Temel dolandırıcılık cezası
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157/1 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye
bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.
Nitelikli dolandırıcılık
Nitelikli hâllerde ceza
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1'de düzenlenen nitelikli hâllerde dolandırıcılığın işlenmesi hâlinde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Bu ceza, bentlerde sayılan nitelikli hâllere bağlıdır; bentler ayrıca değerlendirilmeden her yasa dışı bahis temalı olaya uygulanamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Aynı maddenin (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Dört yıl ve iki kat ölçüsü yalnızca bu bentler içindir; diğer bentlere genellenemez.
Bilişim, banka ve belirli kimliklerle işlenme
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl sayar. Araç olarak kullanmanın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği bu hükümde ayrıca tanımlanmamıştır.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1-l, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtmasını veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesini nitelikli hâl sayar. Bent, bu sayılan tanıtma ve ilişki söyleme biçimleriyle sınırlıdır.
Kamu görevlileri nezdinde hatır ve iş vaadi
Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan ve onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak başkasından menfaat temin eden kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/2 uyarınca birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Birlikte işleme ve örgüt faaliyeti
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 ve 158'deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Artırım, birlikte işleme veya örgüt faaliyeti koşuluna bağlıdır.
Yasa dışı bahis ve kumar temalı temas
Yasa dışı bahis ve kumar dolandırıcılığı tek bir senaryodan ibaret değildir. Farklı temas noktaları, mağdurun para transferi yapmasına veya finansal araçlarını kullandırmasına yönelebilir.
Hesabın suç finansmanında kullanılması
Hesap üzerinden yasa dışı bahis finansmanı veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin hareket ettirilmesi hâlinde kişi yalnızca para kaybı yaşayan konumunda kalmayabilir. Ayrıca ceza soruşturmasında şüpheli konumuna düşme riski doğabilir. Bu anlatım, her olayda otomatik bir şüpheli sıfatı sonucu kurmaz.
Ceza soruşturması ve alacak takibi
Şikâyet aşamasında ceza soruşturması ile alacak takibi genellikle aynı anda yürüyebilir. Ceza yolu failin tespiti ve cezalandırılması, alacak yolu paranın geri alınması bakımından araç olabilir. Bu anlatım, her dosyada aynı sonucun doğacağını göstermez.
Alacağın tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılık
Dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi hâlinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 159 uyarınca şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. Hüküm, bu kesitteki şarta bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 159Kaynağı aç
alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde, şikayet üzerine, altı aydan bir yıla
kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf
Sık sorulan sorular
Temel ve nitelikli dolandırıcılık cezası nedir?
Temel hâlde bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası uygulanır. Nitelikli hâllerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır; bu sonuç bentlerde sayılan hâllere bağlıdır.
Bilişim sistemi veya banka aracı sayılırsa alt sınır nedir?
Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması m. 158/1-f kapsamında nitelikli hâldir. Bu bent, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentleri için öngörülen dört yıl alt sınırı ile menfaatin iki katından az olamayan adlî para cezası kuralına girer.
Hesap kullandırma şüpheli konumu doğurabilir mi?
Hesabın yasa dışı bahis finansmanında veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin hareketinde kullanılması, hesap sahibinin ceza soruşturmasında şüpheli konumuna düşme riskini doğurabilir. Bu risk her olayda otomatik sonuç anlamına gelmez.
Suç birden fazla kişiyle işlenirse ceza artar mı?
Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır.
Alacak tahsili amacıyla dolandırıcılığın cezası nedir?
Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen dolandırıcılıkta şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. Bu sonuç, hükmün aradığı şarta bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy