Abonelik alacaklarında merkezî takip
7155 sayılı Kanun, abonelik sözleşmelerinden ve bu sözleşmelerin ifası amacıyla tüketiciye sunulup bedeli faturaya yansıtılan mal veya hizmetten kaynaklanan para alacaklarında haciz yoluyla ilamsız icra takibinin nasıl başlatılıp yürütüleceğini düzenler. Bu takipler, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi bünyesindeki Merkezî Takip Sistemi üzerinden başlatılır ve haciz aşamasına kadar bu sistemde yürütülür.
Merkezî Takip Sistemi üzerinden takip yapılabilmesi, alacağın kanunda tanımlanan para alacaklarından olmasına ve takibin bir avukat aracılığıyla yürütülmesine bağlıdır.
Bu takip yolunu düzenleyen hükümlerin 1 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Ödeme emrine itiraz
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz, herhangi bir icra dairesine başvurulmak suretiyle yapılabileceği gibi Merkezî Takip Sistemi üzerinden güvenli elektronik imza kullanılarak da yapılabilir. İcra dairesine yapılan başvuruda daire, itiraz evrakını en geç iki iş günü içinde sisteme yükler ve aslını alacaklının takip talebinde bildirdiği icra dairesine gönderir.
İtiraz, sisteme yüklendiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda alacaklı avukatına tebliğ edilmiş sayılır.
Cebrî icra ve iki yıllık haciz talebi süresi
Ödeme emrine itiraz edilmezse veya itiraz hükümden düşürülmesine rağmen süresi içinde ödeme yapılmazsa, alacaklının yetkili icra dairesine yapacağı talep üzerine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca cebrî icraya devam edilir. İcra müdürü; alacağın kanun kapsamında bulunduğunu, ödeme emrinin tebliğ edildiğini, takibe itiraz edilmediğini veya itirazın hükümden düşürüldüğünü tespit ederse işlemlere devam eder. Aksi halde gerekçesini belirterek talebi reddeder. Verilen kararlara karşı alacaklı veya borçlu şikâyet yoluna başvurabilir.
Haciz, ödeme emrinin tebliğinden başlayan iki yıl içinde istenmezse takip sona erer. İtirazın hükümden düşürülmesi için dava açılmışsa, davanın açılışı ile hükmün kesinleşmesi arasında geçen zaman bu süreye katılmaz.
Abonelik sözleşmesinden kaynaklanan para alacaklarının takibine ilişkin hükümler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihte derdest olan takipler hakkında uygulanmaz. Bu takipler, açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan hükümlere göre yürütülür.
Haciz ihbarnamesinin elektronik bildirimi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 89, haciz ihbarnamesinin gönderilmesini ve ihbarnameye verilecek cevabı güvenli elektronik imzayla da mümkün kılar. Bildirim ve cevap, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ile buna bağlı sistemler üzerinden yapılabilir; bu yol tebliğ hükmündedir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 89Kaynağı aç
Konkordato başvurusunda denetim raporu
Konkordato başvurusunda finansal analiz raporu yerine denetim raporu ibraz edilmesi öngörülmüştür. Raporu, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların denetimi için yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları hazırlar. Denetim Türkiye Denetim Standartlarına göre yapılır; sunulacak rapor, ön projedeki teklife makul güvence verir.
Söz konusu kuruluşların hakları, yükümlülükleri ve raporlarının incelenmesi ile bu raporlardan doğan idari ve hukuki sorumluluk, diğer hususlarla birlikte 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.
Geçici mühlet ve kanun yolu
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 287 uyarınca geçici mühlet üç aydır. Mahkeme, bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir. Uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 287Kaynağı aç
Geçici mühlet isteminin kabul edilmesi, geçici komiser atanması, mühletin uzatılması ve tedbir kararları bakımından kanun yolu kapalıdır.
Komiserin sayısı ve seçimi
Üç komiser atanırsa bunlardan biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek koşuluyla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler içinden seçilir.
Komiser olarak görevlendirilmek için eğitim alınması ve bilirkişilik bölge kurulları tarafından oluşturulan komiser listesine kayıt olunması zorunludur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 290 uyarınca komiserler bu listeden seçilir. Listeye kayıt için Adalet Bakanlığı tarafından izin verilen kurumlardan alınacak eğitimin tamamlanmış olması zorunludur.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 290Kaynağı aç
Kurum, komiser sıfatıyla görevlendirilebilecek yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri bilirkişilik bölge kurullarına liste halinde bildirir.
Listede görevlendirilecek komiser bulunmaması hâlinde liste dışından görevlendirme yapılır ve bu durum bölge kuruluna bildirilir.
Bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz.
Konkordato komiserinin nitelikleri, eğitimi, eğitim verecek kurumlar, eğitimden muaf tutulacaklar ve komiserliğe ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
Komiserin görevleri ve şikâyet
Dosyayı alan komiser, kesin mühlet sürerken tasdike yönelik işlemleri bitirir ve dosyayı hazırladığı raporla mahkemeye geri verir.
Komiserin görevleri arasında konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak, borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek, kanunda verilen görevleri yapmak ve mahkemenin istediği konularda uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak bulunur.
Komiser, alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirir. Talepte bulunan diğer alacaklılara ise konkordatonun seyri ve borçlunun güncel malî durumu hakkında bilgi verir. Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri de yerine getirir.
Kanunun 8, 10, 11, 16, 21 ve 359 uncu maddeleri komiserler hakkında kıyas yoluyla uygulanır. Komiserin sorumlulukları bakımından 227 nci maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları uygulanır.
Komiserin konkordatoya ilişkin işlemleriyle ilgili şikâyetler, asliye ticaret mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.
Alacaklılar kurulunun komiser üzerindeki yetkisi
Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder, komisere tavsiyelerde bulunabilir ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir.
Kurul, komiserin çalışmasını yeterli görmezse değişikliği gerekçeli raporla mahkemeden isteyebilir. Mahkeme, borçlu ile komiseri dinledikten sonra bu istem hakkında kesin karar verir.
Ticari para alacaklarında arabuluculuk
1 Ocak 2019 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere Türk Ticaret Kanunu m. 5/A, bu kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı olarak düzenlemiştir.
Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süreyi en fazla iki hafta uzatabilir.
Dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler, yürürlüğe girdikleri tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Merkezî takip için hangi koşullar aranır?
Takip konusu alacağın 7155 sayılı Kanunda tanımlanan para alacaklarından olması ve takibin bir avukat aracılığıyla yapılması gerekir. Kanun, bu alacaklara ilişkin haciz yoluyla ilamsız icra takibinin Merkezî Takip Sistemi üzerinden başlatılmasına ve haciz aşamasına kadar yürütülmesine ilişkin usulü düzenler.
Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde herhangi bir icra dairesine başvurarak veya Merkezî Takip Sistemi üzerinden güvenli elektronik imza kullanarak itiraz edebilir.
İtiraz alacaklı avukatına ne zaman tebliğ edilmiş sayılır?
İtiraz, sisteme yüklendiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda alacaklı avukatına tebliğ edilmiş sayılır.
Haciz talep edilmezse takip ne zaman düşer?
Ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren iki yıl içinde haciz talep edilmezse takip düşer. İtirazın hükümden düşürülmesi davasında, açılıştan hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre hesaba katılmaz.
Konkordato başvurusunda hangi rapor sunulur?
Raporu, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların denetimine yetkili bağımsız denetim kuruluşu, Türkiye Denetim Standartlarına göre hazırlar. Rapor, ön projedeki teklife makul güvence verir.
Geçici mühlet ne kadar sürer?
Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme, süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine mühleti en fazla iki ay uzatabilir; toplam süre beş ayı geçemez.
Ticari alacak davasından önce arabuluculuk gerekir mi?
Türk Ticaret Kanunu m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Arabulucu süreci hangi sürede sonuçlandırır?
Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süreyi en fazla iki hafta uzatabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy