Adli Tatil Nedir ve Adli Tatilde Süreler Nasıl İşler?

Adli Tatil Dönemi ve Yargı Kollarındaki Kapsamı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 102/1 uyarınca adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer; yeni adli yıl ise 1 Eylül'de başlar.

Ceza yargısı alanında da benzer bir takvim uygulanmaktadır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 331/1 uyarınca ceza işlerine bakan makam ve mahkemeler her yıl 20 Temmuz'dan 31 Ağustos'a kadar çalışmaya ara verir ve yeni çalışma dönemi 1 Eylül günü başlar.

Hukuk Yargılamasında Adli Tatilde Bakılan Dava ve İşler

Adli tatil boyunca hukuk mahkemelerindeki tüm yargılama faaliyetleri durmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 103/1 uyarınca sınırlı olarak belirlenen dava ve işlerin tatilde incelenmesine devam edilir. Bu kapsamda ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti türündeki geçici hukuki koruma talepleri ile deniz raporu alınması ve dispeçci atanması talepleri karara bağlanır; bunlara yöneltilen itirazlar incelenir. Her çeşit nafaka davası ile soybağı, velayet ve vesayet işleri, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları ve iş sözleşmesi ya da hizmet akdi sebebiyle işçiler tarafından ikame edilen davalar da tatil sürecinde yürütülür.

Aynı düzenleme çerçevesinde ticari defterlerin yitirilmesinden kaynaklanan kayıp belgesi talepleri, kıymetli evrakın zayi olması sebebiyle açılan iptal işleri, iflas, konkordato, sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması davaları adli tatilde görülür. Hâkim tarafından tatilde yapılması kararlaştırılan keşifler, tahkim mevzuatına göre mahkemenin görevinde kalan işler, çekişmesiz yargı işleri ile kanunlarda açıkça ivedi olduğu belirtilen yahut taraflardan birinin talebiyle mahkemece acil olduğuna karar verilen uyuşmazlıklar da adli tatilde incelenir.

Adli tatilde incelenebilecek dava ve işler mevcut olsa dahi, tarafların bu hususta anlaşması ya da davanın bir tarafın yokluğunda görülmesi durumunda hazır bulunan tarafın talepte bulunması şartıyla, yargılamanın adli tatilden sonraya bırakılması mümkündür.

Adli tatilde, kanunda sayılan dava ve işler dışında kalan dava ve işlerle ilgili olarak verilen dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara karşı verilen cevap dilekçelerinin ve dosyası işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçelerinin alınması, ilam verilmesi, her türlü tebligat ve dosyanın başka bir mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya gönderilmesi işlemleri de yürütülür. Bu hükümler bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemelerinde de uygulanır.

Hukuk Davalarında Sürelerin Hesabı ve Uzaması

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 104/1 uyarınca, adli tatile tabi olan dava ve işlerde bu Kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Özel usul kuralları içeren mahkemelerde tatil uygulaması farklılık gösterir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 18/1 uyarınca icra mahkemesine iletilen uyuşmazlıklar ivedi iş niteliğinde kabul edilir ve bu dosyalarda basit yargılama usulü yürütülür. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 29 uyarınca ise kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.

Ceza Yargılamasında Çalışmaya Ara Verme ve Süreler

Ceza yargısında soruşturma işlemleri, tutuklu işlere ilişkin kovuşturmalar ve ivedi sayılacak diğer usuli işlemlerin tatil boyunca ne biçimde yürütüleceği 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 331/2 uyarınca Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Tatil döneminde bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay ise yalnızca tutuklu hükümlere dair işler ile Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince yürütülen işlerin incelemesini yapar.

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 331/4 hükmü gereğince, ceza muhakemesinde adli tatile rastlayan süreler işlemez. Bahse konu süreler, tatilin bittiği tarihten itibaren üç gün uzatılmış kabul edilir.

İdari Yargılama Usulünde Çalışmaya Ara Verme ve Süreler

İdari yargıda süreler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 8/1 uyarınca tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Aynı Kanunun 8/2 maddesi uyarınca tatil günleri sürelere dahildir; şu kadar ki sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 8/3 gereğince, bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa, söz konusu süreler ara vermenin bittiği tarihi izleyen günden itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy