Yapay Zeka ile Sanal İlişki Hukuken Ne Anlama Gelir?
Yapay zeka tabanlı sohbet uygulamalarıyla kurulan duygusal bağ, Türk hukukunda henüz kendine özgü bir yasal düzenlemeye konu olmamıştır. Bu nedenle mahkemeler böyle bir durumu değerlendirirken genel boşanma hükümlerine, özellikle 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesine dayanmak durumundadır. Kanunun 166/1. fıkrası, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılması hâlinde her eşe boşanma davası açma hakkı tanır. Yapay zeka kullanımının bu eşiği aşıp aşmadığı somut olayın tüm koşullarına göre değerlendirilecektir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
TMK m. 185, eşlerin birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorunda olduğunu düzenler; aynı madde evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlama ve çocukların bakımına özen gösterme yükümlülüğünü de kapsar. Bu yükümlülükler yapay zeka sohbeti özelinde ayrıca tanımlanmamıştır; dolayısıyla yapay zekayla kurulan bir sanal bağın bu yükümlülükleri ihlal edip etmediği, somut davranışların evlilik düzenine fiilî etkisiyle değerlendirilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 185Kaynağı aç
Sanal İlişki Otomatik Boşanma Sebebi Sayılır mı?
Yapay zeka ile kurulan sanal ilişki, otomatik olarak boşanma sebebi doğurmaz. Belirleyici olan bu davranışın evlilik üzerindeki fiilî etkisidir: ilgisizlik yaratıp yaratmadığı, ortak hayatı çekilmez hâle getirip getirmediği ve hangi düzeye ulaştığı gibi somut olgular mahkemenin değerlendirme konusunu oluşturur. Bağımlılık düzeyine ulaşmış ve ortak hayatı çekilmez kılan bir tablonun varlığı hâlinde bu durum davada güçlü bir olgu olarak ileri sürülebilir; ancak sonucu her dosyadaki ispat durumu ve mahkemenin somut değerlendirmesi belirler.
Fiziksel temas bulunmasa bile evlilik içinde beklenen yakınlığın bütünüyle sanal bir uygulamaya yönlendirilmesi, ortak yaşamın özünü sarsan bir kırılma yaratabilir. Bu olasılık, söz konusu durumu kendiliğinden sadakat ihlali ya da boşanma sebebi olarak tanımlayan bir kanun hükmüyle desteklenmemektedir; TMK m. 185'teki sadakat yükümlülüğünün yapay zeka sohbeti bakımından nasıl yorumlanacağına dair özel bir düzenleme bulunmamaktadır.
Gerçek kişilerle sanal ortamda kurulan ilişkiler bakımından ise Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin E. 2023/146, K. 2024/4617 sayılı kararı, bir eşin sanal oyun sitesinde başka bir kişiyle yazışmalar yapmasını güven sarsıcı kusurlu davranış olarak nitelendirmiştir. Bu karar bir bozma kararıdır: Bölge Adliye Mahkemesi erkeği ağır kusurlu saymışken Yargıtay kusur belirlemesini hatalı bularak kadının daha ağır kusurlu olduğuna hükmetmiş ve dosyayı iade etmiştir; ilk derece, istinaf ve Yargıtay farklı kusur değerlendirmelerine ulaşmıştır. Sanal ortamdaki yazışmalar kararda tek başına değil, diğer kusurlu eylemlerle bir arada tartılmıştır. Yapay zeka uygulamalarının bu çerçevede nasıl konumlandırılacağına dair doğrudan bir içtihat ise mevcut değildir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/146, K. 2024/4617Kaynağı aç
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması: Hukuki Çerçeve
TMK m. 166/1 kapsamında boşanma kararı verilebilmesi için evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeyi eşlerden beklenemeyecek ölçüde temelinden sarsılmış olması gerekir. Bu sarsılmanın varlığı ve ağırlığı mahkeme tarafından her dosyada ayrı ayrı değerlendirilir. Davacının kusuru davalıdan daha ağır ise davalının davaya itiraz hakkı bulunur; ancak bu itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmadığı saptandığında mahkeme yine de boşanmaya karar verebilir.
Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması koşuluyla evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu yolda boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada değişiklik yapabilir; bu değişiklikler de taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmedilir.
14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle değiştirilen TMK m. 166/4'e göre herhangi bir boşanma sebebiyle açılmış davanın reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine karşın ortak hayat yeniden kurulamazsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Boşanma Davasında İspat: Hangi Olgular Önem Taşır?
Boşanma davasında iddia tek başına yeterli değildir. Ortak hayatın bozulduğunu ortaya koyan tanık anlatımları, davranış değişiklikleri ve hukuka uygun yollarla elde edilmiş mesaj kayıtları ispat açısından önem taşır.
Delil elde etme yöntemine özellikle dikkat etmek gerekir. Şifre kırmak, gizlice hesaba girmek, casus yazılım kullanmak veya benzeri hukuka aykırı yöntemlerle veri elde etmek ayrı sorun doğurur. Bu yöntemlerin hangi hukuki sonuçlara yol açacağı kaynakta madde numarası veya yaptırım belirtilmeksizin ifade edilmiştir; her somut olayın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Kusur, Tazminat ve Nafaka İlişkisi
Boşanmaya sebep olan olaylarda ağır kusurlu bulunan eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin E. 2023/146, K. 2024/4617 sayılı kararında, sanal ortamdaki yazışmaları da kapsayan kusurlu davranışlarıyla daha ağır kusurlu bulunan eş bakımından TMK m. 174/1-2 kapsamındaki tazminat koşullarının oluşmadığı saptanmıştır. Bu karar bozma ile sonuçlanmış olup dosya yeniden yargılanmak üzere iade edilmiştir; dolayısıyla nihai karar bu aşamada kesinleşmemiştir. Buna karşılık, boşanmaya neden olan olaylarda ağır ya da eşit kusurlu olmayan, kişilik hakları saldırıya uğrayan ve eşinin maddi desteğini yitiren taraf yararına tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile fiilin ağırlığı dikkate alınarak maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.
Yoksulluk nafakası bakımından TMK m. 175 uyarınca temel kural, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilmesidir. Boşanmaya neden olan olaylarda diğer eşe göre ağır kusurlu olan eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin E. 2023/3286, K. 2024/558 sayılı kararında ise somut davacının kamudan emekli olduğu ve düzenli, sabit bir geliri bulunduğu saptanarak boşanmakla yoksulluğa düşmeyeceği kabul edilmiş ve nafaka koşullarının oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu değerlendirme, ilgili kişinin gelir durumuna ilişkin somut bir tespite dayandığından her düzenli gelir sahibi eş için genel bir kural olarak aktarılamaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/3286, K. 2024/558Kaynağı aç
Sık Sorulan Sorular
Eşin yapay zeka uygulamasıyla konuşması boşanma sebebi olabilir mi?
Otomatik olarak boşanma sebebi oluşturmaz. Mahkeme, bu davranışın evlilik birliğini ortak hayatı sürdürmeyi beklenemeyecek ölçüde temelden sarsıp sarsmadığını somut olgulara göre değerlendirir. Bağımlılık düzeyine ulaşmış, eşe ilgisizlik yaratan ve ortak hayatı çekilmez kılan bir tablonun varlığı hâlinde bu durum davada güçlü bir olgu olarak ileri sürülebilir; ancak sonucu ispat durumu ve mahkemenin her dosyadaki değerlendirmesi belirler.
Yapay zeka ile sanal ilişkiyi kanıtlamak için hangi deliller kullanılabilir?
Boşanma davasında tanık anlatımları, davranış değişiklikleri, ortak hayatın bozulduğunu gösteren olgular ve hukuka uygun yollarla elde edilmiş mesaj kayıtları önem taşır. Şifre kırmak, gizlice hesaba girmek veya casus yazılım kullanmak gibi hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen veriler ayrı sorun doğurur; bu nedenle delil toplanma biçimi ispat değeri kadar belirleyici olabilir.
Anlaşmalı boşanmada yapay zeka konusunun önemi var mı?
Anlaşmalı boşanmada tarafların ortak hayatın sona ermesi konusunda uzlaşması esastır. TMK m. 166/3 uyarınca evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Bu yolda eşlerin ayrılık gerekçesi olarak yapay zeka ilişkisini öne sürmesi zorunlu değildir; hâkim tarafların iradesini ve anlaşmanın içeriğini denetler.
Sanal ilişki nedeniyle ağır kusurlu sayılan eş tazminat alabilir mi?
Boşanmaya sebep olan olaylarda ağır kusurlu bulunan eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez. Sanal ortamdaki davranışların diğer kusurlu eylemlerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda bir eşin daha ağır kusurlu olduğu saptanırsa o eş TMK m. 174 kapsamında tazminat talep edemez.
Daha önce açılan boşanma davası reddedilmişse ne yapılabilir?
TMK m. 166/4'e göre, herhangi bir boşanma sebebiyle açılmış davanın reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine karşın ortak hayat yeniden kurulamazsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu düzenleme 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle yenilenmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

