Tanınmış markalar, sahip oldukları yüksek bilinirlik ve ayırt edicilik düzeyi sebebiyle kaynak gösterme fonksiyonunu aşan geniş bir koruma alanından yararlanır. 2017/1001 sayılı Tüzük hükümleri uyarınca marka tescil başvurularına yönelik itirazlar, karıştırılma ihtimalini düzenleyen 8(1)(b) maddesi ile tanınmışlık korumasını tesis eden 8(5) maddesine dayandırılabilir. İki işaretin karşılaştırılmasında görsel, kavramsal ve işitsel değerlendirme; ayırt edici ve baskın nitelikteki unsurlar gözetilerek markaların uyandırdığı bütünsel izlenim üzerinden gerçekleştirilir.
Markaların Bütünsel İzlenimi ve Benzerlik Ölçütleri
Markalar arasındaki benzerlik tespiti yapılırken işaretlerin ortalama tüketici nezdinde bıraktığı genel intiba esas alınır. Görsel, kavramsal ve işitsel unsurlar bir bütün olarak ele alınırken, özellikle ayırt edici ve baskın karakterdeki bileşenler belirleyici rol oynar. Önceki tarihli tescilli markayı oluşturan kelime unsurunun sonraki tarihli marka başvurusuna bütünüyle dahil edilmesi durumunda, işaretler arasında benzerlik bulunduğu kabul edilir.
Tüketicilerin markaların başlangıcında yer alan ibarelere öncelikli dikkat gösterme eğilimi bulunsa da bu kural mutlak değildir. Sonraki başvuruda yer alan kelime unsuru, üst kısmında bulunan baskın harf grubuyla eşdeğer genişlikte konumlandırılmış ve net şekilde okunabilir durumdaysa ihmal edilebilir sayılamaz. Bu tür bir yerleşim düzeni, işaretler arasında görsel benzerliğin doğmasına sebebiyet verir.
Kısaltmalar ve Ayırt Edici Unsurların Birleşik Algısı
İlgili tüketici kitlesi, ticari işaretleri bir ifade ile o ifadenin baş harflerinden meydana gelen kısaltmayı birleştirerek algılama ve anlamlandırma eğilimindedir. Başvuru konusu işarette yer alan kısaltmanın bileşenlerinden birinin tescil kapsamındaki mal sınıfı yönünden tanımlayıcı nitelik taşıması bu algıyı ortadan kaldırmaz.
Biri tanımlayıcı olmak üzere iki kelimenin birleşiminden türetilen bir kısaltmada tanımlayıcı unsurun yer alması, tanınmışlığı ve itibarı bulunan diğer bağımsız ibarenin marka üzerindeki ayırt edici etkisini zayıflatmaz. Tanınmış ibare, marka kompozisyonu içinde bağımsız ve güçlü etkisini sürdürmeye devam eder.
Farklı Mal Gruplarında Bağlantı Kurulması ve Haksız Yararlanma
İşaretler arasında bağlantı kurulup kurulamayacağı çok boyutlu bir incelemeyle tespit edilir. Bu kapsamda markalar arasındaki benzerlik derecesi, ilgili tüketici çevresi, tescil kapsamındaki mal ve hizmetler, önceki markanın tanınmışlık gücü, önceki markanın ayırt ediciliği ve karıştırılma ihtimalinin mevcudiyeti birlikte dikkate alınır.
Başvuru kapsamındaki mallar önceki markanın tescil alanından tamamen farklı olsa bile, önceki markanın ulaştığı yüksek tanınmışlık düzeyi koruma sağlar. İlgili tüketici kitlesi tanınmış markayı göz ardı edemeyeceğinden, sonraki markayı taşıyan malı önceki marka sahibiyle ilişkili veya onun teknolojik altyapısını taşıyan bir iş birliği ürünü olarak algılayabilir.
Tanınmış marka sahibinin faaliyet gösterdiği spesifik bir projede tali bir isim kullanması, kamuoyunda ve basında bu faaliyetin ana tanınmış markayla anılması durumunda bağ kurulması riskini engellemez. Güçlü bir itibara ve yüksek ayırt ediciliğe sahip tanınmış bir markaya sonraki başvuruda referans yapılması, 2017/1001 sayılı Tüzük m. 8(5) kapsamında tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma tehlikesi oluşturur.
Önceki markanın kelimesi sonraki başvuruda aynen yer alırsa ne olur?
Önceki tarihli markayı meydana getiren kelimenin sonraki marka başvurusuna bütünüyle dahil edilmesi halinde iki işaret arasında benzerlik bulunduğu kabul edilir.
Farklı mal gruplarında tanınmış marka ile bağlantı kurulabilir mi?
Mallar farklı olsa dahi, önceki markanın yüksek tanınmışlık gücü ve ayırt ediciliği nedeniyle tüketiciler yeni markayı tanınmış işletmeyle veya onun sağladığı teknolojiyle ilişkili görerek işaretler arasında bağlantı kurabilir.
Tali marka kullanımı ana marka ile bağlantı ihtimalini ortadan kaldırır mı?
Tanınmış marka sahibinin projede farklı bir isim kullanması, ilgili projenin kamuoyunda ve basında ana tanınmış marka ile anıldığı durumlarda tüketicilerin bağ kurma ihtimalini ortadan kaldırmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy