradan Takılan Cihazların Farkı ve Konumlandırma
Taşıtın üretim aşamasında yer alan ve tip onayı (homologasyon) bulunan orijinal ekranlar, güvenlik testlerinden geçirilerek onaylandığından hukuka uygun kabul edilir. Buna karşın araçlara sonradan ilave edilen büyük boyutlu ve standart dışı tablet tipi ekranlar bu tür güvenlik testlerine tabi tutulmamıştır. Dolayısıyla sonradan takılan multimedya sistemlerinin sürücünün izleme ve kullanma alanı dahilinde bulunmaması gerekir; bu donanımların ön camdan dışarının görülmesini engellememesi esastır.
Cihazın torpido hizasının veya havalandırma menfezlerinin alt bölümünde konumlandırıldığı ve makul ölçülerde kaldığı durumlarda, genellikle sürüş emniyeti bakımından sakınca doğmadığı değerlendirilmektedir. Arka koltuk kafalıklarına yolcular için yerleştirilen ekranlar hukuken bir sorun oluşturmaz. Ancak ön konsoldaki ekran sürücünün izleme alanında bulunuyorsa ve hareketli görüntü sağlıyorsa, cihazın yalnızca yan koltuktaki yolcu tarafından izlendiği yönündeki iddialar hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Seyir Halinde Ekran Kullanımı ve Hukuki Sorumluluk
Taşıt hareket halindeyken sürücünün görüş alanına giren bir ekranda film, dizi, video veya sürüşle bağlantısı bulunmayan uygulamaların açık bulundurulması yasaktır. 2918 sayılı Kanun m. 72 kapsamındaki aykırılıklarda, ekranın önceki malik döneminde takıldığı veya aracın mevcut haliyle satın alındığı yönündeki beyanlar yaptırımdan muafiyet sağlamaz. İşleten ile sürücü, taşıtın mevzuat kurallarına uygun biçimde bulunmasından ve kullanılmasından müştereken sorumludur.
İdari Para Cezası ve Men Kararına Karşı Başvuru Yolu
Trafik idari para cezası tutanağı ile trafikten men kararına karşı, kararın tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına karşı on beş gün içinde başvuru yapılmaması halinde karar kesinleşir. Aynı Kanun m. 27/2 gereğince mücbir sebep dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması durumunda, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvurulabilir; bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. Yargılama sırasında hakimlik, cihazın 2918 sayılı Kanun m. 72 uyarınca sürücünün izleme ve kullanma sahasında kalıp kalmadığını belirlemek üzere teknik bilirkişi incelemesine başvurabilir; itirazın kabulü halinde idari para cezası ve men kararı iptal edilir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Kabahatler Kanunu m. 17/6 uyarınca kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu ödeme süresi içinde yerine getirilmesi halinde cezadan yüzde 25 oranında indirim yapılır; trafik cezalarında ise tebliğ veya kesilme tarihinden itibaren 15 gün içinde ödeme yapılması durumunda yüzde 25 erken ödeme indirimi uygulanmaktadır. Ekonomik durumun elverişli olmaması halinde 5326 sayılı Kanun m. 17/3 uyarınca ilk taksit peşin ödenmek şartıyla bir yıl içinde dört eşit taksitle ödeme kararlaştırılabilir; taksitlerin zamanında ve tam ödenmemesi halinde kalan kısmın tamamı tahsil edilir. Kabahatler Kanunu m. 17/7 gereğince nispi nitelikte olmayan cezalar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. Ayrıca anılan Kanun m. 27/8 uyarınca idari yaptırımla bağlantılı olarak aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, yaptırıma ilişkin iptal talepleri idari yargı merciinde birlikte karara bağlanır.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 17Kaynağı aç
olabilir.
(2) İdarî para cezası, kanunda
alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para
cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru
ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.
(3) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa
ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen
idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen
oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen
idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Sosyal güvenlik kurumları ile
mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelir
kaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen idarî para cezaları
ise, ilgili kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeye gelir kaydedilir.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki
hükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para
cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit
taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak
ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.
(4) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin
kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek
tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından
verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından
tahsil olunur. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ve Genel Bütçeye
gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında özel hüküm
bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur.
(5) İdarî para cezası tamamen
tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirilir.
(6) Kabahat dolayısıyla
idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun
tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. (Değişik cümleler:
1/7/2022-7417/46 md.) Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari
para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasının
ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılır. (Ek
cümle: 1/7/2022-7417/46 md.) Ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun
yoluna başvurma hakkını etkilemez.
(7) İdarî para cezaları her
takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının
hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki
idarî para cezaları açısından uygulanmaz.
Mülkiyetin kamuya
geçirilmesi
Sonradan takılan multimedya cihazı nedeniyle kesilen cezaya hangi sürede itiraz edilir?
Ceza tutanağının tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine başvurulabilir. Mücbir sebep nedeniyle sürenin kaçırılması halinde engelin kalkmasından itibaren en geç 7 gün içinde başvuru imkanı bulunur; ancak bu başvuru kararın kesinleşmesini kendiliğinden engellemez.
Aracın multimedya ekranı takılı olarak satın alınması sorumluluğu kaldırır mı?
Hayır, ekranın kendisi tarafından takılmadığı veya taşıtın bu şekilde devralındığı savunması sorumluluğu bertaraf etmez; işleten ile sürücü aracın mevzuata uygunluğundan müştereken sorumludur.
Araç içindeki hangi ekranlar yasal yaptırım kapsamındadır?
Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü aygıtları ile sürücünün izleme ve kullanma alanında kalan görüntü cihazları yasak kapsamındadır; arka koltuktaki yolcular için kafalıklara takılan ekranlar ise kural olarak ihlal teşkil etmez.
Trafik para cezasında erken ödeme indirimi nasıl uygulanır?
Trafik idari para cezasının tebliğ veya kesilme tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi durumunda tutar üzerinden yüzde 25 indirim uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy