Yolcu Beraberi Tütün ve Alkol Muafiyetinin Hukuki Çerçevesi
Yurt dışından Türkiye'ye seyahat eden yolcuların kişisel tüketim amacıyla vergisiz tütün ve alkollü içecek getirme hakkı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi ile 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yolcu Beraberi Eşya Muafiyet Listesi kapsamında düzenlenmiştir. Yasal muafiyet sınırları dahilinde bulunan eşyanın gümrük kapılarında beyan edilmesi veya beyana tabi eşyası bulunmayan yolcuların kullandığı yeşil hattan geçirilmesi hukuka uygundur.
Tütün ve tütün mamullerinde 3 karton (600 adet) sigara, 50 adet puro ve 250 gram kıyılmış tütün veya benzeri ürünler ile 1 karton sigara, aynı muafiyet konusunda yan yana duran iki ayrı miktardır. Bunlardan biri yerleşik uygulama, esas alınan ölçü veya zorunlu sınır diye yazılamaz. Alkollü içeceklerde sınır, alkol derecesi yüzde 22'yi aşanlar için 1 litre, yüzde 22'yi aşmayanlar için 2 litredir.
Muafiyet Fazlası Eşyada İdari Yaptırımlar ve Tasfiye
Yolcuların gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında kalan ve beyan edilmeksizin üzerlerinde, eşyaları arasında veya araçlarında çıkan tütün ve alkol ürünlerinin gizlenmeksizin açıkça taşındığı ve ticari mahiyet taşımadığı hallerde fiil idari kabahat sayılır. Bu durumda 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 3. fıkrası uyarınca gümrük vergilerinin iki katı tutarında idari para cezası tahakkuk ettirilir.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 235Kaynağı aç
Kişisel ve hediyelik eşya kapsamında olmayan, beyana aykırı olarak yolcunun üzerinde, eşyası arasında veya taşıma aracında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyası gibi gösterilen eşyada gümrük vergisi iki kat alınır ve eşya sahibine teslim edilir. Vergi ödenmezse eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır. Muafiyet fazlası tütün ve alkolde idari para cezası ödense bile ürünün yolcuya verilmeyip tasfiye edilmesi veya yalnız yurt dışına çıkarılmak üzere ambarda tutulması, ödemeyle birlikte teslim sonucunun yerine konulamaz.
İthalatı genel düzenleyici idari işlemlerle yasaklanmış eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde 4458 sayılı Kanun m. 235/1-a gereğince fark vergilerin yanında gümrüklenmiş değerin dört katı; ithali lisans, izin veya uygunluk belgesine bağlı eşyanın bu belgelere tabi değilmiş gibi beyan edilmesi halinde ise m. 235/1-c uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası verilir.
Kaçakçılık Suçu ve Ceza Hükümleri
Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır; eşyanın gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. Eşyanın aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin sokulması halinde ise aynı maddenin 2. fıkrası gereğince iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası uygulanır.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 3Kaynağı aç
Kaçakçılık suçunun konusunun tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması durumunda 5607 sayılı Kanun m. 3/10 gereğince tayin edilecek cezalar yarısından iki katına kadar artırılır ve bu artırımla verilecek ceza üç yıldan az olamaz. Ayrıca ambalajlarında bandrol bulunmayan veya sahte bandrollü tütün ve alkolün kaçak sokulması halinde m. 3/18 delaletiyle yine bu artırım hükmü uygulanır. 5607 sayılı Kanun m. 3/23 uyarınca eşyanın değerinin fahiş olması halinde cezalar yarısından bir katına kadar artırılırken, değerin hafif olması halinde yarıya, pek hafif olması halinde üçte bire kadar indirim yapılır.
Taşıtın Müsaderesi ve Etkin Pişmanlık
Kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen nakil vasıtaları, 5607 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrası gereğince müsadere edilebilir. Bunun için koşullardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir: kaçak eşyanın suçu kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek biçimde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içinde saklanmış ya da taşınmış olması; eşyanın aracın yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması ya da naklin bu aracı gerektirmesi; eşyanın Türkiye'ye girişi veya Türkiye'den çıkışı yasak ya da toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 13Kaynağı aç
5607 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca kaçakçılık suçunu işleyen fail, etkin pişmanlık göstererek suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet Hazinesine soruşturma evresi sona erinceye kadar ödediğinde cezasında yarı oranında; kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediğinde ise üçte bir oranında indirim yapılır. Suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi veya tekerrür halinde bu indirim tatbik edilmez. 5607 sayılı Kanun m. 13/2 gereğince etkin pişmanlıkla ceza verilmemesi veya kamu davasının düşmesi, suç konusu eşyanın müsaderesine engel oluşturmaz.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 5Kaynağı aç
Tutuklama kararı verilebilmesi için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesinin 1. fıkrasına göre kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez. Miktar kişisel sınırlar içinde kalsa bile eşya muafiyet sınırını aşıyorsa ve gümrük vergileri ödenmemişse, ceza mahkemesi dava konusu eşyayı 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesindeki idari yaptırımların değerlendirilmesi için gümrük idaresine teslim eder.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 100Kaynağı aç
Yurt İçi Satış ve Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar
4733 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. İdare mahkemesinde dava, işlemin tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. İptal davası açılması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
4733 sayılı TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOL PİYASASININ DÜZENLENMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Yurt dışından kaçak sokulan etil alkolün üretimi veya taşınması genel kaçakçılık suçunun ötesinde kamu sağlığını tehlikeye düşüren suç tiplerine de temas edebilir. İçeriğinde zehir bulunan ve bulundurulması veya satılması izne bağlı olan maddenin izinsiz üretilmesi, satılması, bulundurulması veya nakledilmesi halinde Türk Ceza Kanunu'nun 193. maddesi uyarınca iki aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür. Bu maddelerin çocuklara, akıl hastalarına veya uçucu madde kullanıcılarına verilmesi veya tüketimine sunulması durumunda ise Türk Ceza Kanunu'nun 194. maddesi gereğince fail altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 193Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 194Kaynağı aç
Yolcu beraberinde muafiyet fazlası sigara ve alkol çıkarsa ne olur?
Kişisel ve hediyelik eşya dışında kalıp beyana aykırı çıkan eşyanın gümrük vergisi iki kat alınır ve eşya sahibine teslim edilir; vergi ödenmezse eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır. Gizlenmeden açıkça taşınıp ticari boyuta ulaşmayan muafiyet fazlasında da gümrük vergilerinin iki katı tutarında idari para cezası vardır. Cezanın ödenmesine rağmen ürünün iade edilmeyip tasfiye edilmesi veya yurt dışına çıkarılmak üzere ambarda tutulması, vergi ödendiğinde eşyanın sahibine teslim edilmesi kuralıyla tek sonuç haline getirilemez.
Kaçak sigara veya alkol taşınan araca el konulup müsadere edilir mi?
Taşıtta özel gizli bölme (zula) yapılmış olması, kaçak eşyanın aracın yüküne göre ağırlıklı bölümünü veya tamamını oluşturması yahut naklin bu aracın kullanılmasını zorunlu kılması hallerinde araç 5607 sayılı Kanun m. 13 uyarınca müsadere edilebilir.
Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlık hükümleri nasıl uygulanır?
Yedinci fıkra hariç olmak üzere, 5607 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki suçlardan birini işleyen kişi etkin pişmanlık gösterip suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet Hazinesine öderse cezası indirilir. Soruşturma evresi sona erinceye kadar ödenirse indirim yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranındadır. İndirim, mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

