Konutun maliki ya da ortakları işveren, yönetici ise işveren vekilidir. Konut kapıcıları, 4857 sayılı Kanun kapsamındaki şartlar doğrultusunda kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır.
Kıdem tazminatının çerçevesi
1475 sayılı Kanun m. 14, kendi isteğiyle ayrılmayı, 506 sayılı Kanun m. 60’ın birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartların veya aynı Kanunun geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısının tamamlanmasıyla açıklar.
1475 sayılı İŞ KANUNU m. 14Kaynağı aç
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin işveren tarafından feshinde gündeme gelebileceği gibi kapıcının haklı nedenle feshinde de gündeme gelebilir. Belirsiz süreli sözleşme her yıl kendiliğinden yenilenmez; her yıl yeni sözleşme imzalatmak kıdemi sıfırlamaz ve süreler birleşerek hesaplanır.
Haklı sebep olmadan çıkarılan kapıcı, kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmemiş fazla mesai, ulusal bayram, genel tatil ve yıllık izin alacaklarını isteyebilir. İşsizlik ödeneği ancak kendi şartları gerçekleşirse söz konusu olur.
Kıdeme esas ücret
1475 sayılı Kanun m. 14 uyarınca kıdeme esas tutarda, 26. maddenin birinci fıkrasındaki ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para ve parayla ölçülebilen sözleşmesel ve kanuni menfaatler gözetilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E. 2011/23611, K. 2013/20775 sayılı kararında esas ücret, sözleşmenin feshedildiği anda geçerli son brüt ücret olarak açıklanmıştır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2011/23611, K. 2013/20775Kaynağı aç
Aynı kararda 4857 sayılı Kanun m. 32 çerçevesinde asıl ücrete eklenen para veya parayla ölçülebilen menfaatler kıdem hesabında dikkate alınır. İkramiye, süreklilik taşıyan prim, yakacak, giyecek, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı ile benzeri ödemeler ve özel sağlık ile hayat sigortası ödemeleri bu kapsamda sayılmıştır.
Görevi nedeniyle konut verilmesi 4857 sayılı Kanun uyarınca zorunlu değildir. Verilmiş konut için sözleşme sürdüğü sürece kira istenemeyeceği düzenlemesine dayanılarak, bu kira bedelinin ücrete sayılması doğru bulunmamıştır. Buna karşılık kapıcının kira ödemeden oturması ve karşılığında hizmet görmesi kararlaştırılsa ya da kira sözleşmesi yapılsa da işverenin ücret ödeme yükümlülüğü kalkmış sayılmaz.
Ücretin ödenmesi ve zamanaşımı
4857 sayılı Kanun m. 32’ye göre ücret, bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişilerce sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki istihkak kural olarak Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan banka hesabına ödenir; bono, kupon veya para yerine geçtiği ileri sürülen senetle ödeme yapılamaz.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu süre bir haftaya kadar indirilebilir. Sözleşme sona erdiğinde işçinin ücreti ile sözleşme ve Kanundan doğan, para ile ölçülebilen menfaatleri eksiksiz ödenir.
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Daire karşılığında çalışılan ilişkide konutta oturmak, ücretin ödendiği anlamına gelmez.
Çalışma süresi
4857 sayılı Kanun m. 63’e göre genel çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerinde haftanın çalışılan günlerine eşit bölünerek uygulanır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 63Kaynağı aç
Tarafların anlaşmasıyla haftalık normal süre, günde on bir saati aşmamak koşuluyla çalışılan günlere farklı dağıtılabilir. Bu durumda iki aylık dönemdeki haftalık ortalama, normal haftalık süreyi aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar artırılabilir. Maddenin dördüncü fıkrası 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Kanunun 37. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Dinlenme, tatil ve yıllık izin
Önceki altı iş günü çalışan veya çalışmış sayılan apartman görevlisi, yedinci gün kesintisiz yirmi dört saat dinlenir. Hafta tatilinin gününü yönetici belirler.
Ulusal bayram ve genel tatilde çalışma, kapıcının onayı veya iş sözleşmesinde hüküm varsa mümkündür. Bu yoksa kapıcı o gün çalışmaya zorlanamaz. Çalışırsa normal günlük ücreti dışında bir yevmiye daha ödenir.
Konut kapıcısı, deneme süresi dahil en az bir yıl çalıştığında yıllık ücretli izne hak kazanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E. 2014/30877, K. 2016/3468 sayılı kararında yıllık iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; işveren bunu imzalı izin defteri veya eşdeğer belgeyle kanıtlamalıdır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/30877, K. 2016/3468Kaynağı aç
Aynı kararda, 20.09.2008-11.07.2013 dönemine ilişkin 31 günlük yıllık iznin kullandırıldığı veya ücretinin ödendiği işverence ispat edilemediğinden istemin 31 gün üzerinden kabulü gerekirken daha kısa süreyle hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır. Bu sonuç o dosyadaki izin istemine ilişkindir.
Geç ödemenin sonucu
Kıdem tazminatı süresinde ödenmediği için açılan davada hâkim, geciken süre bakımından mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder. İşçinin mevzuattan doğan diğer hakları saklı kalır.
Kat maliklerinin gider payı
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 20’ye göre, aralarında başka anlaşma yoksa kat maliklerinden her biri kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri ile bunlar için toplanacak avansa eşit katılır. Payını ödemeyen kat maliki hakkında diğer kat maliklerinden her biri veya yönetici, yönetim planı, bu Kanun ve genel hükümlere göre dava açabilir veya icra takibi yapabilir.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 20Kaynağı aç
Gider veya avans payının tamamını ödemeyen kat maliki, geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder. Bu oran kat malikinin gider borcuna ilişkindir; kapıcının kıdem veya ücret alacağının faizi değildir.
Kapıcı kendi isteğiyle ayrılınca kıdem nasıl doğar?
1475 sayılı Kanun m. 14, bu yolu on beş yıl ve sabit bir prim günü sayısıyla değil; 506 sayılı Kanun m. 60’taki yaş dışındaki şartların veya geçici 81. maddedeki sigortalılık süresi ile prim gününün tamamlanmasıyla düzenler.
Konutta oturmak ücreti ortadan kaldırır mı?
Hayır. Kira ödemeden oturup karşılığında kapıcılık yapılması veya kira sözleşmesi düzenlenmesi, işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü kaldırmaz.
Ücret alacağı ne zaman zamanaşımına uğrar?
4857 sayılı Kanun m. 32’ye göre ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
Haftalık çalışma süresi ne kadardır?
4857 sayılı Kanun m. 63’e göre genel çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Farklı dağıtım, tarafların anlaşmasına ve günde on bir saati aşmama koşuluna bağlıdır. Bu halde iki aylık süre içinde haftalık ortalama çalışma süresi normal haftalık çalışma süresini aşamaz.
Bayram günü çalışmak zorunlu mudur?
Hayır. Onay veya sözleşmede hüküm yoksa kapıcı ulusal bayram ve genel tatilde çalışmaya zorlanamaz. Çalışırsa normal günlük ücreti dışında bir yevmiye daha ödenir.
Yıllık iznin kullanıldığı nasıl kanıtlanır?
İspat yükü işverendedir. İşveren, iznin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer belgeyle kanıtlamalıdır.
Kapıcı giderine kim katılır?
Başka anlaşma yoksa kat malikleri, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 20 uyarınca kapıcı gideri ve bu gider için toplanacak avansa eşit katılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

