Aday Memurluğa Atanma ve Kanuni Süreler
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 54 üncü maddesi uyarınca, sınavlarda başarılı olup Devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve ilan edilen kadro sayısı kadar kurumlarınca memur adayı olarak atanır. Aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz. Bu kanuni süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz.
İdarenin kanuni iki yıllık azami süreyi aşarak memurluk statüsünü sürdürdüğü ve bu iki yılın nihayetinde görevden ayırmayı gerektirecek bir tespitte bulunmadığı hallerde, personelin bu süreden sonraki durumunun aday memur statüsünde değerlendirilemeyeceği ve asil memur statüsünü kazandığı kabul edilerek görevinin sona erdirilmesinde 657 sayılı Kanunun 98 inci maddesinde düzenlenen hallerin aranması gerektiği kabul edilmektedir.
Danıştay 12. Daire, E. 1998/2011, K. 1998/2434Kaynağı aç
Eğitim Programları ve Staj Evreleri
657 sayılı Kanunun 55 inci maddesi gereğince aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime, ardından sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları, memur olarak atanabilmeleri için bu aşamalarda başarılı olmaları şarttır. Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitimin aynı kurum bünyesinde yapılması kanuni bir zorunluluktur. Eğitim süreleri, programları, değerlendirme esasları ve sorumlu kurumlar Cumhurbaşkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Aday Memurların Yetiştirilmelerine Dair Genel Yönetmelik uyarınca aday memurların temel eğitimi en az 10 gün en çok 2 ay; hazırlayıcı eğitimi 1 aydan az 3 aydan çok olmamak üzere; stajı ise 2 aydan az olmamak kaydıyla adaylık devresi içinde tamamlanır.
Yönetmelikte öngörülen kurallara aykırı şekilde gerçekleştirilen temel eğitim programı veya hazırlayıcı eğitim programı sonunda yapılan sınavlarda başarısız sayılarak adaylık devresinde personelin görevine son verilmesi mevzuata uygun bulunmamaktadır.
Asli memurluğa atandıktan sonra yarışma sınavları ile kariyer görevlere geçen memurlar yeni kadrolarında farklı bir uygulamaya tabidir. Bu durumdaki memurlar yeni görevleri kapsamında yeniden temel ve hazırlayıcı eğitime, sınavlara katılmazlar ve haklarında yeniden adaylık staj belgesi düzenlenmez.
Başarısızlık ve Disiplin Cezalarında İlişik Kesme
657 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre, adaylık süresi içinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlar ile hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları veya devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile görevle ilişiği kesilir. İlişiği kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.
Aday memur statüsündeki kişiler hakkında memuriyetten çıkarma işlemi tesis edilirken, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin (E) fıkrasının (f) bendi yerine aday memurlara ilişkin 56 ncı madde kuralının uygulanması aranmaktadır.
657 sayılı Kanunun 57 nci maddesi doğrultusunda, adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olan personelin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişiği kesilir ve durumları derhal Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Adaylık devresinde memuriyetle bağdaşmayan tutum ve davranışları sebebiyle hakkında disiplin cezaları ile hapis cezası uygulanan personelin görevine son verilmesinde adaylık süresinin dolmasının beklenmesi zorunlu görülmemiştir.
Görevden Ayrılmanın Hukuki Sonuçları ve Kapsam Sınırları
657 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, adaylık devresi içinde veya sonunda 56 ncı ve 57 nci madde hükümlerine göre görevleriyle ilişiği kesilen personelin, sağlık nedenleri hariç tutulmak üzere, 3 yıl süre ile Devlet memurluğuna yeniden alınması kanunen engellenmiştir.
Adaylık dönemini başarıyla tamamlayıp asaleti onanan personelin bu aşamadan sonra sadece ilk memuriyete giriş sınavı koşulunu sağlamadığı gerekçesi ileri sürülerek görevine son verilmesi hukuken geçerli kabul edilmemektedir.
657 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinde yer alan istisnai memurluk kadrolarına aday memur statüsünde atama yapılması mümkün değildir. Dolayısıyla aday memurluk rejimine ilişkin görevden çıkarma ve ilişik kesme hükümleri istisnai memurlar hakkında tatbik edilemez.
Aday memurluk süresi ne kadardır?
657 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca aday memurluk süresi bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz.
Aday memur başka bir kuruma naklen geçebilir mi?
Adaylık süresi devam ettiği müddetçe adayın bir başka kuruma naklen atanması 657 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca yasaktır.
Aday memurun ilişiği hangi disiplin cezaları nedeniyle kesilir?
657 sayılı Kanunun 57 nci maddesine göre adaylık süresi içinde yalnızca aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan personelin disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla memuriyetle ilişiği kesilir.
Adaylık devresinde ilişiği kesilenler yeniden memur olabilir mi?
657 sayılı Kanunun 56 ve 57 nci maddeleri uyarınca ilişiği kesilen kişiler, sağlık nedenleri hariç olmak üzere üç yıl süreyle Devlet memurluğuna kabul edilmezler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

