Yetki ve Nüfuzun Kötüye Kullanılması Disiplinsizliği
Kamu görevlisinin nüfuzunu veya yetkisini şahsına yahut başkalarına menfaat sağlamak ya da kin ve dostluk saikiyle kötüye kullanması, 7068 sayılı Kanun kapsamında meslekten çıkarma cezası yaptırımına bağlanabilecek fiiller arasında sayılmıştır. Bu fiili işlediği yönünde isnat bulunan emniyet teşkilatı personeli olan polis memurları ile jandarma personeli hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanabilmektedir.
Karar Yetkisi ve Disiplin Kurullarının İşleyişi
Meslekten çıkarma yaptırımı, personelin mensubu olduğu teşkilatın yetkili disiplin kurulunca kararlaştırılmakta ve ardından bakan onayına arz edilmektedir. Disiplin kurullarının kuruluşu ve üyelerinin tespiti tek tip bir yapıya tabi olmayıp, kurumların iç işleyişine ve bağlı oldukları mevzuat hükümlerine göre farklılaşabilmektedir.
Eski Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü kapsamındaki uyuşmazlıklarda, kararın verildiği tarihe kadar geçmiş hizmetleri olumlu ve sicilleri iyi olan personele tüzükte gösterilen cezanın bir derece aşağısının uygulanabileceği gözetilerek, alt derece ceza verme yetkisinin asıl cezayı vermeye yetkili disiplin kurulu tarafından kullanılması ve kararın kanunda belirtilen makamca onaylanması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, meslekten çıkarma teklifiyle sevk edilen dosyada alt cezanın yetkili kurul yerine başka bir kurulca verilmesi ve onay makamının da mevzuata aykırı belirlenmesi işlemi yetki unsuru yönünden sakatlamaktadır.
Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı Güvencesi
Anayasa'nın 129. maddesinin ikinci fıkrası gereğince kamu görevlilerine savunma hakkı tanınmadıkça disiplin yaptırımı tesis edilemez. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 128. maddesi disiplin cezasının ancak soruşturma tamamlandıktan sonra verilebileceğini hükme bağlarken, 130. maddesi disiplin amiri veya yetkili kurulca ilgilinin savunması alınmadan ceza uygulanamayacağını düzenlemiştir. Soruşturmayı yürütenin veya yetkili disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere tanıdığı süre içinde ya da belirtilen tarihte savunmasını yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılmaktadır.
Soruşturma sürecinde yahut disiplin kurullarının inceleme evresinde personelin eyleminin farklı bir disiplin maddesi kapsamına girdiğinin görülmesi durumunda, isnadın usulüne uygun şekilde soruşturmaya dahil edilmesi yahut yeni bir soruşturma onayı temin edilerek memurun bu yeni fiil çerçevesinde ayrıca savunmasının alınması şarttır. Başka bir iddiayla yürütülen tahkikat aşamasında usulünce soruşturma oluru alınmadan, lehe ve aleyhe deliller toplanmadan ve yetkisini çıkar amacıyla kötüye kullanma fiiline ilişkin bağımsız savunma hakkı tanınmadan ceza verilmesi işlemi sakatlamaktadır.
İdari Yargıda İptal Davası ve Süreler
Meslekten çıkarma kararlarına karşı, idari işlemin ilgili personele tebliğ edilmesini izleyen günden itibaren süresi içinde idari yargı mercilerinde iptal davası açılabilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, özel mevzuatında ayrı bir süreye yer verilmeyen durumlarda idare mahkemelerinde ve Danıştayda genel dava açma süresi altmış gündür. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca, adresi belirli olmayan kişilere özel kanun hükümleri çerçevesinde ilanen tebligat yapılması halinde süre, aksine hüküm bulunmadıkça son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlamaktadır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
7 – 1.
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda
ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2.
Bu süreler;
a)
İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
b)
Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından
doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ
yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan
vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı
ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının
idareye geldiği;
Tarihi
izleyen günden başlar.
3.
Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim
yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini
izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.
4.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren
başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya
uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin
iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Sürelerle
ilgili genel esaslar
Yetki veya nüfuzun çıkar amacıyla kötüye kullanılması hangi cezayı gerektirir?
7068 sayılı Kanun kapsamında yetkisini veya nüfuzunu kendisine yahut başkasına çıkar temini amacıyla kötüye kullanan polis ve jandarma personeli hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanabilmektedir.
Disiplin cezasından önce savunma için en az kaç gün süre verilir?
657 sayılı Kanun'un 130. maddesi doğrultusunda disiplin amirleri veya kurulları tarafından kamu görevlisine 7 günden az olmamak üzere süre tanınarak savunmasının alınması zorunludur.
Meslekten çıkarma cezasına karşı dava açma süresi ne kadardır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren özel bir kanun hükmü bulunmadıkça altmış gün içinde iptal davası açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy