6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile anonim şirket genel kurullarının işleyişinde, organlar arası yetki dağılımında ve pay sahiplerinin haklarının korunmasında önemli kurallar getirilmiştir. Genel kurulun devredemeyeceği görev ve yetkiler çerçeveye bağlanmış, tek pay sahipli anonim şirketlerde karar alma usulü şekil şartına tabi tutulmuş, toplantıya çağrı usulleri ve temsil imkanları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 408Kaynağı aç
Genel Kurulun Devredilemez Görev ve Yetkileri
Türk Ticaret Kanunu m. 408 uyarınca genel kurul, kanunda ve esas sözleşmede açıkça öngörülmüş bulunan hâllerde karar alır. Kanunun çeşitli hükümlerinde yer alan devredilemez görevler ve yetkiler saklı kalmak üzere genel kurul; esas sözleşmenin değiştirilmesi ile yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri, huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi mali haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları yetkilerini devredemez.
Kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla denetçinin seçimi ile görevden alınması da genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır. Ayrıca finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr ve kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dahil kullanımına ilişkin kararların alınması, istisnalar hariç şirketin feshi ve önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı genel kurulun devredemeyeceği görevlerdendir.
Tek Pay Sahipli Anonim Şirketlerde Karar Alma Düzeni
Tek pay sahipli anonim şirketlerde bu pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Türk Ticaret Kanunu m. 408/3 uyarınca, tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmaları şarttır.
Genel Kurulu Toplantıya Çağrı Usulü ve İlan Şartları
Yeni denetim sisteminin bir sonucu olarak denetçi, genel kurulu toplantıya çağırmak konusunda yetkili olanların arasından çıkarılmıştır. Buna karşılık süresi dolmuş yönetim kurulu dahi genel kurulu toplantıya çağırabilir. Tasfiye memurları da görevleri ile ilgili konularda genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.
Türk Ticaret Kanunu m. 414/1 uyarınca genel kurul; şirket sözleşmesindeki usule göre, kurumsal internet sitesi ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanacak ilanla toplantıya davet edilir. Sermaye Piyasası Kanununun 11 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü saklı tutulmak üzere söz konusu davet, ilan ve toplantı günleri hesaba katılmaksızın toplantı tarihinden en az iki hafta önce gerçekleştirilir. Ayrıca pay defterinde kayıtlı bulunan pay sahipleriyle daha önce şirkete pay senedi veya ortaklığını kanıtlayıcı belge sunup adres bildiren ortaklara; oturum tarihi, gündem ve çağrı ilanının yayımlandığı veya yayımlanacağı gazeteler iadeli taahhütlü mektupla bildirilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 414Kaynağı aç
Genel kurulu toplantıya çağıran yönetim kurulu kararının hukuka uygun şekilde alınıp alınmadığı mahkeme incelemesinde önem taşır. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/8208 Esas ve 2021/7137 Karar sayılı ilamında, genel kurulu toplantıya çağıran yönetim kurulu kararının Türk Ticaret Kanunu m. 390 hükmünde aranan üye nisabıyla alınıp alınmadığı incelenmeksizin ve karar içeriği getirtilip değerlendirilmeksizin çağrının ve toplanan genel kurulun yok hükmünde sayılması bozma sebebi yapılmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/8208, K. 2021/7137Kaynağı aç
Azlığın Genel Kurulu Çağrı ve Gündeme Madde Ekleme Hakkı
Türk Ticaret Kanunu m. 411/1 uyarınca, sermayenin en az onda birine, halka açık ortaklıklarda ise yirmide birine sahip pay sahipleri; haklı gerekçelerini ve gündemi yazılı olarak belirterek yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya davet etmesini yahut yapılacak toplantının gündemine madde koymasını isteyebilir. Esas sözleşmeyle bu çağrı hakkı daha düşük pay sahipliği oranına sahip ortaklara da tanınabilir. Kanunun 411/2 maddesi uyarınca gündeme madde konulması talebinin, toplantı çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımına dair ilan bedelinin yatırılmasından önce yönetim kuruluna ulaşmış bulunması şarttır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 411Kaynağı aç
Türk Ticaret Kanunu m. 411/3 gereğince azlık tarafından yöneltilen çağrı ve gündeme madde konulması istemi noter aracılığıyla yapılır. Yönetim kurulu çağrıyı kabul ettiği takdirde, genel kurul en geç kırk beş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; genel kurul bu süre içinde yapılmazsa azlığın mahkemeye başvurmasına gerek kalmaksızın çağrı talep sahiplerince yapılır.
Çağrısız Genel Kurul Toplantısı ve Gündeme Madde Eklenmesi
Türk Ticaret Kanunu m. 416 uyarınca, bütün pay sahipleri veya temsilcilerinin katılımıyla yapılan çağrısız genel kurullarda karar alabilme ehliyeti yalnızca toplantının açılışında değil, toplantı süresince de aranır. Bu nedenle herhangi bir pay sahibinin toplantıyı terk etmesi çağrısız genel kurulun karar alabilme yeteneğini ortadan kaldırır.
Türk Ticaret Kanunu m. 416/2 uyarınca, çağrısız toplanan genel kurulda gündeme oybirliği ile madde eklenebilir. Kanun bu kuralı emredici nitelikte kurguladığından, bu düzenlemenin aksine esas sözleşmeye konulan hükümler geçersizdir.
Toplantı Düzeni, İç Yönetmelik ve Hazır Bulunanlar Listesi
Genel kurul toplantılarına pay sahipleri veya temsilcilerinin yanı sıra Türk Ticaret Kanunu m. 407/2 uyarınca murahhas azalarla en az bir yönetim kurulu üyesi ve denetçi katılır; ayrıca düzenleme kapsamında öngörülen denetim yetkilileri de toplantıda hazır bulunur. Türk Ticaret Kanunu m. 333'te belirlenen şirketler bakımından Bakanlık temsilcisinin genel kurula katılımı zorunludur. Diğer şirketlerde hangi durumlarda Bakanlık temsilcisinin genel kurulda bulunacağı ve görevlendirilme usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 407Kaynağı aç
Genel kurul toplantısında hazır bulunanların listesi yönetim kurulu tarafından hazırlanır. Yönetim kurulunca düzenlenen genel kurula katılabilecekler listesi yönetim kurulu başkanı tarafından imzalanarak toplantıdan önce toplantı yerinde bulundurulur ve genel kurula katılanların imzaladığı liste hazır bulunanlar listesi adını alır. Türk Ticaret Kanunu m. 419/2 uyarınca genel kurulun çalışma usullerine ilişkin iç yönetmelik yönetim kurulu tarafından hazırlanır ve genel kurulun onayından sonra yürürlüğe girer; asgari unsurları Bakanlıkça belirlenen bu iç tüzüğe göre toplantı yönetilir.
Pay Sahiplerinin Temsili ve Oy Hakkının Kullanımı
Pay sahibinin genel kurulda temsili organın temsilcisi, bağımsız temsilci, kurumsal temsilci ve tevdi eden temsilcisi aracılığıyla sağlanabilir. Şirket organın temsilcisi tavsiye edecekse şirketten tamamen bağımsız ve tarafsız bir kişiyi de aynı görev için önermek ve bu iki kişiyi esas sözleşmeye göre ilan edip internet sitesine koymak zorundadır. Organın temsilcisi ile bağımsız temsilcinin pay sahibi olması şart değildir.
Kurumsal temsilci, yayımlayacağı bir bildirge ile yapacaklarını, seçilmesi için oy kullanacağı yönetim kurulu üyelerini ve denetçiyi açıklayan, pay sahiplerine önerilerini ilan edip vekalet toplayan kişidir; genel kurulda oy kullanırken bildirgede yer alan hususların dışına çıkamaz. Yönetim kurulu, pay sahiplerini önerdikleri kurumsal temsilcilerin kimlik ve iletişim bilgilerini şirkete bildirmeye çağırır. Tevdi olunan kurumlar ise kural olarak zilyetliklerindeki pay senetleri için oy kullanamaz; ancak tevdi ilişkisinin gereği veya alınan yetkiye dayanılarak katılma ve oy hakları tevdi olunan tarafından kullanılabilir. Tevdi olunana tanınacak bu katılma ve oy yetkisi genel nitelikte olabileceği gibi her genel kurul toplantısından önce de verilebilir.
Toplantı ve Karar Yeter Sayıları
Anonim şirket genel kurulunda olağan toplantı yeter sayısı Türk Ticaret Kanunu m. 418/1 ile düzenlenmiştir. Kanunda veya esas sözleşmede daha ağır bir nisap kararlaştırılmadıkça genel kurul, sermayenin en az dörtte birini karşılayan pay sahiplerinin veya temsilcilerinin katılımıyla toplanır ve bu nisabın toplantı boyunca sürdürülmesi gerekir. İlk toplantıda anılan nisabın sağlanamaması durumunda yapılacak ikinci toplantıda ise herhangi bir toplantı nisabı aranmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 418Kaynağı aç
Türk Ticaret Kanunu m. 418/2 uyarınca genel kurul kararları, aksine düzenleme bulunmadıkça toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu ile verilir. Alelade kararların toplantı ve karar yeter sayıları korunurken, esas sözleşme değişiklikleri bakımından kanunda farklı yeter sayılar benimsenmiştir.
Tek pay sahipli anonim şirketlerde genel kurul kararları nasıl geçerlilik kazanır?
Tek pay sahipli anonim şirketlerde tek pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir; Türk Ticaret Kanunu m. 408/3 uyarınca bu pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmesi için yazılı olmaları şarttır.
Denetçinin genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi var mıdır?
Hayır, getirilen denetim sisteminin gereği olarak denetçi, genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahip olanlar arasından çıkarılmıştır.
Azlığın genel kurul çağrısı kabul edildiğinde toplantı yapılmazsa çağrıyı kim yapar?
Yönetim kurulunun kabul tarihinden itibaren kırk beş gün içinde toplantı yapılmazsa, azlığın mahkemeye başvurup karar almasına gerek olmaksızın toplantıya ilişkin çağrı talep sahiplerince yapılır.
Çağrısız genel kurul toplantısında bir pay sahibinin ayrılması toplantıyı nasıl etkiler?
Çağrısız genel kurulun karar alabilme ehliyeti toplantı süresince de arandığından, herhangi bir pay sahibinin toplantıyı terk etmesi çağrısız genel kurulun karar alabilme yeteneğini ortadan kaldırır.
Genel kurul toplantı çağrısı en geç ne zamana kadar ilan edilmelidir?
Genel kurul toplantı çağrısı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere toplantı tarihinden en az iki hafta önce şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

