Apartman Görevlilerinin Hukuki Statüsü ve Sözleşme Yetkisi
Konut kapıcılarının hizmet kapsamı, niteliği, çalışma süreleri, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri, yıllık ücretli izin hakları ve kapıcı konutlarına ilişkin esaslar 4857 sayılı İş Kanunu'nun 110. maddesi uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Apartman görevlileri bireysel iş hukuku kapsamında korunmakta olup çalışma koşulları bu özel düzenlemeler çerçevesinde belirlenir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 110Kaynağı aç
Yöneticinin iş veya toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için işverenin yazılı yetki vermesi kural olarak aransa da yazılı yetki bulunmaması sözleşmeyi geçersiz kılmaz. Konut maliklerinin ya da ortaklarının yazılı yetki vermedikleri halde kapıcılık hizmetinden fiilen yararlanması, kurulan iş sözleşmesine onay verildiği anlamını taşır.
Tam ve Kısmi Süreli Çalışmanın Yasal Çerçevesi
4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi gereğince haftalık çalışma süresi genel bakımdan en çok kırk beş saattir ve aksi kararlaştırılmadıkça işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşmasıyla bu normal çalışma süresi, günde on bir saati aşmamak kaydıyla haftanın çalışılan günlerine farklı dağıtılabilir. İşçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlendiği iş sözleşmeleri ise 4857 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca kısmi süreli iş sözleşmesi kabul edilir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 63Kaynağı aç
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 13Kaynağı aç
Kısmi süreli çalışmada kıyaslamaya esas alınacak işçi, aynı işyerinde benzer görevleri tam gün yürüten kişidir; işyerinde denk bir çalışan bulunmadığında ise ilgili işkolundaki benzer koşullarda tam süreli çalışan emsal kabul edilir. Bağımsız bölüm sayısının az olduğu, eklentiler ile ortak alanların yoğun bir iş hacmi gerektirmediği binalarda kapıcının günlük 7,5 saat ve haftalık 45 saatlik olağan mesaiye göre daha az sürelerle kısmi süreli çalıştırılması mümkündür.
Kapıcılık ilişkisinde kısmi süreli iş sözleşmesinin yazılı olarak yapılması zorunlu değildir. Sözleşme yazılı yapılmadığı takdirde çalışma olgusu, işyerinin özelliği ve işin niteliğine göre kanıtlanabilir.
Binadaki bağımsız bölüm sayısı, fiili oturum durumu ve ısıtma sistemi dikkate alınarak merdiven temizliği, çöp alımı ve bahçe bakımı gibi üstlenilen işlerin haftada kaç saat alabileceği irdelenir; çalışmanın tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu gerekirse keşif yapılarak belirlenir.
Konut Tahsisi ve Gider Paylaşımı Esasları
Kapıcıya görevi sebebiyle konut verilmesi zorunlu değildir. 4857 sayılı İş Kanunu'nda kapıcı konutları için kira istenemeyeceğine dair açık bir kurala yer verilmemiş, bu hususun düzenlenmesi yönetmeliğe bırakılmıştır.
Kapıcıya konut tahsis edilmişse, iş sözleşmesinin devamı süresince bu konut için kira talep edilemez ve tahsis edilen konutun kira bedeli ücrete sayılamaz. Kapıcının kira ödemeksizin oturması ve karşılığında kapıcılık hizmetlerini görmesi şeklinde anlaşma yapılmış olması işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; kapıcı ile kira sözleşmesi akdedilmiş bulunması da bu sonucu etkilemez.
Kapıcının su, elektrik, ısınma ve sıcak su giderlerine kısmen veya tamamen katılıp katılmayacağı hususu sözleşme hükümleriyle taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir.
Kısmi Süreli Çalışmada Hizmet Tespiti ve Yasal Haklar
Hizmet tespiti taleplerinde kapıcının çalışmasının kısmi süreli olduğu anlaşıldığı takdirde, günde kaç saat hizmet verildiği belirlenerek haftalık ve aylık fiili çalışma süreleri tespit edilir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi kapsamında 7,5 saatlik fiili çalışmanın bir iş gününe karşılık geldiği dikkate alınarak hüküm kurulması gereken sigortalı çalışma süresi hesaplanır.
Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan apartman görevlileri tam zamanlı çalışanlarla aynı işçi statüsüne sahiptir. Ayrımı haklı kılan bir neden bulunmadıkça, salt sözleşmenin kısmi süreli olmasından ötürü tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamazlar. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler ile sigorta, yıllık izin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, hafta tatili ve genel tatil ücretleri çalışılan süreye orantılı olarak ödenir.
Genel Tatil Ücretleri ve Zamanaşımı Süresi
4857 sayılı İş Kanunu'nun 47. maddesi uyarınca işçilere kanunlarda kabul edilen ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmazlarsa bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam ödenir. Bu günlerde tatil yapmayarak fiilen çalışılması halinde ise çalışılan her gün için bir günlük ek ücret ödenerek toplam iki günlük ücrete hak kazanılır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 47Kaynağı aç
Kapıcılık sözleşmesinden doğan işçilik alacakları için kanunen beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Kapıcıya tahsis edilen konutun kira bedeli ücretten kesilebilir mi?
Hayır, konut verilmişse iş sözleşmesi sürdükçe kira talep edilemez, kira bedeli ücrete sayılamaz ve kira ödemeksizin oturma karşılığı çalıştırma işverenin ücret ödeme borcunu kaldırmaz.
Yöneticinin yazılı yetki almadan yaptığı kapıcılık sözleşmesi geçerli midir?
Evet, yazılı yetki bulunmasa dahi kat maliklerinin sunulan kapıcılık hizmetinden fiilen yararlanması sözleşmeye onay verildiği anlamına gelir ve sözleşme geçerliliğini korur.
Kısmi süreli kapıcı kıdem ve ihbar tazminatı alabilir mi?
Evet, kısmi süreli kapıcılar tam zamanlı çalışanlarla aynı işçi statüsünde olup kıdem ve ihbar tazminatı ile tatil ücretlerinden çalışılan süreyle orantılı olarak yararlanırlar.
Kısmi süreli kapıcılıkta hizmet süresi ve prim günü nasıl hesaplanır?
Günde kaç saat hizmet verildiği ve haftalık fiili süreler tespit edilir; 4857 sayılı İş Kanunu gereğince her 7,5 saatlik fiili çalışma 1 iş günü sayılarak prim gün hesabı yapılır.
Kapıcıların işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Apartman görevlilerinin iş sözleşmesinden doğan işçilik alacakları için kanunen beş yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy