İnfaz Hukuku

Açık Cezaevine İade Talebi Karşısında Yapılması Gerekenler

by Avukat Erdal Ersoy
Açık Cezaevine İade Talebi Karşısında Yapılması Gerekenler

Açık Ceza İnfaz Kurumuna İade Nedenleri

Denetimli serbestlik tedbiri altında cezasını infaz eden hükümlülerin açık ceza infaz kurumuna gönderilmesi 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 105/A f. 6 hükmünde belirli şartlara bağlanmıştır. Ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra belirtilen denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde müracaat edilmemesi, belirlenen yükümlülüklere, denetim ve iyileştirme programına, denetim görevlilerinin uyarı ve önerileriyle denetim planına uymamakta ısrar edilmesi veya hükümlünün kuruma geri dönmek istemesi hallerinde denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine açık kuruma iade süreci başlatılır. Bu karar, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından verilir.

5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 105/AKaynağı aç
Madde 105/A – (Ek: 5/4/2012-6291/1 md.) (1) (Değişik:14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir. (Ek cümle:4/6/2025-7550/13 md.) Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir. (2) (Değişik:14/4/2020-7242/46 md.) Açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın, iradesi dışındaki bir nedenle açık ceza infaz kurumuna ayrılamayan veya bu nedenle kapalı ceza infaz kurumuna geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde, birinci fıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilirler. (3) Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen infaz usulünden;[45] a) Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler, b) Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde yararlanabilirler. Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir. (4) (Değişik: 18/6/2014-6545/80 md.) Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle, cezası hapse çevrilen hükümlüler yukarıdaki fıkralardaki infaz usulünden yararlanamazlar. (5) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezasının infazına karar verilen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar; a) Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılması, b) Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulması, c) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemesi, d) Belirlenen programlara katılması, yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutulmasına, denetimli serbestlik müdürlüğünce karar verilir. Hükümlünün risk ve ihtiyaçları dikkate alınarak yükümlülükleri değiştirilebilir. (Ek cümle: 28/3/2023-7445/25 md.) Türk Ceza Kanununun 191 inci maddesinde yer alan kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur. (6) Hükümlünün;[46] a) Ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra, talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmemesi, b) Hakkında belirlenen yükümlülüklere, denetimli serbestlik müdürlüğünün hazırladığı denetim ve iyileştirme programına, denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerileriyle hakkında hazırlanan denetim planına uymamakta ısrar etmesi, c) Ceza infaz kurumuna geri dönmek istemesi, hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilir. (7) (Yeniden Düzenleme:14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilir. Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafından karar verilir. (8) Denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmesi gereken sürenin bitiminden itibaren iki gün geçmiş olmasına karşın müracaat etmeyenler ile (…)[47] ceza infaz kurumuna iade kararı verilmesine rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlüler hakkında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 292 nci ve 293 üncü maddelerinde yazılı hükümler uygulanır. (9) Yükümlülüklerin gereklerine ve denetim planına uygun davranan hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, 107 nci ve 108 inci maddeler uyarınca işlem yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir. (10) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezaların infazına ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir. Adlî para cezasının infazı

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlendiği iddia olunan ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılması hâlinde infaz hâkimi tarafından açık ceza infaz kurumuna gönderilme kararı verilebilir. 5275 sayılı Kanun m. 105/A f. 7 uyarınca kovuşturma neticesinde beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi durumunda hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafından karar verilir.

Müdürlüğe İlk Müracaat Süresi ve Haklı Mazeretler

Hükümlü, ceza infaz kurumundan ayrılmasını takip eden günden itibaren beş gün içerisinde talebinde belirttiği Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne kendiliğinden müracaat etmekle yükümlüdür. Beş gün içinde başvuru yapılmaması durumunda yedinci günün mesai bitimine kadar beklenir. Yedinci günden sonra müracaat gerçekleşmemişse kayıt kapatılarak infaz hâkiminden hükümlünün açık kuruma gönderilmesi istenir.

Hükümlünün altıncı veya yedinci günü müracaat ederek mazeret bildirmesi halinde dosya kaydı kapatılmaz. Hükümlünün beyanı, varsa mazereti ve buna ilişkin belgeler tutanak altına alınarak karar verilmek üzere infaz hâkimine iletilir ve infaz hâkiminin değerlendirmesine göre işlem yapılır. Gecikmenin haklı mazerete dayandığının tedavi belgesi gibi evrakla belgelenmesi durumunda mazeretin doğruluğunun araştırılması gerekir. Haklı mazerete rağmen verilen açık kuruma gönderme kararı iptal sebebidir.

Hükümlünün denetimli serbestliğe ayrıldıktan sonra müracaat süresi içinde askere alınması veya istirahat raporu alması gibi iradesi dışındaki zorunlu durumlar mazeret kabul edilir ve bu haller açık kuruma gönderilmeye yol açmaz.

Yükümlülük İhlali ve Israr Şartı

Denetimli serbestlik tedbiri kapsamında kamuya yararlı işte ücretsiz çalıştırma, konut veya bölge gözetimi, belirlenen yerlere gitmeme ve programlara katılma yükümlülükleri uygulanabilir. Yükümlülüğün yerine getirilmesi için uyulması gereken kurallara, hazırlanan programa ve denetimli serbestlik personelinin uyarı ve çağrılarına uyulmaması yükümlülüğün ihlali sayılır. İhlal halinde vaka sorumlusunun teklifi üzerine İnfaz ve İyileştirme Değerlendirme Komisyonu tarafından veya kanunda yazılı hallerde komisyonun önerisi üzerine infaz hâkimi kararıyla yükümlüye yazılı uyarı tebliğ edilir.

Yetişkin yükümlüler bakımından açık kuruma iade kararı verilebilmesi için yükümlülüğe uymamakta ısrar etme şartı aranır. Yükümlülüğün bir yıl içerisinde mazereti olmaksızın ve kasıtlı olarak üç defa ihlal edilmesi ısrar hali oluşturur. İki kez uyarılmasının ardından bir yıl içinde üçüncü ihlalin tespit edilmesiyle dosyanın kapatılması süreci başlatılır. İlk uyarı tebligatında, bir yıl içerisinde üçüncü kez ihlal yapılması durumunda tekrar uyarı yapılmayacağı ve dosyanın yargı merciine gönderileceği açıkça ihtar edilir.

Israr şartına esas bir yıllık süre, ilk ihlal nedeniyle yapılan uyarının hükümlüye yazılı olarak tebliğ edildiği tarihte başlar ve bir sonraki yılın aynı günü sona erer. Süre hesabında takvim yılı esas alınmaz; bu nedenle ilk uyarının üzerinden bir yıl geçtikten sonra gerçekleşen yeni bir ihlal, önceki ihlallerle birleştirilerek açık kuruma gönderilme gerekçesi yapılamaz.

Değerlendirme ve İtiraz Aşamasındaki İhlal İddiaları

Denetimli serbestlik müdürlüğünün iade talebinin infaz hâkimliğinde karara bağlanmasını beklediği süre içerisinde gerçekleşen eylemler yükümlülük ihlali olarak kabul edilmez. Dolayısıyla dosyanın hâkimlik önünde bulunduğu bu ara dönemde yeni bir ihlal kaydı oluşturulamaz.

Açık kuruma gönderilme kararına karşı yapılan itirazın kabul edilmesi halinde tedbire kaldığı yerden devam edileceğinden, ikinci ihlal tarihi ile itirazın kabul tarihi arasındaki ihlalin yok sayılması gerekir.

İnfaz Hâkimliğine Şikâyet ve Kararlara İtiraz Yolu

Hükümlü veya kanuni temsilcisi, İnfaz ve İyileştirme Değerlendirme Komisyonunun ihlallere yönelik aldığı kararlara karşı işlemi öğrendiği tarihten itibaren 15 gün ve her halükarda işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde komisyona itiraz edebilir veya infaz hâkimine şikâyet başvurusunda bulunabilir. Şikâyet dilekçesi infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet Başsavcılığı veya Denetimli Serbestlik Müdürlüğü aracılığıyla da iletilebilir; bu merciler başvuruyu en geç 3 gün içinde infaz hâkimliğine gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi kural olarak duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; re'sen araştırma yapabilir, bilgi ve belge toplayabilir ve ceza infaz kurumuyla ilgili Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü alır. Şikâyet kural olarak kararın yerine getirilmesini durdurmaz; ancak infaz hâkimi telafisi imkansız zararlara yol açacak açık bir hukuka aykırılık tespit ederse kararın geçici olarak durdurulmasına veya ertelenmesine karar verebilir.

4675 sayılı İNFAZ HAKİMLİĞİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
Madde 6 – Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir. Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 – 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir. İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir. İnfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir. (Değişik beşinci fıkra:14/4/2020-7242/6 md.) İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.[7] İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (…)[8] yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.

İnfaz hâkiminin açık kuruma gönderme kararlarına karşı, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 6 f. 5 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 269 uyarınca itiraz kararın yerine getirilmesini kendiliğinden geri bırakmaz; ancak kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci geri bırakma kararı verebilir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 269Kaynağı aç
Madde 269 – (1) İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz. (2) Ancak, kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci, geri bırakılmasına karar verebilir. İtirazın Cumhuriyet savcısına ve karşı tarafa tebliği ile inceleme ve araştırma yapılması

5275 sayılı Kanun m. 105/A f. 8 uyarınca, denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmesi gereken sürenin bitiminden itibaren iki gün geçmiş olmasına karşın müracaat etmeyenler ile ceza infaz kurumuna iade kararı verilmesine rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlüler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 292 nci ve 293 üncü maddelerinde yazılı firar hükümleri uygulanır.

Denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat süresi kaç gündür?

Hükümlü infaz kurumundan ayrılmasını takip eden günden itibaren 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmalıdır; başvuru yapılmadığında 7. gün mesai bitimine kadar beklenir.

Açık cezaevine iade için kaç ihlal şarttır?

Yetişkin yükümlüler için ilk ihlal uyarısının tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç defa ihlal gerçekleştirilmesi halinde yükümlülüğe uymamakta ısrar edilmiş sayılır.

Yeni kamu davası açılması halinde süreç nasıl işler?

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanırken alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hâkimi açık kuruma gönderme kararı verebilir; dava beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşmeyle sonuçlanırsa denetimli serbestliğe devam olunur.

İnfaz hâkimliği kararına karşı hangi sürede nereye itiraz edilir?

İnfaz hâkimliğinin açık kuruma gönderme kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde infaz hâkimliğinin bağlı olduğu ağır ceza mahkemesine itiraz yoluna başvurulabilir.

İade kararı sonrasında teslim süresi ne kadardır?

Açık ceza infaz kurumuna iade kararı verilmesine rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olunmaması halinde Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca firar suçu hükümleri uygulanır.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu