31/1-b Trafik Cezası Nedir ve Hangi Hallerde Uygulanır?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 31/1-b uyarınca yük ve yolcu taşımacılığı yapan belirli nitelikteki motorlu araçlarda takograf cihazının bulundurulması, kullanılır durumda tutulması ve fiilen kullanılması kanuni bir zorunluluktur. Bu yükümlülüğe riayet etmeyen sürücülere Kanunun 31 inci maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 75.000 Türk lirası idari para cezası kesilmektedir. Söz konusu düzenleme, ticari taşımacılıkta sürüş ve dinlenme sürelerinin denetlenmesini temin etmeyi amaçlamaktadır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 31Kaynağı aç
md.)
Cinslerine, özelliklerine
ve kullanım amaçlarına göre;
a) Araçlarda, nitelik ve
nicelikleri yönetmelikte belirtilen gereçlerin,
b) Yük taşımada kullanılan
ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan motorlu taşıtlar ile 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu veya 10/7/2003
tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamındaki yolcu taşımacılığı
faaliyetlerinde kullanılan ve sürücüsü dahil oturma yeri on yediden fazla olan
motorlu taşıtlarda takograf,
c) Taksi hizmeti veren
otomobillerde taksimetre,
d) Özellikleri, model yılları
ve cinsleri yönetmelikte belirtilen araçlarda hız sınırlayıcı,
bulundurulması, kullanılır
durumda olması ve kullanılması zorunludur. Ancak, bu madde kapsamına giren ve
2918 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yıllarda üretilen
taşıtlar ile gördükleri hizmet bakımından yönetmelikle muafiyet tanınan
taşıtlarda takograf bulundurma ve kullanma zorunluluğu aranmaz.
Taşıtlarda Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca belirlenenler dışındaki takograf, taksimetre ve hız
sınırlayıcıların kullanılması yasaktır.
Birinci fıkra kapsamına
giren araçlardaki takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcılara müdahalede
bulunarak yanlış veri üretecek duruma getirmek veya bu durumdaki cihazları
kullanmak yasaktır.
Birinci fıkra kapsamına
giren ve takograf bulundurulması zorunlu olan araçların sürücülerinin takograf
sürücü kartı kullanmaması ya da kendisine ait bozuk veya geçersiz bir takograf
sürücü kartını veya başka bir sürücüye ait takograf sürücü kartını takograf
cihazına takarak araç kullanması yasaktır.
Takograf sürücü kartı
sahipleri kendilerine ait takograf sürücü kartını başkalarının kullanmaması
için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Araç işleteni, sürücüsünün
kendisi olup olmadığına bakmaksızın bu maddede belirtilen gereçler ile
takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcının bulundurulması, kullanılır durumda
olması ve sürücünün bu maddede belirtilen kurallara uyması hususlarında gerekli
tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür.
Bu maddenin;
a) Birinci fıkrasının (a)
bendine uymayan sürücüye 1.000 Türk lirası,
b) Birinci fıkrasının (b)
ve (d) bentleri ile ikinci fıkrasına uymayan sürücülere 75.000 Türk lirası,
c) Birinci fıkrasının (c)
bendine uymayanlara 46.000 Türk lirası,
d) Üçüncü fıkrasına
uymayanlara 185.000 Türk lirası, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye
doğru bir yıl içerisinde iki veya daha fazla uymayanlara ise her seferinde
370.000 Türk lirası,
e) Dördüncü fıkrasına
uymayan sürücülere 75.000 Türk lirası, son ihlalin gerçekleştiği tarihten
itibaren geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla uymayan sürücülere her
seferinde 150.000 Türk lirası,
f) Beşinci fıkrasına
uymayanlara her seferinde 75.000 Türk lirası,
idari para cezası
uygulanır.
Üçüncü fıkraya uymayan
sürücünün sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır. Son ihlalin
gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde iki veya daha fazla
üçüncü fıkraya uymayan sürücünün sürücü belgesi her seferinde doksan gün süreyle
geri alınır.
Dördüncü fıkraya uymayan
sürücünün sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır. Son ihlalin
gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde iki veya daha fazla
dördüncü fıkraya uymayan sürücünün sürücü belgesi her seferinde doksan gün
süreyle geri alınır.
Birinci fıkranın (b), (c)
ve (d) bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerine uygun durumda
bulundurulmayan araçlar eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten menedilir ve
bu araçların eksikliklerinin giderilmesi için yönetmelikte belirlenen sürelerle
izin verilebilir. Dördüncü fıkra hükümlerine uymayan sürücüler gerekli şartlar
sağlanıncaya kadar birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen araçları sürmekten
menedilir.
Birinci, ikinci, üçüncü ve
dördüncü fıkralar kapsamında işlem yapılan sürücünün aynı zamanda araç işleteni
olmaması halinde altıncı fıkradaki sorumluluklarını yerine getirmeyen araç
işletenine de tescil plakasına göre sürücü için belirlenen miktarın iki katı
tutarında idari para cezası uygulanır.
Trafik zabıtası, taşıtlara
ait takograf kayıtlarını bu kayıtların aktarılacağı veri tabanı üzerinden de
denetleyebilir ve tespit edilen ihlaller hakkında idari para cezası
uygulayabilir.
Sürücü belgesi geri alma
işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu
madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu
Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması
şarttır.
Bu madde ile 49 uncu
maddede belirtilen; takograf bulundurulması ve kullanımı, cihaz ayarları ve
kalibrasyonu ile kayıtların saklanmasına ilişkin ihlaller, takograf kayıtlarını
saklama, taşıt kullanma, mola ve dinlenme süreleri, sürücülerin ve işletenlerin
sorumlulukları, hangi ihlaller nedeniyle geçici olarak trafiğe çıkışına izin
verileceği ve/veya trafikten men işlemi uygulanacağına ilişkin hususlar Sanayi
ve Teknoloji Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşleri
alınarak, İçişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca bu maddenin
yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde müştereken çıkarılan yönetmelikle
belirlenir. Usul ve esasları yönetmelikte düzenlenen takograf kullanımına
ilişkin belirlenen hususlara uymayanlara 3.000 Türk lirası, cihaz ayarları ve
kalibrasyonuna ilişkin belirlenen hususlara uymayanlara 10.000 Türk lirası,
kayıtların saklanmasına ilişkin belirlenen hususlara uymayanlara 20.000 Türk
lirası idari para cezası uygulanır.
Bu madde kapsamında trafik
zabıtasının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün karayolundaki denetimine ilişkin
görev ve yetkileri saklı kalmak üzere işyerinde saklanması gereken takograf
kayıtlarının çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin denetim, Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığı tarafından oluşturulan veri tabanı kullanılarak Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından veya bağlı ve ilgili kuruluşlarınca
yapılabilir.
Araç üzerindeki teknik değişiklikler ve bildirim
zorunluluğu:[29]
Takograf Bulundurma Zorunluluğu Kapsamındaki Araçlar ve Muafiyetler
Kanun koyucu, yük taşımacılığında kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşan motorlu taşıtlar ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu veya 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yolcu taşıyan ve sürücü dahil oturma yeri on yediden fazla olan taşıtlarda takograf bulundurulmasını zorunlu kılmıştır. Belirlenen bu teknik ölçütlerin altında kalan araçlar bu kapsamdaki takograf mecburiyetine tabi değildir.
Zorunluluğun istisnası olarak, 2918 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yıllarda üretilmiş olan taşıtlar ile ifa ettikleri hizmetin niteliği bakımından ilgili yönetmelikle muafiyet tanınan taşıtlar için takograf bulundurma ve kullanma mecburiyeti aranmamaktadır. Muafiyet kapsamındaki araçlar için Kanunun 31/1-b bendinde düzenlenen idari yaptırımlar tatbik edilmez.
Cihaz Standartları, Müdahale Yasağı ve Sürücü Kartı İhlalleri
Taşıtlarda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenmiş standart ve onaylara uygun olanlar haricindeki takograf cihazlarının kullanılması yasaktır. Takograf cihazına teknik müdahalede bulunarak gerçeğe aykırı veri üretilmesini sağlamak veya müdahale edilmiş durumdaki cihazlarla taşımacılık yapmak da yaptırıma bağlanmıştır. Cihaza usulsüz müdahalede bulunan veya bu cihazları kullanan kişilere 185.000 Türk lirası idari para cezası tatbik edilmekte ve sürücü belgesi geri alınmaktadır. Son ihlal tarihinden itibaren geriye doğru bir yıl içinde bu eylemin iki veya daha fazla kez tekrarlanması halinde ise her seferinde 370.000 Türk lirası ceza uygulanır.
Takograf kullanma zorunluluğu bulunan araç sürücülerinin, takograf sürücü kartı takmadan taşıt kullanması kanuna aykırıdır. Aynı şekilde sürücünün bozuk, geçersiz veya bir başkasına ait sürücü kartını takarak sefer gerçekleştirmesi de yasaklanmıştır. Bu ihlali gerçekleştiren sürücülere 75.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır. Bunun yanı sıra takograf sürücü kartı sahipleri, kendilerine ait kartın başkaları tarafından kullanılmasını önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe uymayan kart sahiplerine de her seferinde 75.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Sürücü Belgelerinin Geri Alınması ve İade Koşulu
2918 sayılı Kanunun 31 inci maddesi kapsamında kural ihlali sebebiyle geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi özel bir yasal şarta bağlanmıştır. Kanun hükmü gereğince, geri alınan sürücü belgesinin teslim edilebilmesi için mezkur Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması zorunludur. Para cezaları ödenmediği sürece yasal geri alma süresi dolsa dahi belge iadesi gerçekleştirilmez.
Araç İşleteninin Sorumluluğu ve Trafikten Men Usulü
Kanun kapsamındaki ihlali gerçekleştiren sürücünün aynı zamanda araç işleteni olmaması durumunda, gerekli denetim ve tedbir alma sorumluluklarını yerine getirmeyen araç işletenine tescil plakası üzerinden sürücü için öngörülen ceza miktarının iki katı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. Böylelikle taşıma organizasyonunu yürüten işletenin de yasal denetim yükümlülüğünü eksiksiz sağlaması amaçlanmıştır.
Takograf cihazı bulunmayan veya kanuni kurallara uygun durumda bulundurulmayan araçlar, tespit edilen eksiklik giderilinceye kadar trafik zabıtası tarafından trafikten menedilir. Eksikliklerin giderilmesi, cihazın takılması veya onarımı amacıyla yönetmelikte belirlenen sınırlar dahilinde resmi izin düzenlenebilir. Bu çerçevede men edilen araçlara eksikliklerini giderebilmeleri için Ek-33 belgesi tanzim edilerek en fazla yedi iş gününe kadar geçici sürüş izni verilebilmektedir.
Ceza Puanı, Ödeme İndirimi ve İtiraz Usulü
Takograf ihlali sebebiyle işlem yapılan sürücünün sürücü belgesine 20 ceza puanı işlenir. Karayolları Trafik Kanunu genel hükümleri gereğince, bir yıl içerisinde toplam 100 ceza puanının doldurulması durumunda sürücü belgesine geçici süreyle el konulmaktadır. Dolayısıyla takograf denetimlerinde uygulanan yaptırımlar yalnızca mali nitelikte kalmayıp ehliyet statüsünü de doğrudan etkilemektedir.
Düzenlenen trafik idari para cezası tutanağının muhataba tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde ödeme yapılması halinde yasa gereğince yüzde 25 oranında erken ödeme indirimi uygulanır. Cezanın haksız veya hukuki dayanaktan yoksun olduğu kanaatinde olan muhataplar, cezanın yazıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak karara itiraz etme hakkına sahiptir.
Takograf kullanmama cezası ne kadardır?
2918 sayılı Kanun m. 31/1-b kapsamındaki takograf bulundurma ve kullanma kuralına uymayan sürücülere Kanunun 31 inci maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 75.000 Türk lirası idari para cezası tatbik edilir.
Sürücü araç sahibi değilse işletene ne kadar ceza kesilir?
Sürücünün aynı zamanda araç işleteni olmaması durumunda, denetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen araç işletenine tescil plakasına göre sürücü için belirlenen ceza tutarının iki katı idari para cezası uygulanır.
Takografı olmayan veya bozuk olan araç bağlanır mı?
Cihazı bulunmayan veya usulüne uygun çalışır durumda tutulmayan araçlar eksiklik tamamlanıncaya kadar trafikten menedilir; cihazın onarımı veya montajı için Ek-33 belgesiyle en fazla yedi iş gününe kadar geçici izin verilebilir.
Başkasına ait takograf kartını kullanmanın yaptırımı nedir?
Geçersiz, bozuk veya başka bir sürücüye ait takograf kartını takarak araç kullananlara 75.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır.
Takograf kartını başkasına kullandıran kart sahibine ceza kesilir mi?
Takograf sürücü kartı sahipleri kartlarını başkalarının kullanmaması için tedbir almakla yükümlü olup bu yükümlülüğe uymayanlara her seferinde 75.000 Türk lirası idari para cezası tatbik edilir.
Geri alınan sürücü belgesi nasıl teslim alınır?
2918 sayılı Kanun m. 31 kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için Kanun kapsamında tatbik edilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Trafik cezasına karşı hangi mahkemeye itiraz edilir?
Trafik idari para cezası yaptırımlarına karşı, cezanın yazıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz başvurusu yapılması gerekmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy