Yamyam İfadesinin Hukuki Niteliği ve Hakaret Suçu
Yamyam kelimesi, muhatabını insanlık dışı, aşağılayıcı ve ilkel bir varlık gibi göstermeye yönelik bir nitelik taşıdığından kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide eden bir söz olarak değerlendirilir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran fail, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Fiilin mağdurun gıyabında cezalandırılabilmesi için ise en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi şartı aranır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 125Kaynağı aç
Eleştiri Sınırı ve İletişim Araçlarıyla İşlenmesi
Kişilere yöneltilen 'yamyam mısınız?' biçimindeki sözler, somut bir eylem veya davranışı eleştirmekten ziyade kişiliği hedef alır. Küçültücü ve aşağılayıcı nitelikteki bu hitaplar ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmez. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin ikinci fıkrası gereğince, fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde de fail hakkında temel hakaret suçuna ilişkin ceza uygulanır.
Kamu Görevlisine Karşı Hakaret ve Cezayı Artıran Haller
Hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi durumunda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilecek cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Trafik denetimi sırasında görevli polislere hitaben söylenen ve yapılan görevi hedef alan 'yamyam mısınız' şeklindeki ifadeler bu nitelikli hâli oluşturur. Bunun yanında suçun; dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç ve düşüncelerin açıklanmasından, değiştirilmesinden, yayılmasından, mensup olunan dinin emir ve yasaklarına uygun davranılmasından dolayı ya da kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi hâlinde de cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
Hakaret suçunun alenen işlenmesi hâlinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince verilecek ceza altıda biri oranında artırılır. Aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca, kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi durumunda ise eylem kurulu oluşturan üyelerin tamamına karşı işlenmiş sayılır ve fail hakkında zincirleme suç hükümleri tatbik edilir.
Haksız Fiil ve Karşılıklı Hakaret Hallerinde Hukuki Değerlendirme
Hakaret suçunun işleniş koşulları ceza yaptırımını doğrudan etkileyebilir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 129. maddesi uyarınca, hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir. Eylemin kasten yaralama suçuna tepki olarak gerçekleşmesi hâlinde kişiye ceza verilmez. Hakaretin karşılıklı olarak işlenmesi hâlinde ise olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da mahkemece ceza vermekten vazgeçilebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 129Kaynağı aç
Sanığın karşı tarafın kendisine 'yamyam yine içiyor' biçiminde sözler söylediğini savunduğu durumlarda, olayın çıkış nedeni ve gelişimi incelenerek haksız fiil veya karşılıklı hakarete ilişkin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 129. maddesi hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının mahkemece tartışılması gerekir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2012/31385, K. 2014/1435Kaynağı aç
Temel Cezanın Belirlenmesi ve Hüküm Usulü
Hakaret suçundan hüküm kurulurken temel ceza belirlenirken uygulanan kanun maddesinin kararda gösterilmemesi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 232. maddesinin altıncı fıkrasına aykırılık teşkil eder. Bununla birlikte temel ceza tayin edilirken 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 61. maddesindeki ölçütler ile 3. maddesindeki orantılılık ilkesi doğrultusunda somut olayın özellikleri değerlendirilmeli; suçun birden fazla aleni şekilde işlendiği gibi kanuni dayanağı bulunmayan gerekçelerle temel ceza alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenemez.
Yamyam demek hakaret suçunu oluşturur mu?
Evet, yamyam ifadesi kişiyi ilkel ve insanlık dışı bir varlık gibi gösteren aşağılayıcı niteliği nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesi kapsamında onur, şeref ve saygınlığı zedeleyen hakaret suçunu oluşturur.
Görev başındaki memura yamyam denilirse ne olur?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret edilmesi durumunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
Yamyam ifadesine hakaretle karşılık verildiğinde ceza verilir mi?
Hakaretin karşılıklı işlenmesi hâlinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 129. maddesi gereğince mahkeme olayın özelliklerine göre taraflardan biri veya her ikisi hakkında cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy