Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Teminat Limitinin Hukuki Niteliği
Zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçelerinde yer verilen teminat limiti, sigorta şirketinin poliçe kapsamında üstlendiği azami mali sorumluluğu ifade eder. Poliçedeki teminatlar ödenen primler ile orantılı şekilde belirlenir. Bu mali sınırların öngörülmemesi durumunda sigorta şirketleri potansiyel olarak sınırsız bir riskle karşı karşıya kalabilmekte, bu durum şirketlerin finansal istikrarını tehdit ederek iflas tehlikesi doğurabilmektedir.
Teminat Limitini Aşan Zararların Talep Edilmesi
Zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçelerinde karşılanacak zararın bir sınırı bulunmaktadır. Sigorta şirketi poliçede belirlenen limitin üzerindeki zararı ödemekle yükümlü olmadığı gibi bu limitin üzerinde ödeme yapmaya da zorlanamaz. Sigorta şirketinin ödemediği ve poliçe teminatını aşan bakiye zarar tutarının araç sahibinden ve sürücüden dava açılarak talep edilmesi gerekir.
Zorunlu Sigorta Yaptırma Yükümlülüğü ve Yaptırımları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 91 uyarınca araç işletenlerinin, kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını temin etmek amacıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortasına dair primlerin kural olarak peşin ödenmesi gerekir; ancak ilgili Bakanlık primlerin taksitler halinde tahsil edilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir. Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmamış olan araçlar trafikten men edilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 91Kaynağı aç
Türkiye'de geçerli bir sigortası bulunmayan yabancı plakalı taşıtlar için zorunlu mali sorumluluk sigortasının Türkiye sınırlarına girişleri sırasında yapılması mecburidir. Buna karşılık, milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde ortak savunma veya barış harekâtı çerçevesinde Türkiye'de bulunmasına izin verilen yabancı silahlı kuvvetlerin yol açabileceği zararların tazmini özel bir anlaşmayla düzenlenmişse, bu kapsamda ülkeye girecek yabancı askerî araçlar bakımından zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma kuralı uygulanmaz.
İşletenin ve Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 hükmüne göre bir motorlu aracın işletilmesi ölüm, yaralanma veya eşya zararına yol açarsa; aracın bir teşebbüsün unvanı ya da işletme adı altında yahut bu teşebbüsçe kesilen biletle işletilmesi durumunda araç işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur. İşleten ile araç işleticisi teşebbüs sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 85Kaynağı aç
İşletilme halinde bulunmayan bir motorlu aracın neden olduğu trafik kazasından ötürü işletenin sorumlu tutulabilmesi için zarar gören tarafın kazada işletenin ya da eylemlerinden sorumlu bulunduğu kişilerin kusurunu yahut araçtaki bir bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispatlaması şarttır. Kazadan sonra yürütülen yardım faaliyetleri sırasında yardım edenin uğradığı zararlardan işleten ve teşebbüs sahibi hâkimin takdiriyle sorumlu tutulabilir; bunun için işletenin kazadan sorumlu olması yahut yardımın kendisine, araçtakilere veya kazaya taraf üçüncü kişilere yapılmış olması aranır.
Motorlu aracın ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermesi halinde, kazaya karışan taşıtın başkalarına devrini, temlikini veya üzerinde hak tesisini önlemek amacıyla olaya el koyan Cumhuriyet Savcılıklarınca tescil kuruluşuna şerh düşülmesi yönünde talimat verilir. Kaza anı ile şerh düşülmesi arasındaki sürede kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz kabul edilir. Şerh tarihinden itibaren bir ay içinde kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmediği takdirde bu şerh hükümsüz kalır.
Sigorta şirketi teminat limitini aşan kısımdan sorumlu mudur?
Sigorta şirketi zorunlu mali sorumluluk sigortasında belirlenen teminat limitinin üzerindeki zararı ödemekle yükümlü değildir ve limitin üzerinde ödeme yapmaya zorlanamaz.
Poliçe teminat sınırını aşan bakiye zarar kimden istenir?
Poliçe teminat limitini aşan ve sigorta şirketince karşılanmayan kalan zarar tutarı araç sahibinden ve sürücüden dava açılarak istenir.
Zorunlu sigortası bulunmayan araç hakkında hangi işlem yapılır?
Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmamış araçlar trafikten men edilir.
Savcılık tarafından konulan araç devir şerhi ne zaman hükümsüz kalır?
Şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde devamına veya kaldırılmasına dair mahkeme kararı ibraz edilmezse savcılık şerhi hükümsüz kalır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy