Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü ve Sınırları

MADDE 104- (1) Yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça, müvekkil, aynı zamanda ve aynı yer veya bölge içinde aynı ticaret dalı ile ilgili olarak birden fazla acente atayamayacağı gibi, acente de aynı yer veya bölgede, birbirleriyle rekabette bulunan birden çok ticari işletme hesabına acentelik yapamaz. B) Acentenin yetkileri I – Genel olarak

MADDE 123- (1) Acentenin, işletmesine ilişkin faaliyetlerini, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonrası için sınırlandıran anlaşmanın yazılı şekilde yapılması ve anlaşma hükümlerini içeren ve müvekkil tarafından imzalanmış bulunan bir belgenin acenteye verilmesi gerekir. Anlaşma en çok, ilişkinin bitiminden itibaren iki yıllık süre için yapılabilir ve yalnızca acenteye bırakılmış olan bölgeye veya müşteri çevresine ve kurulmasına aracılık ettiği sözleşmelerin taalluk ettiği konulara ilişkin olabilir. Müvekkilin, rekabet sınırlaması dolayısıyla, acenteye uygun bir tazminat ödemesi şarttır. (2) Müvekkil, sözleşme ilişkisinin sona ermesine kadar, rekabet sınırlamasının uygulanmasından yazılı olarak vazgeçebilir. Bu hâlde müvekkil, vazgeçme beyanından itibaren altı ayın geçmesiyle tazminat ödeme borcundan kurtulur. (3) Taraflardan biri, diğer tarafın kusurlu davranışı nedeniyle haklı sebeplerle sözleşme ilişkisini feshederse, fesihten itibaren bir ay içinde rekabet sözleşmesiyle bağlı olmadığını diğer tarafa yazılı olarak bildirebilir. (4) Bu maddeye aykırı şartlar, acentenin aleyhine olduğu ölçüde geçersizdir. İKİNCİ KİTAP Ticaret Şirketleri BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler A) Türleri

11. Hukuk Dairesi         2015/6017 E.  ,  2016/1035 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ Taraflar arasında görülen davada…10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 12/03/2014 gün ve 2012/109 – 2014/35 sayılı kararı bozan Daire'nin 22/12/2014 gün ve 2014/10427 – 2014/20205 sayılı kararı aleyhinde davacı-karşı davalı vekili tarafından karar düzeltmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü: Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında imzalanan 08/01/2007 ve 29/09/2010 tarihli acentelik sözleşmeleri ile davalının müvekkilinin …acentesi olarak faaliyet gösterdiğini, acentelik sözleşmesinde 50.000 USD'lik cezai şart kararlaştırılarak sözleşmenin sona ermesinden itibaren davalının iki yıl boyunca müvekkili ile rekabet etme yasağı öngörüldüğünü, davalının acentelik sözleşmelerini 06/09/2011 tarihinde sebepsiz olarak sona erdirdikten sonra 26/03/2012 tarihinde sözleşmeye aykırı olarak Sürat Kargo Muğla acenteliği yapmaya başladığını ileri sürerek, 50.000 USD cezai şartın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı-karşı davacı vekili, TTK'da acentelik sözleşmesinin sona ermesinden sonra acentenin müvekkiliyle rekabet etmesini engelleyecek bir düzenlemenin bulunmadığını, cezai şartın hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkilinin giderlerin her yıl artmasına rağmen hakediş oranının yükselmemesi sebebiyle acentelik sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini savunarak davanın reddini istemiş, karşı davada ise, müvekkilinin davacı-karşı davalıdan 7.186 TL demirbaş alacağının bulunduğunu, müvekkilinin davacının portföyünü geliştirdiğini, sözleşmenin feshedilmesi sebebiyle 8.432,50 TL isim hakkı bedeli alacağının bulunduğunu, sözleşme sonrası rekabet etmemekle yükümlü tutulduğundan bu durumun hakkaniyete aykırı olduğunu, haksızlığı gidermek amacıyla 50.000 TL portföy tazminatı hakkının bulunduğunu ileri sürerek, 7.186 TL bakiye demirbaş bedeli, 8432,50 TL isim hakkı bedeli, 50.000 TL portföy tazminatının davacı-karşı davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine dair verilen karar, davalı-karşı davacı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizce asıl dava yönünden bozulmuş, karşı dava yönünden de onanmıştır. Bu kez davacı-karşı davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Asıl dava, acentelik sözleşmesinde kararlaştırılan rekabet yasağına aykırı davranmaktan kaynaklanan cezai şart alacağının tahsili, birleşen dava, aynı sözleşmeye dayalı demirbaş bedeli, isim hakkı bedeli ve portföy tazminatı istemlerine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesinin 36. maddesinde, davalı acentenin, acentelik ilişkisinin bitimini izleyen iki yıl içinde, davalı müvekkili şirket ile aynı iş kolunda, bu ilişki nedeniyle elde ettiği avantajı kullanarak, üçüncü kişilerle bir bağ kuramayacağı, bu yükümlülüğe aykırı davranması halinde (50.000) USD cezai şartı davalıya ödeyeceği düzenlenmiştir. Davalı acentenin sözleşmeyi haksız bir şekilde feshettiği, sözleşmenin feshinden altı ay geçtikten sonra, kendisine bırakılan bölgede, davalı ile aynı iş kolunda faaliyet gösteren bir başka şirketin acenteliğini üstlendiği, böylelikle acentelik sözleşmesinin anılan hükmüne aykırı davrandığı, dosya kapsamı ile sabittir. Tarafların tacir olduğu da uyuşmazlık konusu bulunmadığı gibi, acentenin faaliyetlerini, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonrası için sınırlandıran anlaşmanın, iki yıllık süre için yapılması, yalnızca acenteye bırakılmış bölgeye veya müşteri çevresine ve aracılık ettiği sözleşmenin taalluk ettiği konuya ilişkin olması nedeniyle, 6102 sayılı TTK'nın 123. maddesine uygun bulunduğu da açıktır. Zira, 6103 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunu'nun 14. maddesinde, anılan hükmün tüm acentelik sözleşmeleri için uygulanacağı düzenlenmiştir. Yine tacirler arasında imzalanan bu rekabet yasağı hükmünün içeriğinin, 818 sayılı BK.'nın 19/1. (6098 sayılı TBK.'nın 26.) maddesinde belirlenen sözleşme özgürlüğü sınırları içinde kaldığı ve 818 sayılı BK'nın 19/2, 20. (6098 sayılı TBK'nın 27.) maddelerinde düzenlenen Kanun'un emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı olmadığı gibi, T.C. Anayasası'nın 48. maddesinde teminat altına alınan çalışma özgürlüğünü kısıtlayan bir yanının da bulunmadığı, bu yüzden de anılan hükmün geçerli olduğu kabul edilmelidir. Ayrıca taraflar arasında işçi işveren ilişkisi olmadığından, 818 sayılı BK'nın 348 vd. (6098 sayılı TBK'nın 444 vd.) maddelerinde düzenlenen rekabet yasağı hükümlerinin de, somut uyuşmazlıkta uygulanma yeri bulunmamaktadır. Bu durum karşısında, mahkemece asıl davada verilen hükmün onanması gerekirken Dairemizce bozulduğu anlaşıldığından, davacı-karşı davalı vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin 22.12.2014 tarih ve 2014/10427 E.-20205 K. sayılı ilamının 1. ve 2. bendinin kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün asıl dava bakımından da onanmasına karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı-karşı davalı vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin 22.12.2014 tarih ve 2014/10427 E.-20205 K. sayılı ilamının 1. ve 2. bendi ile bu bentlere dayanılarak "diğer temyiz itirazlarının reddine" ve "bozulmasına" dair sonuç kısmının kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün belirtilen ilamda karşı davaya ilişkin onama sonucuna ilaveten asıl dava bakımından da ONANMASINA, peşin harcın onama harcından mahsubu ile bakiye 3.220,47 TL temyiz ilam harcının davalı-karşı davacıdan alınmasına, ödediği karar düzeltme harcının isteği halinde karar düzeltme isteyen davacı-karşı davalıya iadesine, 04/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

MADDE 14 – (1) Türk Ticaret Kanununun 123 üncü maddesi, anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olup da devam etmekte olan acentelik sözleşmelerine de uygulanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Ticaret Şirketlerine İlişkin Genel Hükümler A) Ticaret şirketlerinin hak ehliyeti

11. Hukuk Dairesi         2012/5315 E.  ,  2013/4157 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ Taraflar arasında görülen davada … 40. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 29.12.2011 tarih ve 2011/103-2011/143 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacı vekili, davalı …'ın 1984-2008 Temmuz ayı arası davacı şirkette işçi, ortak ve müdür olarak çalıştığını, işten ayrıldıktan sonra ise diğer davalıya ait acentede çalışmaya başladığını, müvekkiline ait müşteri bilgilerini kullanarak poliçe düzenlediklerini, eylemin haksız rekabet teşkil ettiğini, olay nedeniyle zarara uğradıklarını ileri sürerek, 50.000 TL'nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı … vekili, müvekkilinin 25 yıldır sigorta işinde çalıştığını, işten ayrıldıktan sonra diğer davalının yanında işe girdiğini, daha önceden tanıdığı arkadaş, iş ve sosyal çevresinin kendi iradeleri ile poliçe tanzim ettirdiğini, davacı şirkete ortak olması nedeniyle olaya TTK'nun 547. maddesinin tatbiki gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı … vekili, diğer davalının 2008 yılından itibaren yanlarında çalışmaya başladığını; haksız rekabetin söz konusu olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı …'ın davacı şirkette 12.01.2005 tarihinde ortak olarak yer aldığı, 11.05.2007 tarihli ortaklar kurulu kararı ile müdür olarak atandığı, TTK'nun 547. maddesi anlamında rekabet yasağına ilişkin delil bulunmadığı, yine davalı … bir dönem davacı şirkette işçi olarak çalışmakla birlikte BK'nun 348. maddesi uyarınca rekabet etmeme borcuna ilişkin taraflar arasında bir sözleşmenin ibraz edilmediği, ayrıca TTK'un 56. maddesi gereğince haksız rekabete ilişkin olarak kanıt olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, haksız rekabetten kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, davacı taraf, …’ın 25 yıldır yanlarında çalıştığını, işten 2008 yılında ayrıldıktan sonra diğer davalı …’ın acentesinde çalışmaya başladığını, bu tarihten sonra ise portföylerinde bulunan 1000‘e yakın müşterinin davalılardan poliçe tanzim ettirdiğini ileri sürmüş, mahkemece haksız rekabete ilişkin delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Oysa, davacı daha önceden kendisi tarafından tanzim edilipte, davalı …’ın işten ayrılmasından sonra acente … tarafından yenilenen poliçeler bulunduğunu delil listesinde belirtmiş ve buna ilişkin olarak bir klasör halinde kanıtlarını sunduğu, bilirkişi raporlarına itirazında da anılan poliçelerin incelenmesini talep ettiği halde, davacının bu ciddi itirazları üzerinde durulmadan hüküm kurulmuştur. Bu itibarla, mahkemece bilirkişilerden ek rapor veya gerektiğinde yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak, davacının ibraz ettiği poliçeler incelenerek, daha önceden davacı portföyünde bulunup ta davalı …’ın işten ayrılması sonrası davalı diğer acente tarafından tanzim edilen poliçeler belirlenerek, bu durumun 6762 Sayılı TTK’nun 56 vd. maddeleri uyarınca haksız rekabete neden olup olmayacağı üzerinde durularak neticesine göre bir karar vermek gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 06.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. 14.03.2013-B/C