Enflasyon düzeltmesinin ertelenmesi ile kur korumalı mevduat gelirlerine ilişkin kurumlar vergisi istisnası, 7352 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Kanun, 29 Ocak 2022 tarihli ve 31734 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu düzenlemeler, yayım tarihi olan 29 Ocak 2022’de yürürlüğe girmiştir.
Enflasyon düzeltmesinin uygulanmadığı dönemler
2021 hesap dönemi, 2022 hesap dönemi ve 2023 hesap döneminin geçici vergi dönemleri bakımından mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Enflasyon düzeltmesi şartlarının bu dönemlerde oluşması ya da oluşmaması sonucu değiştirmez.
31 Aralık 2023 tarihli mali tablolar
2023 hesap döneminin geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapılmaması, 31 Aralık 2023 tarihli mali tablolara uygulanmaz. Bu tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
31 Aralık 2023 tarihli mali tablolara yapılan düzeltmeden doğan kâr veya zarar farkı, geçmiş yıllar kârı ya da geçmiş yıllar zararı hesabında gösterilir. Düzeltmeyle tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz. Aynı düzeltmeyle tespit edilen geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmez.
Kurumlar vergisi istisnasının koşulları
Kurumlar vergisi istisnası, kurumların 31 Aralık 2021 tarihli finansallarında bulunan yabancı paraya ilişkindir. İstisna için bu yabancı paranın, dördüncü geçici vergi beyannamesinin verilme tarihi olan 17 Şubat 2022’ye kadar Türk lirasına çevrilmesi aranır. Çevrimle elde edilen Türk lirası varlığın, bu kapsamda açılan en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesi de aranır. Koşullar birlikte gerçekleştiğinde, bu kapsamda elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden istisna olur.
1 Ekim 2021 ile 31 Aralık 2021 arasındaki kur farkı
İstisna edilen kazançlar arasında, söz konusu yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançları da vardır. İstisna bu kazancın her bölümüne değil, 1 Ekim 2021 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasındaki döneme isabet eden kısmına ilişkindir.
17 Şubat 2022’ye kadar çevrilen hesapların kazançları
Dördüncü geçici vergi beyannamesinin verilme tarihi olan 17 Şubat 2022’ye kadar Türk lirasına çevrilen hesaplarla ilgili oluşan kur farkı kazançları istisna kapsamındadır. Bu hesaplardan vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar da kapsamdadır. Dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan gelirler, vade sonu kazançlarının dışında bırakılmamıştır. Sonuç, 31 Aralık 2021 finansallarındaki yabancı paranın anılan tarihe kadar çevrilmesine ve en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesine bağlıdır.
17 Şubat 2022’den sonraki dönüşüm
31 Aralık 2021 itibarıyla bilançoda yer alan döviz, 17 Şubat 2022’den sonra dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilebilir. Bu tutarın en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesi halinde kur farkı kazançlarının bir bölümü kurumlar vergisinden istisna olarak değerlendirilir. İstisna olarak değerlendirilen bölüm, geçici vergi dönemi sonu değerlemesi ile dövizin Türk lirasına çevrildiği tarih arasına isabet eden kısımdır.
17 Şubat 2022’den sonraki dönüşüme bağlanan istisnada, dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan gelirler de dışarıda bırakılmamıştır. Bu gelirler dahil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar aynı istisnadan yararlanabilir.
Dönem sonu zararların indirimi
Kur korumalı mevduat uygulaması kapsamında dönem sonunda oluşan kur veya değerleme farkı zararlar matrahtan indirilebilir.
Vadeden önce yapılan çekim
Vade dolmadan Türk lirası mevduat veya katılma hesabından çekim yapılırsa, istisna edilen tutarlar yüzünden zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.
Sık sorulan sorular
2021 ve 2022 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılır mı?
2021 ve 2022 hesap dönemlerinde mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. 2023 hesap döneminin geçici vergi dönemleri de aynı kapsamdadır ve düzeltme şartlarının oluşup oluşmadığı sonucu değiştirmez.
31 Aralık 2023 mali tablosu enflasyon düzeltmesine tabi midir?
31 Aralık 2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
31 Aralık 2023 düzeltme farkı vergiye tabi midir?
31 Aralık 2023 tarihli mali tablolardaki düzeltmeden doğan fark, geçmiş yıllar kârı veya zararı hesabında gösterilir. Bu yolla tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz; geçmiş yıl zararı da zarar olarak kabul edilmez.
Kur istisnası için yabancı para hangi koşullarla çevrilir?
31 Aralık 2021 finansallarındaki yabancı paranın 17 Şubat 2022’ye kadar Türk lirasına çevrilmesi ve bu tutarın en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesi birlikte aranır. Koşullar gerçekleşince kapsamdaki kazançlar kurumlar vergisinden istisna olur.
1 Ekim 2021 ile 31 Aralık 2021 arasındaki kur farkı istisna mıdır?
31 Aralık 2021 tarihli finansallardaki yabancı paranın, dördüncü geçici vergi beyannamesinin verilme tarihi olan 17 Şubat 2022’ye kadar Türk lirasına çevrilmesi ve elde edilen Türk lirası varlığın bu kapsamda açılan en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilmesi durumunda, dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazancının 1 Ekim 2021 ile 31 Aralık 2021 arasındaki döneme isabet eden kısmı kurumlar vergisinden istisna olur.
17 Şubat 2022’ye kadar çevrilen hesapta faiz istisna mıdır?
17 Şubat 2022’ye kadar Türk lirasına çevrilen hesaplara ilişkin kur farkı kazançları ile bu hesaplardan vade sonunda elde edilen faiz, kâr payı ve diğer kazançlar istisna kapsamındadır. Dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan gelirler de bu kapsamdadır ve çevrim ile en az üç ay vadeli hesap koşulları geçerlidir.
17 Şubat 2022’den sonra çevrilen dövizde istisna hangi kısma ilişkindir?
31 Aralık 2021 bilançosundaki döviz 17 Şubat 2022’den sonra dönüşüm kuruyla Türk lirasına çevrilip en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilirse, kur farkı kazancının geçici vergi dönemi sonu ile çevrim tarihi arasına isabet eden kısmı kurumlar vergisinden istisna olarak değerlendirilir.
17 Şubat 2022 sonrası dönüşümde vade sonu faizi istisnaya girebilir mi?
17 Şubat 2022’den sonraki dönüşüme ilişkin istisnada, dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan gelirler dahil vade sonunda elde edilen faiz, kâr payı ve diğer kazançlar bu istisnadan yararlanabilir.
Dönem sonu kur farkı zararı matrahtan indirilebilir mi?
Kur korumalı mevduat uygulaması kapsamında dönem sonunda oluşan kur veya değerleme farkı zararlar matrahtan indirilebilir.
Vadeden önce çekim yapılırsa hangi vergi sonucu doğar?
Türk lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılırsa, istisna edilen tutarlar nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler vergi ziyaı cezası kesilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy