Standart Sözleşmelerin Hukuki Niteliği ve Şartları
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca standart sözleşmeler, kişisel verilerin yurt dışına aktarımında veri sorumluları ve veri işleyenlerin başvurabileceği uygun güvenceler arasında yer alır. Yeterlilik kararının bulunmadığı hallerde bu yola başvurulabilmesi için Kanun'un 5 ve 6. maddelerinde belirtilen işleme şartlarından birinin varlığı ile ilgili kişinin aktarım yapılacak ülkede haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkanının bulunması aranır. Yurt dışı aktarımlarına ilişkin yasal çerçeve, üç aylık geçiş süreciyle birlikte 1 Haziran 2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 9Kaynağı aç
Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından ilan edilen standart sözleşme metinleri; veri kategorilerini, aktarım amaçlarını, alıcı ve alıcı gruplarını, veri alıcısı tarafından alınacak teknik ve idari tedbirleri ile özel nitelikli kişisel veriler için alınan ek önlemleri ihtiva eder. Standart sözleşme metinlerinin Kurul tarafından ilan edildiği şekliyle düzenlenmesi gerekmektedir. Taraflar yalnızca seçimlik veya alternatif içerikli maddeler üzerinde değişiklik yapabilir; bunun haricinde standart sözleşmenin ana metnine ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılamaz.
Standart sözleşme kapsamında yurt dışına aktarılan kişisel verilerin sonraki aktarımları ile uluslararası kuruluşlara aktarımları bakımından da 6698 sayılı Kanun'da yer alan güvencelerin sağlanması ve 9. madde hükümlerinin uygulanması zorunludur. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
İmza Usulü ve Geçerlilik Şartları
Standart sözleşmenin aktarım taraflarınca veya bu tarafları temsile ve imzaya yetkili kişilerce imzalanması zorunludur. Taraflardan birinin ya da her ikisinin geçerli imzasının bulunmaması halinde sözleşme geçerli kabul edilmez. İmzaların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine uygun şekilde el yazısıyla atılması ya da güvenli elektronik imza ile imzalanması gerekir. Güvenli elektronik imza niteliği taşımayan dijital imzalar geçerli sayılmaz.
Standart sözleşmenin yabancı dilde veya iki sütun formatında hazırlanması durumunda, Türkçe metnin yer aldığı belge veya sütunda her iki tarafın imzasının bulunması zorunludur. Ayrıca aktarım taraflarının imzaları fiilen daha ileri bir tarihte tamamlanmış olsa bile, standart sözleşme metninde geçmişe dönük olarak yürürlüğe gireceğine dair ifadelere yer verilmemelidir.
Temsil Belgeleri ve Tasdik Koşulları
Standart sözleşmeyi imzalayan kişilerin temsile ve imzaya yetkili olduklarına dair tevsik edici belgelerin sözleşmeyle birlikte Kurum'a sunulması gerekir. Bu tevsik edici belgelerde imzacıların isimlerinin mutlaka yer alması ve sözleşmedeki taraf isimleriyle uyumlu olması icap eder. Tevsik edici belgeler dahil yabancı dildeki her belgenin noter onaylı Türkçe çevirisi ile birlikte ibraz edilmesi gerekir.
Yabancı ülke makamlarınca tanzim edilen resmî belgelerde apostil şerhinin bulunması yeterlidir. Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan veya herhangi bir tasdik muafiyetinden yararlanmayan ülkeler bakımından ise ilgili ülke makamları tarafından düzenlenen resmî belgelerin konsolosluk tasdik işlemlerinin tamamlanarak sunulması gerekir.
Kurum'a Bildirim Usulü ve Süresi
6698 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 5. fıkrası uyarınca standart sözleşmenin, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kurum'a bildirilmesi zorunludur. Bildirimin beş iş günü içinde yapılıp yapılmadığının kontrolü için aktarım taraflarının her ikisinin de imza tarihlerinin standart sözleşme metni üzerinde yer alması gerekir.
Bildirim işlemi fiziki olarak, kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi üzerinden veya Standart Sözleşme Bildirim Modülü kullanılarak gerçekleştirilir. Sözleşmede taraflara, adreslere ve irtibat kişisi ya da yetkili kişiye ait bilgilerin eksiksiz yer alması şarttır. KEP vasıtasıyla yapılan başvurularda sözleşme ve tevsik edici belgelerin ileti ekinde gönderilmesi ve sözleşme sayfalarında herhangi bir eksiklik bulunmaması gerekir.
Standart sözleşmelerde hangi imza türleri kabul edilir?
İmzaların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine uygun olarak el yazısıyla veya güvenli elektronik imza ile atılması zorunludur; güvenli elektronik imza niteliği taşımayan dijital imzalar geçerli kabul edilmez.
Standart sözleşme Kurum'a ne kadar sürede bildirilir?
Standart sözleşmenin, imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde fiziki olarak, KEP yoluyla veya Standart Sözleşme Bildirim Modülü üzerinden Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirilmesi zorunludur.
Yabancı dilde düzenlenen tevsik edici belgeler nasıl sunulur?
Yabancı dilde hazırlanan belgelerin noter onaylı Türkçe çevirisi ile birlikte sunulması zorunludur. Yabancı ülke makamlarınca düzenlenen resmî belgelerde apostil şerhinin varlığı yeterli kabul edilirken; Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan ya da muafiyeti bulunmayan ülkelerde düzenlenen resmî belgelerin konsolosluk tasdik işlemlerinin tamamlanarak sunulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

