Yatırım fonları; finansal tablo, fiyat raporları ve portföy dağılım tabloları düzenlemekle yükümlüdür. Girişim sermayesi yatırım fonları ile gayrimenkul yatırım fonlarının ayrıca konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü bulunur. Bu fonlar finansal tablo düzenleme döneminde konsolide finansal tablolarıyla birlikte konsolide olmayan bireysel finansal tablolarını da hazırlar.
Yabancı yatırım fonları II-14.2 sayılı Tebliğ hükümlerine tabi tutulmamıştır. Yabancı yatırım fonlarının Tebliğ kapsamında herhangi bir finansal raporlama yükümlülüğü bulunmamakta olup bu fonların raporlama sorumlulukları yalnızca tabi oldukları ülke mevzuatı ile sınırlıdır.
Finansal Tabloların Düzenlenme İlkeleri ve Standartları
Yatırım fonlarının finansal tabloları yıllık dönemler itibarıyla tanzim edilir. Bu tabloların Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yürürlüğe konulmuş olan Türkiye Muhasebe Standartları ile Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına (TMS/TFRS) uygun olması zorunludur. Bunun yanında, bir hesap dönemi içerisinde birden fazla katılma payı fiyatı ilan eden gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonları altı aylık ara dönem finansal tablo hazırlamakla da mükelleftir.
Yatırım fonları portföy dağılım tablolarını aylık dönemler itibarıyla tanzim eder. Fiyat raporlarının ise günlük olarak hazırlanması gerekmektedir.
Varlıkların Değerleme Yöntemleri ve Fiyat Raporları
Fiyat raporları standart formda olup Tebliğin ekinde yer alan biçime uygun olarak tanzim edilir. Hazırlanan fiyat raporları, katılma payı fiyatının tespitine temel oluşturan portföy değeri tablosu ile toplam değer ve net varlık değeri tablosunu ihtiva eder.
II-14.2 sayılı Tebliğ m. 8 uyarınca toplam değer veya net varlık değeri; portföy değerine varsa diğer varlıkların ve alacakların eklenmesi ve mevcut borçların düşülmesi yoluyla bulunur. Katılma payı birim fiyatı ise tespit edilen toplam değerin veya net varlık değerinin katılma payı adedine bölünmesi suretiyle hesaplanır.
Portföye alınan varlıklar alım fiyatları üzerinden kayda geçirilir. Varlıkların yabancı para cinsinden alınması durumunda alım fiyatı, alım tarihindeki yabancı para değerinin Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru ile çarpılmasıyla hesaplanır. Alış tarihinden itibaren portföydeki varlıklardan borsada işlem görenler, değerleme gününde borsada oluşan en son seans ağırlıklı ortalama fiyatı ve oranlarla değerlemeye tabi tutulur. Borsada işlem gören ancak değerleme gününde işlem görmeyen paylar son işlem tarihindeki borsa fiyatıyla; borçlanma araçları, ters repo ve repo işlemleri ise son işlem günündeki iç verim oranı ile değerlenir. Fon katılma payları ise değerleme günü itibarıyla en son açıklanan fiyatlar esas alınarak değerlemeye dahil edilir.
Portföy Dağılım Raporları ve Kapsam İstisnaları
II-14.2 sayılı Tebliğ m. 10 gereğince portföy dağılım raporlarında ödünç menkul kıymet verme işlemleri ile türev araç işlemlerine yer verilmesi şarttır. Bununla birlikte fon türü itibarıyla endeks fonlar için son bir ve üç aylık dönemler baz alınarak hesaplanan korelasyon katsayıları; borsa yatırım fonları için son bir yıllık dönem için belirlenen takip farkı ve takip hatası verileri ile bu göstergelerde önemli artış meydana gelmesi durumunda artışın gerekçeleri raporda gösterilir.
Paylarını sadece nitelikli yatırımcılara satan yatırım fonları açısından bir istisna tanınmıştır. Katılma paylarını münhasıran nitelikli yatırımcılara ihraç eden fonlar, portföy dağıtım raporu hazırlama zorunluluğundan muaftır.
Finansal Raporların Kabulü ve Yönetim Sorumluluğu
Tebliğ kapsamında tanzim edilen finansal raporların kabulüne ilişkin olarak yönetim kurulu kararı alınması zorunludur. II-14.2 sayılı Tebliğ m. 7 uyarınca finansal tablolara ve kamuya açıklanacak portföy raporlarına; iç kontrolden sorumlu yönetim kurulu üyesi ile fon müdürü tarafından bu belgelerin incelendiğini, görev ve sorumluluk alanındaki bilgiler ışığında tabloların ve raporların önemli hususlarda gerçeğe aykırı bir açıklama veya yanıltıcı nitelikte bir eksiklik içermediğini teyit eden inceleme ve doğruluk beyanı eklenir.
Finansal tablolar ile kamuya açıklanacak portföy raporlarının mevzuat hükümlerine uygun hazırlanmasından, sunulmasından, gerçeğe uygunluğundan ve doğruluğundan kurucu ile kusurlarına ve durumun gereklerine göre kurucunun yönetim kurulu üyeleri sorumludur.
Bağımsız Denetim ve Kamuyu Aydınlatma Kuralları
Yatırım fonlarının finansal tabloları ve bu dönemler itibarıyla hazırlanan portföy raporları bağımsız denetime tabidir. Bunun istisnası olarak, bir hesap dönemi içerisinde birden fazla katılma payı fiyatı açıklayan girişim sermayesi yatırım fonları ile gayrimenkul yatırım fonlarının altı aylık ara dönem finansal tabloları tam bağımsız denetime değil, sınırlı bağımsız denetime tabi tutulur.
II-14.2 sayılı Tebliğ m. 11 doğrultusunda finansal tablolar ilgili hesap veya yatırım döneminin bitimini izleyen 60 gün içinde kamuya duyurulur. Portföy dağılım tabloları ise ilgili ayı takip eden altı iş günü içerisinde kamuya açıklanır. Günlük olarak hazırlanan fiyat raporlarının ise kamuya açıklanma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Finansal raporların, kurucu tarafından kabul kararına bağlandığı tarihi izleyen altıncı iş günü mesai saati bitimine kadar Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda duyurulması gerekir; portföy dağılım raporları da bu kapsamda bildirilmelidir. Ayrıca portföy raporları haricindeki finansal raporların kurucunun resmi internet sitesinde yatırımcıların kolayca ulaşabileceği biçimde yayımlanması ve beş yıl süreyle sitede tutulması yasal bir gerekliliktir.
Yabancı yatırım fonları Türkiye'deki finansal raporlama tebliğine tabi midir?
Hayır, yabancı yatırım fonları II-14.2 sayılı Tebliğ kapsamına tabi değildir ve Türkiye mevzuatı uyarınca finansal raporlama yükümlülükleri bulunmaz; sorumlulukları tabi oldukları ülke mevzuatıyla sınırlıdır.
Hangi fonlar portföy dağıtım raporu hazırlama yükümlülüğünden muaftır?
Paylarını sadece nitelikli yatırımcılara satan yatırım fonları portföy dağıtım raporu hazırlama zorunluluğundan muaf tutulmuştur.
Yatırım fonlarının günlük fiyat raporları kamuya açıklanmak zorunda mıdır?
Hayır, fonlar tarafından günlük standart formda hazırlanan fiyat raporlarının kamuya açıklanması gerekmez.
Yatırım fonlarının finansal tablolarında bağımsız denetim zorunlu mudur?
Evet, fonların finansal tabloları ve dönem portföy raporları bağımsız denetime tabidir; yılda birden fazla pay fiyatı açıklayan girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonlarının altı aylık ara dönem tabloları ise sınırlı bağımsız denetime tabi tutulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy