Yönetim Kurulu Kararlarında Butlan Kavramı ve Yasal Dayanağı
Anonim şirket yönetim kurulunun aldığı kararlar kural olarak bağlayıcı hukuki sonuçlar meydana getirir; ancak kanunun öngördüğü temel emredici kurallara aykırı kararlar baştan itibaren geçersizdir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 391. maddesi uyarınca yönetim kurulu kararının batıl olduğunun tespiti mahkemeden istenebilir. Maddede yer verilen butlan hâlleri sınırlı sayıda olmayıp örnekleme niteliği taşır. Kanunun çizdiği çerçevenin yanı sıra ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı düşen veya alacaklıları, işçileri ve pay sahiplerini koruyan emredici hükümleri ihlal eden yönetim kurulu kararları da genel hükümler uyarınca batıldır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 391Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/5382, K. 2017/3443Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2014/10688, K. 2014/17799Kaynağı aç
Kanunda Belirtilen Başlıca Butlan Halleri
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 391. maddesinin 1. fıkrasında uygulamada sıklıkla karşılaşılan butlan sebepleri örnekleyici mahiyette sıralanmıştır. Bu çerçevede; pay sahipleri arasında eşit işlem prensibinin çiğnenmesi, şirketin kurumsal temel yapısının veya sermayenin korunmasına ilişkin yasal düzenlemelerin gözetilmemesi, ortakların başta vazgeçilmez hakları olmak üzere pay sahipliği haklarının ihlali ya da kısıtlanması ve genel kurul gibi diğer şirket organlarına bırakılan devredilemez yetki alanına müdahale edilmesi veya bu yetkilerin devrini konu alan yönetim kurulu kararları butlan yaptırımına tabidir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 357. maddesinin 1. fıkrası uyarınca pay sahipleri eşit şartlarda eşit işleme tabi tutulur. Yönetim kurulunun nesnel ve haklı bir nedene dayanmaksızın pay sahipleri arasında farklı muamelede bulunması kararın butlanına yol açar. Anonim şirketin temel yapısına aykırılık yönünden ise şirketin yasal tanımına, pay sahiplerinin hak ve borç düzenine veya organsal yapısına müdahale niteliği taşıyan kararlar batıldır. Örneğin 6102 sayılı Kanun'un 421. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca bilanço zararlarının kapatılması amacıyla pay sahiplerine ek yükümlülük getirilmesi ancak sermayenin tamamını temsil eden pay sahiplerinin genel kurulda oybirliğiyle alacağı kararla mümkün kılındığından, yönetim kurulunun pay sahiplerine bilanço açıklarını kapatmak amacıyla ek ödeme yükümü öngörmesi sınırlı sorumluluk esasına ve temel yapıya aykırılık nedeniyle batıldır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 357Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 421Kaynağı aç
Sermayenin korunması ilkesi bakımından; 6102 sayılı Kanun'un 342. maddesinde belirtilen ayni sermaye unsurlarına, 344. maddesinde düzenlenen nakden taahhüt edilen pay bedellerinin ödenmesine ve 376. maddesinde öngörülen sermaye kaybı ile borca batıklık hâlinde alınması gereken tedbirlere aykırı kararlar batıldır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024/1578 Esas ve 2025/1798 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere, pay sahibinin sermaye koyma borcunu ödediği kabul edilerek tescil gerçekleştikten sonra yönetim kurulunun tek taraflı işlemle geçmişe dönük olarak sermaye borcunun ifa edilmediği yönünde karar alması, sermayenin korunması ilkesini ve pay sahibinin haklarını zedeleyerek kararı batıl kılar.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1578, K. 2025/1798Kaynağı aç
Genel Kurulun Devredilemez Yetkilerine Müdahale Yasağı
Anonim şirket yönetim kurulu, kanunen genel kurula özgülenen devredilemez yetki alanına giren konularda karar tesis edemez. 6102 sayılı Kanun'un 408. maddesinin 2. fıkrası uyarınca esas sözleşmenin değiştirilmesi; yönetim kurulu üyelerinin seçimi, görev süreleri, ücret ve huzur hakkı gibi mali hakları, ibraları ve görevden alınmaları; kanuni istisnalar saklı kalmak kaydıyla denetçinin seçimi ve görevden alınması ile finansal tablolar, kâr dağıtımı, şirketin feshi ve önemli şirket varlıklarının toptan satışı genel kurulun devredilemez yetkilerindendir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/6239 Esas ve 2016/9154 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere, genel kurulun devredilemez yetkisine giren hususlarda veya bu yetkilerin devrine dair yönetim kurulunca karar alınması 6102 sayılı Kanun'un 391. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi gereğince butlan yaptırımına tabidir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 408Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/6239, K. 2016/9154Kaynağı aç
Genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi kural olarak yönetim kuruluna aittir. 6102 sayılı Kanun'un 410. maddesinin 1. fıkrası uyarınca görev süresi bitmiş olsa dahi yönetim kurulu genel kurulu toplantıya çağırabilir. Diğer yandan tek pay sahipli anonim şirketlerde bu ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahip olup 6102 sayılı Kanun'un 408. maddesinin 3. fıkrası gereğince genel kurul sıfatıyla vereceği kararların geçerlilik kazanabilmesi için yazılı olmaları zorunludur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/3013, K. 2015/8295Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 410Kaynağı aç
Temsil Yetkisinin Sınırları ve Karar Alma Usulleri
6102 sayılı Kanun'un 370. maddesi gereğince esas sözleşmede aksine düzenleme bulunmadıkça veya kurul tek kişiden oluşmadıkça şirketi temsil yetkisi çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir; kurul bu yetkiyi murahhas üyelere veya müdür olarak üçüncü kişilere devredebilirse de en az bir üyenin temsil yetkisini haiz olması kanuni şarttır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/5382 Esas ve 2017/3443 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, yönetim kurulunun 6102 sayılı Kanun'un 366. maddesi gereğince görev dağılımı yaparak başkan ve başkan vekili seçmesi ile 370. maddeye dayanarak şirketi temsile yetkili kişileri belirlemesi yönetimin devri mahiyetinde olmayıp toplantı ve karar nisaplarına uygun bulunduğu sürece butlan oluşturmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 370Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 366Kaynağı aç
Yönetim kurulunun karar nisapları 6102 sayılı Kanun'un 390. maddesinde düzenlenmiştir. Esas sözleşmede ağırlaştırıcı hüküm bulunmadıkça yönetim kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğuyla alır; bu usul elektronik ortamdaki toplantılarda da uygulanır. Kurul üyeleri birbirlerini temsilen oy veremez ve vekil aracılığıyla toplantıya katılamazlar. Kararların geçerliliği 390. maddenin 5. fıkrası uyarınca yazılıp imza edilmiş olmalarına bağlıdır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 390Kaynağı aç
Yönetim kurulu üyelerinden hiçbirinin toplantı isteminde bulunmaması hâlinde elden dolaştırma yoluyla da karar alınabilir. 6102 sayılı Kanun'un 390. maddesinin 4. fıkrası ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/3013 Esas ve 2015/8295 Karar sayılı ilamı uyarınca, üyelerden birinin karar şeklinde hazırladığı yazılı önerisine en az üye tam sayısının çoğunluğunun yazılı onay vermesi gereklidir; aynı önerinin tüm üyelere ulaştırılmış bulunması ise bu yolun geçerlilik şartıdır. Ayrıca onayların aynı kâğıtta yer alması zorunlu olmamakla birlikte onay imzalarının bulunduğu kâğıtların tümünün yönetim kurulu karar defterine yapıştırılması veya kabul edenlerin imzalarını taşıyan bir karara dönüştürülüp karar defterine geçirilmesi kararın geçerliliği için şarttır.
Yönetim Kurulu Kararlarında Geçersizlik ve İcrai Nitelik Şartı
Yönetim kurulunun usulüne uygun toplanarak karar alabilmesi için toplantı nisabının sağlanması zorunludur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024/1865 Esas ve 2025/478 Karar sayılı ilamıyla onanan somut uyuşmazlıkta, şirket esas sözleşmesi gereğince aranan toplantı yeter sayısının sağlanamamasının yönetim kurulu kararının yokluğu sonucunu doğuracağı ve usulüne göre toplanmamış bir kurulun aldığı kararda toplantıya katılamayan üyenin sonuca etki edip edemeyeceğinin bir öneminin bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1865, K. 2025/478Kaynağı aç
Yargı mercilerinde hükümsüzlüğün tespitine karar verilebilmesi için kararın hukuken sonuç doğurmaya elverişli icrai bir mahiyet taşıması gerekir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2014/10688 Esas ve 2014/17799 Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi, yönetim kurulunun aldığı kararın icrai nitelik barındırmayıp tavsiye mahiyetinde kalması durumunda hükümsüzlüğün tespitine hükmedilemez.
Butlanın Tespiti Davası, İleri Sürülme Usulü ve Hükmün Etkisi
Yönetim kurulu kararının batıl olduğunun tespiti davası 6102 sayılı Kanun'un 391. maddesi kapsamında şirkete husumet yöneltilerek açılan bir tespit davasıdır. Butlan hâlinin bir itiraz olarak veya dava dışında ileri sürülmesi her zaman mümkündür; ayrıca yargılamada hâkim ve tescile tabi işlemlerde ticaret sicil memuru butlanı re'sen dikkate alır.
Butlanın tespitine dair karar geriye etkili sonuç meydana getirir. Sakat yönetim kurulu kararı alındığı tarihten itibaren geçersiz sayılır ve bu karara dayanılarak yürütülen işlem ve uygulamalar da kural olarak geriye etkili olarak geçersiz olur. Batıl karar şirkete, pay sahiplerine veya alacaklılara karşı hiçbir hüküm ifade etmez.
Yönetim kurulu kararının batıl olduğu ne zaman ve nasıl ileri sürülebilir?
Yönetim kurulu kararının butlanı bağımsız bir tespit davasıyla istenebileceği gibi bir davada itiraz ya da defi olarak veya dava dışında her zaman ileri sürülebilir; hâkim ve ticaret sicil memuru butlanı re'sen gözetir.
Elden dolaştırma yöntemiyle yönetim kurulu kararı nasıl geçerli hale gelir?
Üyelerden hiçbirinin toplantı istememesi, aynı önerinin tüm üyelere iletilmesi, üye tam sayısının çoğunluğunun yazılı onayı ve imzaların karar defterine yapıştırılması veya karara dönüştürülüp deftere geçirilmesi ile geçerlilik sağlanır.
Nama yazılı pay devrinin onaylanması gecikirse devre onay verilmiş sayılır mı?
Şirket, nama yazılı pay devrinin onaylanması istemini aldığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde reddetmemişse veya yapılan ret haksızsa devir işlemine onay verilmiş sayılır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 494Kaynağı aç
Tavsiye niteliğindeki yönetim kurulu kararlarına karşı hükümsüzlük davası açılabilir mi?
Ortada icrai bir karar bulunmadığı ve karar yalnızca tavsiye niteliği taşıdığı takdirde yönetim kurulu kararının hükümsüzlüğünün tespitine karar verilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

