Acil Serviste Yanlış Teşhis ve Geç Müdahale Sorumluluğu

Acil Serviste Tıbbi Hata ve Kusur Ölçütleri

Acil serviste yanlış teşhis veya geç müdahale; hastanın acil sağlık birimine başvurmasına karşın şikâyetleri ile klinik bulgularının tıbbi standartlara uygun şekilde incelenmemesi, gerekli tetkiklerin yapılmaması, triyaj değerlendirmesinin hatalı yapılması, uzman konsültasyonunun geciktirilmesi, hatalı taburculuk uygulanması veya acil müdahalenin zamanında gerçekleştirilmemesi sonucu zarar görmesiyle meydana gelir. Acil birimlerde meydana gelen her olumsuz tıbbi sonuç doktor hatası olarak nitelendirilemez. Buna karşılık aciliyet derecesinin belirlenmemesi, hayati risk işaretlerinin gözden kaçırılması, lüzumlu tetkiklerin istenmemesi veya geç incelenmesi, hastanın ilgili uzman hekime gösterilmeden taburcu edilmesi ya da acil tedaviye derhal başlanması gerekirken hastanın bekletilmesi hallerinde sağlık tesisinin ve sağlık çalışanlarının hukuki sorumluluğu doğabilir.

Triyaj Uygulaması ve Bekleme Sürelerinin Hukuki Niteliği

Yataklı sağlık tesislerinde acil servis hizmetlerine ilişkin Tebliğ hükümleri; ağız ve diş sağlığı hastaneleri ile merkezleri hariç olmak üzere kamu, özel ve üniversitelere ait tüm yataklı sağlık kurumlarını ve buralarda görevli personeli kapsamaktadır. Düzenleme uyarınca triyaj işlemi, acil servislerdeki hasta yoğunluğuna bağlı olarak hastaların zarar görmesini önlemek ve ihtiyaç duydukları tıbbi bakıma gecikmeksizin ulaşmalarını sağlamak amacıyla uygulanır. Triyaj kadrosunda görev yapan personelin bu alanda eğitim almış olması gerekir.

Acil serviste geç müdahale, hastanın sağlık tablosunun gerektirdiği tıbbi yaklaşımın makul bir sürede gösterilmemesidir. Bununla birlikte acil servislerdeki yoğunluk ve diğer hastaların daha kritik tıbbi durumda bulunabilmesi ihtimali nedeniyle her bekleme süresi kendiliğinden kusur oluşturmaz. Geçen bekleme süresinin hukuki açıdan kusur teşkil edip etmediği; hastanın aciliyet derecesine, başvuru anındaki şikâyetlerine, ölçülen vital bulgularına ve taşıdığı tıbbi risk durumuna göre belirlenir.

Özel Hastanelerde Acil Müdahale ve Provizyon Ayrımı

Özel hastanelerde acil servis hizmeti verilirken başvuran hastanın ödeme gücü veya sigorta teminatı gerekçe gösterilerek gereken tıbbi müdahale geciktirilemez. Acil sağlık desteğine ihtiyacı bulunan bir hastanın öncelikle ödeme, sigorta provizyonu ya da teminat prosedürleri öne sürülerek bekletilmesi hukuka aykırılık teşkil eder. Bu tür gerekçelerle hastanın bekletilmesi ve gecikme neticesinde zarara uğraması halinde özel hastanenin sorumluluğu ağırlaşabilir.

Kamu Hastanelerinde İdareye Başvuru ve Tam Yargı Davası

Devlet, şehir veya kamu üniversitesi hastanelerindeki acil servis hatalarında idari eylem nedeniyle hakları ihlal edilenlerin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini talep etmeleri gerekir.

İdareye iletilen taleplerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren ya da idarece otuz gün içinde bir cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği andan itibaren dava açma süresi içerisinde tam yargı davası ikame edilebilir. Görevli olmayan adli yargı mercilerinde açılan tam yargı davasının görev yönünden reddedilmesi durumunda ise sonradan idari yargı mercilerinde açılacak davalarda önceden idareye başvuruda bulunma koşulu aranmaz.

Tıbbi Kayıtlara Erişim ve Talep Edilebilecek Tazminatlar

Hukuki sorumluluğun tespiti ve ispat sürecinde hasta kayıtları temel dayanak teşkil eder. Hasta Hakları Yönetmeliği hükümleri gereğince hasta; sağlık durumuna ilişkin dosya ve kayıtları doğrudan kendisi, vekili veya kanuni temsilcisi vasıtasıyla inceleme hakkına sahiptir. Hasta ve sayılan temsilcileri, bu resmi tıbbi kayıt ve belgelerin birer suretini de talep edebilir.

Acil servisteki hatalı teşhis veya gecikmiş müdahale nedeniyle bedensel zarara uğrayan hasta, şartları oluştuğu takdirde maddi ve manevi tazminat isteminde bulunabilir. Maddi tazminat istemi; tedavi giderleri, yoğun bakım ve ameliyat harcamaları, ilaç bedelleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon masrafları, medikal cihaz giderleri, özel hastane harcamaları, yol ve konaklama masrafları, bakıcı giderleri ile geçici ya da sürekli iş göremezlik zararlarını, kazanç kayıplarını ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları kapsar. Tıbbi hata sonucu ölüm meydana geldiğinde ise hastanın yakınları destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve manevi tazminat davası açabilir.

Taksirle Öldürme ve Yaralama Açısından Ceza Sorumluluğu

Acil servisteki tıbbi kusurun ölümle sonuçlanması halinde ilgililerin adli ceza sorumluluğu gündeme gelir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre eylemin birden fazla insanın ölümüne yol açması ya da bir veya birden fazla kişinin ölümüyle beraber başkalarının yaralanmasına sebep olması halinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

Müdahaledeki kusurun vefatla sonuçlanmayıp hastanın bedensel veya zihinsel bütünlüğünü etkilediği durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin birinci fıkrası uygulanır. Anılan hükme göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının yahut algılama yeteneğinin bozulmasına yol açan fail hakkında dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy