Yer Sağlayıcıların Telif Hakkı İhlalinden Sorumluluğu

İnternet ortamında telif hakkı ihlallerinde yer sağlayıcıların hukuki sorumluluğu, kural olarak ihlale konu içeriğin kendilerine bildirilmesi ve buna rağmen içeriğin yayından kaldırılmaması şartına bağlıdır. Eseri bizzat sisteme yüklemeyen veya umuma iletmeyen yer sağlayıcıların cezaların şahsiliği ilkesi gereğince cezai sorumluluğu bulunmaz; ancak içerik sağlayıcı ile iştirak halinde hareket edildiğinde veya içeriğin sağlanmasında aktif rol üstlenildiğinde cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Yer Sağlayıcı ve İçerik Sağlayıcı Ayrımı

5651 sayılı Kanun m. 2/1 uyarınca yer sağlayıcı, internet ortamında veri ve servisleri barındıran bilişim sistemlerini kuran ya da yöneten kişi veya kuruluşları kapsar. Buna karşın aynı düzenlemede içerik sağlayıcı, dijital mecrada kullanıcılara arz edilen her çeşit veriyi meydana getiren, başkalaştıran veya sunan kişi olarak belirlenmiş olup meydana getirdiği ve erişime açtığı içeriklerin hukuki neticelerinden bizzat sorumludur.

5651 sayılı Kanun m. 5/1 uyarınca yer sağlayıcı konumundaki kişilerin, sunucularında barındırdıkları verileri önceden tarama ya da yasa dışı bir eylemin varlığını araştırma ödevi bulunmaz. Benzer prensip 6563 sayılı Kanun m. 9/1 çerçevesinde de geçerli olup aksine kanuni bir kural yer almadıkça aracı hizmet sağlayıcılar, mecralarını kullanan üçüncü kişilerin sunduğu mal, hizmet veya paylaşımları denetlemekle mükellef tutulmamıştır.

Uyar-Kaldır Bildirimi ve Hukuki Sorumluluğun Başlaması

Yer sağlayıcının genel araştırma ödevi bulunmasa da barındırdığı hukuka aykırı içeriği bildirim üzerine yayından çıkarma yükümlülüğü mevcuttur. Telif hakkı ihlallerinde yasal uyarı mekanizması uyarınca hak sahibinin öncelikle içeriği sunan tarafa müracaat etmesi, makul bir sürede netice alamaması durumunda yer sağlayıcıya ulaşması esastır. Bu kapsamda yer sağlayıcıya yapılacak ihlal bildirimi ihtarname çekilerek, elektronik posta iletilerek veya platformda tahsis edilmiş telif hakkı ihlali bildirim alanı vasıtasıyla gerçekleştirilebilir.

İhlal bildirimine rağmen yer sağlayıcının söz konusu içeriği yayından kaldırmaması, ihlal oluşturan fiilden ve bundan kaynaklanan tazminat yükümlülüğünden hukuken sorumlu olmasına yol açar.

Elektronik ticaret alanında ise 6563 sayılı Kanun m. 9/3 uyarınca aracı hizmet sağlayıcı, fikri ve sınai mülkiyet ihlaline ilişkin somut bilgi ve belgelere dayanan başvuru yapıldığında ilgili ürünü satıştan çekerek hem hak sahibine hem de satıcıya vaziyeti bildirir. Satıcının bahse konu iddianın aksini ortaya koyan tevsik edici bilgi ve belgeler sunması durumunda ise ilgili ürün tekrar yayına alınabilir.

FSEK Ek Madde 4 Prosedürü ve Dava Yolu

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Ek Madde 4 uyarınca dijital ortamda eseri ihlal edilen hak sahibi, öncelikle içerik sağlayıcıya başvurarak ihlal oluşturan içeriğin üç gün içinde kaldırılmasını talep eder. İçeriğin tanınan sürede kaldırılmaması halinde hak sahibi, Cumhuriyet savcılığına müracaat ederek üç gün içinde servis sağlayıcıdan ihlale devam eden içerik sağlayıcıya sunulan hizmetin durdurulmasını isteyebilir.

FSEK Ek Madde 4 kapsamında düzenlenen uyar-kaldır mekanizması bağımsız bir idari ve yargısal başvuru yoludur. Hak sahibi bu usulü işletmeksizin doğrudan yer sağlayıcıya dava açarak içeriğin kaldırılmasını ve maddi ile manevi zararlarının tazminini isteyebileceği gibi, prosedürü işlettikten sonra da tazminat davası ikame edebilir.

Yer Sağlayıcıların Cezai Sorumluluğu ve İdari Yaptırımlar

Eseri bizzat dijital ortama yüklemeyen, yayınlamayan ve umuma iletmeyen yer sağlayıcının, yapılan bildirime rağmen içeriği kaldırmamış olması kural olarak hukuki sorumluluk doğurmakta; cezaların şahsiliği prensibi doğrultusunda eseri yetkisiz biçimde umuma ileten içerik sağlayıcının cezai sorumluluğu üzerinde durulmaktadır.

Buna karşılık yer sağlayıcının içerik sağlayıcı ile birlikte iştirak halinde hareket ettiği ve telif hakkı ihlali teşkil eden içeriğin sağlanmasında aktif bir rol üstlendiği durumlarda cezai sorumluluk gündeme gelir.

Hukuki ve cezai sorumluluğun ötesinde, yer sağlayıcılar kanunda belirtilen trafik bilgilerini yönetmelikte belirlenen süreler dahilinde saklamak ve doğruluğunu sağlamakla yükümlüdür. Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan ya da kanuni yükümlülüklerini yerine getirmeyen yer sağlayıcılar hakkında idari para cezası yaptırımı öngörülmüştür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy