Genel Yolla Türk Vatandaşlığının Kazanılması
Yabancılar Türk vatandaşlığını genel başvuru, evlilik, yatırım, evlat edinilme veya doğum gibi kanunda belirlenen hukuki yollarla kazanabilirler. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca, genel başvuru yoluyla vatandaşlığa geçmek isteyen yabancıların başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmaları şarttır. Başvuran kişinin kendi millî kanununa, vatansız olması durumunda ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip bulunması gerekir. Bunun yanı sıra kişinin Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmesi, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığının olmaması, iyi ahlak sahibi bulunması, yeteri kadar Türkçe konuşabilmesi, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olması ile millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunmaması aranır.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 11Kaynağı aç
Genel başvuru için aranan beş yıllık yasal ikamet süresi hesaplanırken kesintisizlik esastır. Bu beş yıllık yasal süre zarfında toplamda on iki ayı aşmayan yurt dışı çıkışları ikamet bütünlüğünü kesintiye uğratmaz; ancak on iki ayı aşan yurt dışı kalışları beş yıllık süreyi sıfırlar. Ayrıca ikamet izinlerinin türü de hesaba etki eder; yabancıların öğrenim amacıyla aldıkları öğrenci ikamet izniyle Türkiye'de geçirdikleri süreler vatandaşlık hesabında tam olarak değil, yarı yarıya dikkate alınır.
Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Başvurusu
5901 sayılı Kanun'un 16. maddesi gereğince, bir Türk vatandaşı ile evlenmek yabancıya doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Bununla birlikte bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği fiilen devam eden yabancılar vatandaşlık başvurusunda bulunma hakkına sahiptir. Başvuru yapabilmek için eşlerin aile birliği içinde yaşaması, evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunulmaması ve başvuru sahibinin millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durumunun olmaması gerekmektedir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 16Kaynağı aç
Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunda bulunulduktan sonra Türk vatandaşı eşin vefat etmesi sebebiyle evliliğin sona ermesi halinde, yabancı eş için aile birliği içinde yaşama koşulu aranmaz. Ayrıca evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan yabancıların evliliğinin butlanına karar verilmesi durumunda, ilgililer evlenmede iyiniyetli iseler Türk vatandaşlıklarını muhafaza ederler.
Yatırım Yoluyla İstisnai Vatandaşlık Şartları
Yabancıların ikamet süresi şartına tabi kılınmaksızın vatandaşlık kazanabilmelerini temin eden düzenlemelerden biri istisnai yatırım yöntemidir. Belirlenen yatırım şartlarından herhangi birini sağlayan yabancılar, yatırımın tamamlanmasının ardından ilgili kamu kurumlarından alacakları uygunluk belgesi ile birlikte beş yıllık ikamet süresi aranmaksızın istisnai yoldan Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunabilirler.
Doğum, Evlat Edinilme ve Göçmenlik Yoluyla Kazanım
Türkiye sınırları dahilinde yabancı anne ve babadan doğan bir çocuk, ana ve babasından dolayı hiçbir ülkenin tabiiyetini kazanamıyorsa vatansızlığın önlenmesi prensibi gereğince doğumundan itibaren Türk vatandaşı kabul edilir. Diğer yandan bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen on sekiz yaşından küçük yabancı çocuklar, millî güvenlik ve kamu düzeni açısından engel teşkil eden bir halleri bulunmadığı takdirde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir.
5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında Türk soyundan ve kültürüne bağlı olup iskân izni alarak göçmen statüsüyle Türkiye'ye kabul edilen kişiler de genel ikamet şartlarına tabi olmadan İçişleri Bakanlığı'nın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığına alınabilirler.
Başvuru Usulü ve Çoklu Vatandaşlık
Vatandaşlık başvuruları yurt içinde başvuru sahibinin ikametinin bulunduğu yerdeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine, yurt dışında ise Türk büyükelçiliklerine veya başkonsolosluklarına yapılır. Başvurunun kural olarak şahsen yapılması esas olmakla birlikte, noter onaylı özel vekaletname tanzim edilerek yasal temsilciler aracılığıyla müracaatta bulunulması da mümkündür. Türk hukuku çifte vatandaşlığı tanıdığından, Türk vatandaşlığını sonradan kazanan yabancıların kendi önceki millî vatandaşlıklarını terk etmeleri zorunlu tutulmaz.
Türk vatandaşı ile evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırır mı?
Evlilik doğrudan Türk vatandaşlığı sağlamaz; yabancının en az üç yıldır bir Türk vatandaşı ile evli olması, evliliğin devam etmesi, eşlerin aile birliği içinde yaşaması, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmaması ve güvenlik engeli taşımaması gerekir.
Genel ikamet sürecinde yurt dışına çıkışlar vatandaşlık hesabını nasıl etkiler?
Beş yıllık yasal ikamet süresi içinde toplamda on iki ayı aşmayan yurt dışı çıkışları ikamet bütünlüğünü kesintiye uğratmaz; on iki ayı aşan ayrılıklar ise beş yıllık ikamet süresini sıfırlar.
Öğrenci ikamet izni vatandaşlık için aranan sürede tam sayılır mı?
Genel yolla vatandaşlık başvurusunda bulunurken aranan beş yıllık yasal ikamet süresinin hesabında, öğrenci ikamet izniyle Türkiye'de geçirilen süreler tam olarak değil, yarı yarıya hesaba katılır.
Eşin vefatı veya evliliğin butlanı kazanılan vatandaşlığı etkiler mi?
Başvurudan sonra Türk eş vefat ederse evliliğin devamı şartı aranmaz; evliliğin butlanına hükmedilmesi durumunda ise evlenirken iyiniyetli olan yabancı Türk vatandaşlığını muhafaza eder.
Türk vatandaşlığına geçen yabancının eski vatandaşlığından çıkması gerekir mi?
Türk mevzuatı çifte vatandaşlığa cevaz verdiği için Türk vatandaşlığını edinen yabancıların önceki ülke vatandaşlıklarını terk etmeleri şart koşulmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy