Yurt Dışına Veri Aktarımında Standart Sözleşmeler

by Avukat Erdal Ersoy
Yurt Dışına Veri Aktarımında Standart Sözleşmeler

Standart Sözleşmelerin Hukuki Niteliği ve Şartları

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca standart sözleşmeler, kişisel verilerin yurt dışına aktarımında veri sorumluları ve veri işleyenlerin başvurabileceği uygun güvenceler arasında yer alır. Yeterlilik kararının bulunmadığı hallerde bu yola başvurulabilmesi için Kanun'un 5 ve 6. maddelerinde belirtilen işleme şartlarından birinin varlığı ile ilgili kişinin aktarım yapılacak ülkede haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkanının bulunması aranır. Yurt dışı aktarımlarına ilişkin yasal çerçeve, üç aylık geçiş süreciyle birlikte 1 Haziran 2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 9Kaynağı aç
MADDE 9- (Değişik:2/3/2024-7499/34 md.) (1) Kişisel veriler, 5 inci ve 6 ncı maddelerde belirtilen şartlardan birinin varlığı ve aktarımın yapılacağı ülke, ülke içerisindeki sektörler veya uluslararası kuruluşlar hakkında yeterlilik kararı bulunması halinde, veri sorumluları ve veri işleyenler tarafından yurt dışına aktarılabilir. (2) Yeterlilik kararı, Kurul tarafından verilir ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Kurul, ihtiyaç duyması halinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alır. Yeterlilik kararı, en geç dört yılda bir değerlendirilir. Kurul, değerlendirme sonucunda veya gerekli gördüğü diğer hallerde, yeterlilik kararını ileriye etkili olmak üzere değiştirebilir, askıya alabilir veya kaldırabilir. (3) Yeterlilik kararı verilirken öncelikle aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Kişisel verilerin aktarılacağı ülke, ülke içerisindeki sektörler veya uluslararası kuruluşlar ile Türkiye arasında kişisel veri aktarımına ilişkin karşılıklılık durumu. b) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin ilgili mevzuatı ve uygulaması ile kişisel verilerin aktarılacağı uluslararası kuruluşun tâbi olduğu kurallar. c) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkede veya uluslararası kuruluşun tâbi olduğu bağımsız ve etkin bir veri koruma kurumunun varlığı ile idari ve adli başvuru yollarının bulunması. ç) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin veya uluslararası kuruluşun, kişisel verilerin korunmasıyla ilgili uluslararası sözleşmelere taraf veya uluslararası kuruluşlara üye olma durumu. d) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin veya uluslararası kuruluşun, Türkiye’nin üye olduğu küresel veya bölgesel kuruluşlara üye olma durumu. e) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler. (4) Kişisel veriler, yeterlilik kararının bulunmaması durumunda, 5 inci ve 6 ncı maddelerde belirtilen şartlardan birinin varlığı, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânının bulunması kaydıyla, aşağıda belirtilen uygun güvencelerden birinin taraflarca sağlanması halinde veri sorumluları ve veri işleyenler tarafından yurt dışına aktarılabilir: a) Yurt dışındaki kamu kurum ve kuruluşları veya uluslararası kuruluşlar ile Türkiye’deki kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında yapılan uluslararası sözleşme niteliğinde olmayan anlaşmanın varlığı ve Kurul tarafından aktarıma izin verilmesi. b) Ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu bünyesindeki şirketlerin uymakla yükümlü oldukları, kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler ihtiva eden ve Kurul tarafından onaylanan bağlayıcı şirket kurallarının varlığı. c) Kurul tarafından ilan edilen, veri kategorileri, veri aktarımının amaçları, alıcı ve alıcı grupları, veri alıcısı tarafından alınacak teknik ve idari tedbirler, özel nitelikli kişisel veriler için alınan ek önlemler gibi hususları ihtiva eden standart sözleşmenin varlığı. ç) Yeterli korumayı sağlayacak hükümlerin yer aldığı yazılı bir taahhütnamenin varlığı ve Kurul tarafından aktarıma izin verilmesi. (5) Standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kuruma bildirilir. (6) Veri sorumluları ve veri işleyenler, yeterlilik kararının bulunmaması ve dördüncü fıkrada öngörülen uygun güvencelerden herhangi birinin sağlanamaması durumunda, arızi olmak kaydıyla sadece aşağıdaki hallerden birinin varlığı halinde yurt dışına kişisel veri aktarabilir: a) İlgili kişinin, muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmesi kaydıyla, aktarıma açık rıza vermesi. b) Aktarımın, ilgili kişi ile veri sorumlusu arasındaki bir sözleşmenin ifası veya ilgili kişinin talebi üzerine alınan sözleşme öncesi tedbirlerin uygulanması için zorunlu olması. c) Aktarımın, ilgili kişi yararına veri sorumlusu ve diğer bir gerçek veya tüzel kişi arasında yapılacak bir sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunlu olması. ç) Aktarımın üstün bir kamu yararı için zorunlu olması. d) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için kişisel verilerin aktarılmasının zorunlu olması. e) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için kişisel verilerin aktarılmasının zorunlu olması. f) Kamuya veya meşru menfaati bulunan kişilere açık olan bir sicilden, ilgili mevzuatta sicile erişmek için gereken şartların sağlanması ve meşru menfaati olan kişinin talep etmesi kaydıyla aktarım yapılması. (7) Altıncı fıkranın (a), (b) ve (c) bentleri, kamu kurum ve kuruluşlarının kamu hukukuna tâbi faaliyetlerine uygulanmaz. (8) Veri sorumlusu ve veri işleyenler tarafından, yurt dışına aktarılan kişisel verilerin sonraki aktarımları ve uluslararası kuruluşlara aktarımlar bakımından da bu Kanunda yer alan güvenceler sağlanır ve bu madde hükümleri uygulanır. (9) Kişisel veriler, uluslararası sözleşme hükümleri saklı kalmak üzere, Türkiye’nin veya ilgili kişinin menfaatinin ciddi bir şekilde zarar göreceği durumlarda, ancak ilgili kamu kurum veya kuruluşunun görüşü alınarak Kurulun izniyle yurt dışına aktarılabilir. (10) Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır. (11) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Haklar ve Yükümlülükler Veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğü

Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından ilan edilen standart sözleşme metinleri; veri kategorilerini, aktarım amaçlarını, alıcı ve alıcı gruplarını, veri alıcısı tarafından alınacak teknik ve idari tedbirleri ile özel nitelikli kişisel veriler için alınan ek önlemleri ihtiva eder. Standart sözleşme metinlerinin Kurul tarafından ilan edildiği şekliyle düzenlenmesi gerekmektedir. Taraflar yalnızca seçimlik veya alternatif içerikli maddeler üzerinde değişiklik yapabilir; bunun haricinde standart sözleşmenin ana metnine ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılamaz.

Standart sözleşme kapsamında yurt dışına aktarılan kişisel verilerin sonraki aktarımları ile uluslararası kuruluşlara aktarımları bakımından da 6698 sayılı Kanun'da yer alan güvencelerin sağlanması ve 9. madde hükümlerinin uygulanması zorunludur. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

İmza Usulü ve Geçerlilik Şartları

Standart sözleşmenin aktarım taraflarınca veya bu tarafları temsile ve imzaya yetkili kişilerce imzalanması zorunludur. Taraflardan birinin ya da her ikisinin geçerli imzasının bulunmaması halinde sözleşme geçerli kabul edilmez. İmzaların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine uygun şekilde el yazısıyla atılması ya da güvenli elektronik imza ile imzalanması gerekir. Güvenli elektronik imza niteliği taşımayan dijital imzalar geçerli sayılmaz.

Standart sözleşmenin yabancı dilde veya iki sütun formatında hazırlanması durumunda, Türkçe metnin yer aldığı belge veya sütunda her iki tarafın imzasının bulunması zorunludur. Ayrıca aktarım taraflarının imzaları fiilen daha ileri bir tarihte tamamlanmış olsa bile, standart sözleşme metninde geçmişe dönük olarak yürürlüğe gireceğine dair ifadelere yer verilmemelidir.

Temsil Belgeleri ve Tasdik Koşulları

Standart sözleşmeyi imzalayan kişilerin temsile ve imzaya yetkili olduklarına dair tevsik edici belgelerin sözleşmeyle birlikte Kurum'a sunulması gerekir. Bu tevsik edici belgelerde imzacıların isimlerinin mutlaka yer alması ve sözleşmedeki taraf isimleriyle uyumlu olması icap eder. Tevsik edici belgeler dahil yabancı dildeki her belgenin noter onaylı Türkçe çevirisi ile birlikte ibraz edilmesi gerekir.

Yabancı ülke makamlarınca tanzim edilen resmî belgelerde apostil şerhinin bulunması yeterlidir. Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan veya herhangi bir tasdik muafiyetinden yararlanmayan ülkeler bakımından ise ilgili ülke makamları tarafından düzenlenen resmî belgelerin konsolosluk tasdik işlemlerinin tamamlanarak sunulması gerekir.

Kurum'a Bildirim Usulü ve Süresi

6698 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 5. fıkrası uyarınca standart sözleşmenin, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kurum'a bildirilmesi zorunludur. Bildirimin beş iş günü içinde yapılıp yapılmadığının kontrolü için aktarım taraflarının her ikisinin de imza tarihlerinin standart sözleşme metni üzerinde yer alması gerekir.

Bildirim işlemi fiziki olarak, kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi üzerinden veya Standart Sözleşme Bildirim Modülü kullanılarak gerçekleştirilir. Sözleşmede taraflara, adreslere ve irtibat kişisi ya da yetkili kişiye ait bilgilerin eksiksiz yer alması şarttır. KEP vasıtasıyla yapılan başvurularda sözleşme ve tevsik edici belgelerin ileti ekinde gönderilmesi ve sözleşme sayfalarında herhangi bir eksiklik bulunmaması gerekir.

Standart sözleşmelerde hangi imza türleri kabul edilir?

İmzaların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine uygun olarak el yazısıyla veya güvenli elektronik imza ile atılması zorunludur; güvenli elektronik imza niteliği taşımayan dijital imzalar geçerli kabul edilmez.

Standart sözleşme Kurum'a ne kadar sürede bildirilir?

Standart sözleşmenin, imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde fiziki olarak, KEP yoluyla veya Standart Sözleşme Bildirim Modülü üzerinden Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirilmesi zorunludur.

Yabancı dilde düzenlenen tevsik edici belgeler nasıl sunulur?

Yabancı dilde hazırlanan belgelerin noter onaylı Türkçe çevirisi ile birlikte sunulması zorunludur. Yabancı ülke makamlarınca düzenlenen resmî belgelerde apostil şerhinin varlığı yeterli kabul edilirken; Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan ya da muafiyeti bulunmayan ülkelerde düzenlenen resmî belgelerin konsolosluk tasdik işlemlerinin tamamlanarak sunulması gerekir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu