399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev alacak sözleşmeli personel alımlarında aranan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması şartı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Düzenlemenin yürürlükten kalkmasıyla birlikte sözleşmeli personel alımlarında bu incelemenin olumlu sonuçlanması zorunluluğuna dayanılarak işlem tesis edilmesi hukuki geçerliliğini yitirmiştir.
399 Sayılı KHK Kapsamı ve İstihdam Rejimi
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki klasik memurları değil, kamu iktisadi teşebbüslerinde istihdam edilen sözleşmeli personeli düzenler. Söz konusu personelin statüsü, iş güvencesi ve göreve atanma usulleri 657 sayılı Kanun'a tabi memurlardan farklı hükümlere bağlanmıştır.
Güvenlik Soruşturması Şartının İptali ve Anayasal İlkeler
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin sözleşmeli personel olarak işe alınacaklarda aranacak genel şartları düzenleyen 7. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (f) bendi ile güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması şartı getirilmiştir. Bu bent Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. İptal kararı doğrultusunda 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki sözleşmeli personel istihdamında güvenlik soruşturması şartı aranmamaktadır.
399 sayılı KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ PERSONEL REJİMİNİN DÜZENLENMESİ VE 233 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN BAZI MADDELERİNİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME m. 7Kaynağı aç
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde ulaşılan veriler kişisel veri niteliğindedir. Güvence ve temel ilkeleri kanunla açıkça belirlenmeksizin bu verilerin alınmasına, kullanılmasına ve işlenmesine imkan tanınması Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmamaktadır. Bu anayasaya aykırılık tespiti olağan dönem koşullarına ilişkindir.
İptal Edilen Şarta Dayalı İşlemlerin Durumu
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması şartının iptal edilmesinin ardından bu işleme dayanılarak tesis edilen idari tasarruflar idari yargıda iptal yaptırımıyla karşılaşır. Yasal dayanağı bulunmayan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması uygulamaları üzerinden işlem tesisi, ilgili kamu görevlilerinin hukuki ve cezai sorumluluklarını doğurabilir.
Geriye Yürümezlik İlkesi ve Hak Yaratan Durumlar
Hukuk düzeni ve güvenliğinin korunması amacıyla Anayasa Mahkemesi kararları kural olarak geriye yürümez. Bununla birlikte hak yaratan durumlar bakımından iptal kararları geriye yürümektedir.
İdari Yargıda Dava Açma Süresi ve Yeni Başvuru Yolu
İdari yargıda genel dava açma süresi 60 gündür. Bu süre geçirildikten sonra açılan davalar süre aşımı gerekçesiyle reddedilmektedir.
Yeni bir hukuki durumun doğması halinde ilgililerin idareye başvurarak bu doğrultuda yeni bir karar verilmesini isteme hakları bulunmaktadır. İdare bu talebi açıkça reddedebileceği gibi 60 gün boyunca cevap vermeyerek zımnen de reddedebilir. Talebin ardından idare tarafından tesis edilecek işlem üzerine 60 gün içinde yeni bir dava açılması mümkündür.
399 sayılı KHK personeli devlet memuru sayılır mı?
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname klasik memurları değil kamu iktisadi teşebbüslerindeki sözleşmeli personeli kapsar ve bu personelin atama rejimi ile statüsü farklıdır.
Sözleşmeli personel alımında güvenlik soruşturması şartı aranabilir mi?
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiğinden sözleşmeli personel alımlarında bu şart aranmaz.
Dava süresini kaçıran kişiler iptal kararından nasıl yararlanabilir?
Doğan yeni hukuki duruma dayanılarak idareye yeni bir işlem tesisi talebiyle başvurulabilir; talebin açıkça veya 60 gün cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine 60 gün içinde dava açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy