Yolcuların seyahat esnasında kendi kullanımı için yanında bulundurduğu bir adet lüks saat ile bir veya iki adet kişisel kullanım çantası kural olarak tam muafiyetli kişisel eşya kapsamında kabul edilebilir. Buna karşın aynı marka veya modelden birden fazla eşyanın getirilmesi kişisel eşya karinesini ortadan kaldırır. Saatin kolda takılı olması, çantanın içinde yolcuya ait kişisel eşyaların yer alması ve koruyucu jelatinlerin sökülmüş bulunması eşyanın halihazırda kullanıldığına yönelik somut emareler arasında değerlendirilir.
Kişisel Eşya Değerlendirmesinde Esas Alınan Ölçütler
Getirilen eşyanın kişisel kullanım mahiyetinde olup olmadığının takdirinde yolcunun sosyal ve ekonomik durumu, seyahatinin süresi ve getirilen lüks eşyanın niteliği arasında makul bir orantı aranır. Eşyanın hiç takılmamış, kullanılmamış ve fabrika ambalajında taşınıyor olması halinde gümrük idaresi söz konusu eşyayı ticari dolaşıma sokulmak istenen ticari eşya veya hediyelik eşya olarak değerlendirme eğilimindedir.
Türkiye'den Götürülen Eşyada Ayniyat Tespiti
Yurt dışına çıkarken yüksek kıymetli lüks eşyalarını yanında götüren kişilerin, dönüş yolculuğunda bu eşyaların daha önce Türkiye'den götürüldüğünü ispat yükü kendilerine aittir. Bu nedenle çıkış gümrüğünde Ayniyat Tespit Formu doldurularak eşyanın kaydettirilmesi gerekir. Çıkışta kaydı yapılmayan lüks eşyanın dönüşte sıfır veya yeni satın alınmış eşya muamelesi görmesi riski bulunmaktadır.
Hediyelik Eşya Sınırı, Kırmızı Hat Beyanı ve Ambar Süreci
2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde yolcu beraberindeki hediyelik eşya muafiyetine dair 150 Avro veya 430 Avro tutarları gündeme gelebilmektedir. Muafiyet sınırını aşan ancak ticari mahiyette olmayan eşya gümrükte Kırmızı Hat'ta beyan edildiğinde, Avrupa Birliği ülkelerinden ya da diğer ülkelerden getirilmesine göre belirlenen maktu gümrük vergisi ve varsa Özel Tüketim Vergisi karşılanarak yasal biçimde ithal edilebilir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde beyan edilen eşyanın vergilerinin ödenememesi, kıymet uyuşmazlığı yaşanması veya eşyanın ticari rejime yönlendirilmesi durumlarında Ambar Tesellüm Fişi düzenlenerek eşya gümrük ambarına alınır. Bir ila üç aylık kanuni süreler içinde tahakkuk eden vergiler ve ambar masrafları ödendiğinde eşya sahibine teslim edilir.
Kaçakçılık Suçu, Etkin Pişmanlık ve El Koymanın Kaldırılması
Lüks saat veya çantanın gümrük denetiminden kaçırılmaya çalışılması halinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca eşyaya adli el koyma uygulanır.
5607 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kaçakçılık suçunda etkin pişmanlık hükümleri işletilebilir. Soruşturma aşamasında iddianame düzenleninceye kadar gümrüklenmiş değerin iki katı ödendiği takdirde verilecek cezada üçte iki oranında; kovuşturma aşamasında hüküm verilinceye kadar ödendiğinde ise cezada yarı oranında indirim yapılır. Suça konu eşyanın ithali kanunen kısıtlanmamış veya yasaklanmamış olması şartıyla, etkin pişmanlıktan yararlanan şüpheli veya sanıktan eşyanın kaim değeri ya da vergileri ve cezaları alındıktan sonra el koyma kaldırılarak eşya iade edilebilir.
Müsadere Rejimi ve Hakkaniyet İstisnası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca, iyi niyetli üçüncü şahıslara ait olmayan, kasıtla işlenen bir fiilde vasıta kılınan, suça tahsis edilen ya da suç neticesinde elde edilen malvarlığı değerlerinin mülkiyeti kamuya geçirilir. Müsadere konusu malın elden çıkarılması, tüketilmesi, yok edilmesi veya fiziken ele geçirilmesinin engellendiği durumlarda ise malın maddi karşılığı tutarında bedelin müsaderesi yoluna gidilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
5237 sayılı Kanun'un 54. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, suçun işlenmesinde vasıta kılınan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinin fiilin ağırlığıyla bağdaşmayacak ölçüde telafisi güç neticeler yaratacağı ve adalet duygusunu zedeleyeceği tespit edilirse müsadere uygulanmayabilir.
İdari Para Cezalarına İtiraz ve Yargı Yolu
4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca kesilen idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne idari itiraz yapılabilir. İtirazın reddi halinde otuz gün içinde Vergi Mahkemesinde dava açılabilir.
Yurt dışından kaç adet lüks saat kişisel eşya olarak getirilebilir?
Yolcunun seyahatinde bizzat kullandığı, takılı olduğu ve koruyucu unsurlarının söküldüğü tespit edilen bir adet lüks saat kural olarak kişisel eşya kapsamında değerlendirilebilir. Ancak eşyanın ambalajında bulunması veya aynı modelden birden fazla getirilmesi durumunda ticari ya da hediyelik eşya sayılarak vergilendirme veya beyan mecburiyeti doğabilir.
Lüks eşya gümrükte Kırmızı Hat'ta beyan edilirse hangi işlem uygulanır?
Muafiyet sınırını aşan ancak ticari mahiyette olmayan eşya Kırmızı Hat'ta beyan edildiğinde, Avrupa Birliği veya Avrupa Birliği dışı ülkelerden gelişine göre maktu gümrük vergisi ve varsa Özel Tüketim Vergisi ödenerek yasal olarak ithal edilebilir.
Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlıkla el konulan eşya geri alınabilir mi?
İthali kanunen kısıtlanmamış veya yasaklanmamış kaçak eşyada, etkin pişmanlıktan yararlanılarak kaim değer veya vergiler ve cezalar ödendikten sonra eşya üzerindeki el koyma kaldırılarak iade sağlanabilir.
Gümrük idari para cezasına karşı dava açma süresi nedir?
Tebliğden itibaren on beş gün içinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne yapılan itirazın reddi halinde, otuz gün içinde yetkili Vergi Mahkemesinde dava açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy