Yıllık İzindeyken Başka Bir İşte Çalışma Yasağı

İş Kanunu uyarınca yıllık ücretli izin döneminde işçinin başka bir işverene bağlı olarak veya ücret karşılığı çalışması kanunen yasaktır. Yıllık ücretli iznin yasal amacı, personelin dinlenmesini temin etmek, zihinsel ve bedensel yorgunluğunu gidererek işine verimli bir şekilde dönmesini sağlamaktır. Bu nedenle kanun koyucu, izin süresinin dinlenme dışında gelir getirici faaliyetlerle geçirilmesini hukuka aykırı kabul etmiştir.

Yıllık İzin Ücretinin İadesi ve Yasal Dayanağı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca, yıllık iznini kullanmakta olan bir çalışanın bu sürede kazanç karşılığı başka bir işte faaliyet gösterdiği tespit edilirse, izin dönemi için kendisine tahakkuk ettirilen ve peşin ya da avans olarak ödenen ücret işveren tarafından geri talep edilebilir. Yasal düzenleme, dinlenme süresinde ücret karşılığı çalışılması durumunda bu süreye ilişkin ücretin işverence geri alınabilmesine imkân tanımaktadır.

İş Sözleşmesinin Feshi ve Güven İlişkisinin Sarsılması

İşçinin yıllık dinlenme süresinde başka bir yerde çalışması, işverenin güvenini kötüye kullanma ve dürüstlük kuralı ile bağlılık borcuna aykırılık teşkil eden bir eylem olarak değerlendirilebilir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller arasında güveni kötüye kullanmak, meslek sırlarını ifşa etmek ve doğruluk ile bağlılığa aykırı davranışlar sergilemek açıkça yer almaktadır. İşveren, bu tür bir eylemin varlığı halinde iş sözleşmesini bildirim süresi tanımaksızın haklı nedenle derhal sona erdirme imkânına sahip olur.

İşe İade Talebi ve Yargı Yolu

Yıllık izin süresince başka bir işte çalışma yasağını çiğneyen personelin fesihte kusurlu görüldüğü ve bu tür davranışların yargı denetiminde işveren lehine haklı fesih gerekçesi sayıldığı kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışanın feshe karşı dava açması durumunda başarı elde etme ihtimali düşük görülebilir. Bununla birlikte, 4857 sayılı Kanun'un 25. maddesinin son fıkrası gereğince feshedilen taraf, feshin kanundaki şartlara uymadığı iddiasıyla Kanun'un 18, 20 ve 21. maddelerine dayanarak yargı yoluna başvurabilir. Feshin haklılığı, usulü ve olayın özellikleri mahkemece ayrıca incelenir.

Sosyal Güvenlik Bildirimi Bakımından Durum

Sosyal güvenlik mevzuatı açısından bir kimsenin eş zamanlı olarak birden fazla işverence sigortalı gösterilmesi ve prim bildirilmesi teknik olarak mümkündür. İkinci işverenin SGK kaydı yapması idari yönden kabul görse dahi, bu bildirim iş hukuku alanındaki yıllık izinde çalışma yasağını ortadan kaldırmaz ve fiili çalışmayı yasal hale getirmez.

İşverenin Yıllık İzni Kullandırmaması Halinde İşçinin Hakları

Dinlenme hakkı yalnızca işçiyi değil işvereni de bağlayan yasal bir yükümlülüktür. İşverenin işçiye yıllık ücretli izin hakkını kullandırmaktan kaçınması veya bunu fiilen engellemesi işçi açısından haklı fesih imkânı doğurur. İşçi bu hukuki sebebe dayanarak iş akdini feshedip kıdem tazminatı talep etme hakkına sahip olur.

Devlet Memurları ve Rapor Dönemindeki Çalışmalar

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde memurların kural olarak ikinci bir gelir getirici veya ticari faaliyette bulunması yasaktır. Devlet memurları yıllık izinlerinde bulunsalar dahi ücret karşılığı ticari bir iş yapamazlar; bu sınırlamaya aykırı davranışlar disiplin cezası yaptırımıyla karşılanır.

İstirahat ve sağlık raporu süresince başka bir işte çalışmak da hukuken yasaktır. Raporlu olduğu halde çalıştığı saptanan işçinin iş akdi işverence haklı nedenle derhal feshedilebilir. Eş zamanlı olarak Sosyal Güvenlik Kurumu bu süreçte ödediği geçici iş göremezlik ödeneğini faiziyle geri tahsil edebilir ve ayrıca idari para cezası uygulayabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy