5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B maddesinde eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve kanunda ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulü; eser sahibi ise eseri meydana getiren kişi olarak tanımlanmaktadır. Bu yasal çerçevede yapay zekanın eser üzerinde hak sahipliği tanıyan bir konumu bulunmamaktadır.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. 1/BKaynağı aç
FSEK Kapsamında Eser ve Hak Sahipliği
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B maddesi, korunan fikri ürünleri sahibinin hususiyetini yansıtma ve belirli eser türleri arasında yer alma şartına bağlarken, eser sahibini eseri meydana getiren kişi olarak düzenlemiştir. Kanundaki bu tanım, hak sahipliğini kişi kavramına bağladığından yapay zeka sistemlerinin kendiliğinden telif hakkı sahibi olmasına olanak tanımamaktadır.
Yapay zeka vasıtasıyla ortaya çıkan ürünlerde telif koruması bakımından, üretim sürecinde insan müdahalesinin varlığı ve diğer yasal şartların karşılanması gerektiği yönünde yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu çerçevede, sahibinin hususiyetini yansıtma ölçütünün teknolojik gelişmeler doğrultusunda değerlendirilmesi tartışılmaktadır.
Telif İhlallerinde Hukuki Sorumluluk ve Belirsizlikler
Yapay zekanın üçüncü kişilerin telif haklarını ihlal etmesi durumunda telif hakkı sahibinin hakkını nasıl ileri süreceği, açılacak davada nasıl bir hukuki yarar sağlanacağı ve ortaya çıkan zararın nasıl tazmin edileceği mevcut düzenlemelerde muğlaktır.
Yapay zeka sistemlerine ilişkin sorumluluk, fikri mülkiyet hukuku ve etik boyutlarının incelenmesi amacıyla yapay zekaya elektronik kişilik tanınması gibi farklı hukuki statü önerileri de gündeme getirilmektedir.
Marka Hukukundaki Tüketici Kriterlerine Etkiler
Marka hukukunda yer alan ortalama tüketici, karıştırılma ihtimali, akılda kalan kaba görünüm ve görsel, işitsel, kavramsal benzerlik gibi kavramlar insanilik unsuruna dayanmaktadır. Satın alma tercihlerini tahmin eden ve tüketici gibi seçimler yapan yapay zeka algoritmalarının devreye girmesi, bu klasik ölçütlerin uygulanabilirliğini tartışmaya açmaktadır.
Yapay zeka algoritmalarının ayırt etme kabiliyeti karşısında marka hukukundaki ayırt edicilik unsurunun nasıl ele alınacağı tartışmalıdır. Bunun yanı sıra ortalama tüketici değerlendirmesinde yapay zekanın dayandığı algoritmanın yargılamada incelenmesi halinde gizlilik ve ticari bakımdan hassas bilgilerin ortaya çıkıp çıkmayacağı sorusu önem taşımaktadır.
Yapay zeka telif hakkı sahibi kabul edilebilir mi?
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B maddesinde eser sahibi eseri meydana getiren kişi olarak tanımlandığı için mevcut düzenleme yapay zekanın telif hakkı sahipliğine izin vermemektedir.
Yapay zeka çıktılarında telif koruması nasıl değerlendirilir?
Yapay zeka tarafından meydana getirilen çıktılarda telif koruması, süreçte insan müdahalesinin varlığına ve diğer kanuni unsurların bir arada gerçekleşmesine bağlı olarak tartışılmaktadır.
Yapay zeka marka hukukundaki benzerlik değerlendirmesini nasıl etkiler?
Ortalama tüketici ve karıştırılma ihtimali gibi kriterler insanilik unsuruna dayandığından, seçim yapan algoritmaların varlığı ayırt edicilik unsurunun uygulanmasını ve algoritma incelemelerinde hassas ticari bilgilerin korunmasını tartışmalı kılmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy