Türk Ticaret Kanunu’nun 446. maddesinde belirtilen kişiler, kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı iptal davası açabilir. Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 445Kaynağı aç
İptale konu aykırılıklar
Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi iptal davasının konusunu kanun veya esas sözleşme hükümlerine aykırılık ve özellikle dürüstlük kuralına aykırılık olarak belirler. Hüküm, bu aykırılıkların hangi somut olaylarda gerçekleşeceğini ayrıca sıralamaz.
Dürüstlük ölçüsü Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesindedir. Hak kullanılırken ve borç yerine getirilirken dürüstlük kurallarına uyulması gerekir. Hakkın açık biçimde kötüye kullanılması da korunmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
İptal davasını açabilecek kişiler
Toplantıda hazır bulunan, karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten kişi, Türk Ticaret Kanunu’nun 446. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca iptal davası açabilir. Bu bentteki dava hakkı bu üç şarta bağlıdır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 446Kaynağı aç
Aynı fıkranın (b) bendi, pay sahibinin toplantıda hazır bulunmasını veya olumsuz oy kullanmasını bu bentteki dava hakkının şartı yapmaz. Pay sahibi; çağrının usule uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini, katılma yetkisi olmayan kişilerin veya temsilcilerinin toplantıya katılıp oy kullandığını ya da kendisinin katılmasının ve oy kullanmasının haksız biçimde engellendiğini ileri sürebilir. Bu iddialarla birlikte, sayılan aykırılıkların kararın alınmasında etkili olduğunu da ileri sürmelidir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 446. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, yönetim kurulunu iptal davası açabilecekler arasında ayrıca gösterir. Bu imkân, kurul üyesine tanınan haktan ayrıdır.
Kararın yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna yol açacaksa, yönetim kurulu üyelerinden her biri de iptal davası açabilir. Üyenin dava hakkı bu şarta bağlıdır.
Butlan sebeplerinin ayrımı
Türk Ticaret Kanunu’nun 447. maddesi bazı genel kurul kararları için iptalden ayrı butlan sonucu düzenler. Pay sahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan doğan vazgeçilemez haklarını sınırlayan veya kaldıran kararlar batıldır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 447Kaynağı aç
Pay sahibinin bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarının kanunen izin verilen ölçünün dışında sınırlanması da butlan sebebidir. Hüküm, bu ölçünün kapsamını tanımlamaz.
Anonim şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı genel kurul kararları batıldır. Hükümdeki “özellikle” ifadesi, sayılan hâllerin sınırlı bir liste oluşturup oluşturmadığını göstermez.
Kararın yürütülmesinin geri bırakılması
İptal veya butlan davasının açılması, dava konusu genel kurul kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına karar verebilir. Hüküm mahkemeye yetki tanır; geri bırakmayı zorunlu saymaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 449Kaynağı aç
Genel kurul kararı hangi sebeple iptal edilebilir?
Kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları iptal davasına konu olabilir. Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi bu aykırılıkların somut örneklerini ayrıca saymaz.
İptal davası hangi sürede ve nerede açılır?
Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi süreyi ve mahkemeyi düzenler.
Muhalefet şerhi olmadan dava açılabilir mi?
Toplantıda hazır bulunan pay sahibi için olumsuz oy ve muhalefetin tutanağa geçirilmesi aranır. Çağrı, gündem, yetkisiz katılma veya oy kullanma ile katılmanın veya oy kullanmanın haksız engellenmesi iddialarında hazır bulunma ya da olumsuz oy şartı aranmaz; aykırılığın kararın alınmasında etkili olduğu da ileri sürülmelidir.
Yönetim kurulu iptal davası açabilir mi?
Evet. Türk Ticaret Kanunu’nun 446. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yönetim kurulunu iptal davası açabilecekler arasında sayar. Kurul üyesinin ayrı dava hakkı ise kararın yerine getirilmesinin kişisel sorumluluk doğurmasına bağlıdır.
Dava açılması kararın uygulanmasını durdurur mu?
Hayır. İptal veya butlan davası açıldığında mahkeme, yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına karar verebilir. Bu, zorunlu bir durdurma sonucu değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy