Sınır Dışı ve İdari Gözetim Kararına İtiraz Usulü

İdari Gözetim Kararının Şartları ve Sevk Süreci

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancılardan kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye'ye giriş ya da çıkış kurallarını ihlal eden, sahte veya asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti bulunmaksızın tanınan sürede ülkeden çıkış yapmayan ya da kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 57 uyarınca valilik tarafından idari gözetim kararı alınır ya da idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.

Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, kolluk birimlerince yakalanmalarının ardından kırk sekiz saat içerisinde geri gönderme merkezlerine sevk edilir.

İdari Gözetim Süresi ve Düzenli Değerlendirme Usulü

Geri gönderme merkezlerinde tutulma süresi 6458 sayılı Kanun m. 57/3 uyarınca en fazla altı aydır. Yabancının bilgi ve belge temininde iş birliğine yanaşmaması nedeniyle sınır dışı etme sürecinin sonuçlandırılamadığı durumlarda, idari gözetim süresi en çok altı ay süreyle uzatılabilir.

İdari gözetimin devamında zaruret bulunup bulunmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde otuz günlük sürenin dolması beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılarak alternatif yükümlülükler getirilebilir.

Geri Gönderme Merkezlerindeki Güvenceler ve Tebligat Yükümlülüğü

İdari gözetim kararı, sürenin uzatılması ve düzenli aylık değerlendirmelerin sonuçları gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. İdari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisine ya da yasal temsilcisine kararın sonucu, itiraz usulleri ve kanuni süreler hakkında bilgi verilir.

Geri gönderme merkezlerinde barındırılan yabancılardan bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz sağlanır. Yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye, avukata ve telefon hizmetlerine erişme hakkı tanınır; ayrıca ziyaretçileriyle, vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilisiyle ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği personeliyle görüşebilme olanağı verilir. Çocukların yüksek yararları gözetilerek aileler ayrı alanlarda barındırılır ve çocukların eğitim ve öğretimden faydalandırılması amacıyla Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır.

İdari Gözetim Kararına Sulh Ceza Hâkimliği Nezdinde İtiraz

Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararına karşı başvurulacak yargı yerleri birbirinden farklıdır. Sınır dışı etme işlemine karşı idare mahkemesine başvurulurken, idari gözetim kararına karşı yetkili sulh ceza hâkimine başvurulur.

İlgili yabancı, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından sulh ceza hâkimine itiraz edilmesi gözetim uygulamasını kesintiye uğratmaz. İtiraz metni idareye sunulduğunda, evrak vakit kaybetmeksizin yetkili sulh ceza hâkimine ulaştırılır. Başvuruyu değerlendiren hâkimlik beş günlük süre zarfında incelemesini tamamlar ve verdiği hüküm kesindir. Bu yargısal yola başvuran ve vekillik masraflarını karşılama gücü bulunmayan kişilere, talep etmeleri şartıyla Avukatlık Kanunu çerçevesinde avukat atanır.

İdari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı tarafından yeniden sulh ceza hâkimine başvuru yapılabilmesi mümkündür.

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler ve Elektronik İzlemeye İtiraz

6458 sayılı Kanun m. 57/A maddesinde öngörülen alternatif tedbirler; tayin edilen adreste oturma, düzenli bildirim verme, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı alma, kamu yararına gönüllü hizmet yürütme, teminat yatırma ile elektronik ortamda izlenmeyi içerir. İlgili kişiye bu tedbirlerden bir veya birkaçı uygulandığında azami mühlet yirmi dört aydır. Kanun'un 57. maddesi uyarınca hakkında gözetim uygulanabilecekken geri gönderme merkezine sevk edilmeyen yabancılara söz konusu yükümlülüklerin getirilmesi mecburidir.

İdari gözetime alternatif yükümlülüklere tabi tutulduğu kararı yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına gerekçeleri ile tebliğ edilir. Kişi avukatla temsil edilmiyorsa kararın neticesi, itiraz usulleri ve süreleri kendisine bildirilir. Alternatif yükümlülüklere uymayan yabancılar hakkında idari gözetim kararı alınabilir.

İdari gözetime alternatif yükümlülükler arasında yer alan elektronik izleme tedbirine karşı yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı sulh ceza hâkimine başvurarak kararın kaldırılmasını talep edebilir. Başvurunun yapılmış olması tabi tutulan idari yükümlülüğü durdurmaz; sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve bu karar kesindir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy