Türkiye’de Yabancı Kimlik Numarası Alma ve Kullanım Süreci

Yabancı Kimlik Numarasının Tanımı ve Yasal Dayanağı

Yabancı Kimlik Numarası, Türkiye’de uzun süreli veya yasal statüyle bulunan yabancılara Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen, genellikle 99 ile başlayan 11 haneli benzersiz bir numaradır. Bu numara resmi kayıtlarda yabancı kişilerin tanımlanmasını sağlar, her yabancı için tek olarak düzenlenir, bir kez verilir ve kural olarak değişmez. Yabancı Kimlik Numarası tahsis edilmiş olması kişiye Türk vatandaşlığı sağlamaz; yabancı kişi vatandaşlığa kabul edilene kadar yabancı statüsünü sürdürür.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 8/1 uyarınca, 6458 sayılı Kanun kapsamında bulunan yabancıların kütüğe tescili ile kamu kurumlarına veya dış temsilciliklere işlem için başvuran kişilere istemleri doğrultusunda kimlik numarası atanmasında İçişleri Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Diplomatik misyon mensupları ise kanunun bu düzenlemesinin kapsamı dışında tutulmuştur. Kanunun 8/2 maddesi uyarınca tahsis edilecek numaranın geçerlilik süresi ile başvuru sürecinde talep edilecek evraklar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.

Yabancı Kimlik Numarasına sahip olmak Türk vatandaşlarına özgü siyasi ve kamusal hakları doğurmaz. Bu numara sahibine seçimlerde oy kullanma, seçilme, kamu görevlerine atanma veya askerlik yapma hak ve yükümlülüklerini kazandırmaz.

Numara Tahsis Edilen Kişiler ve Gerekli Şartlar

Yabancı Kimlik Numarası verilebilmesi için kural olarak yabancının en az 6 ay süreli geçerli bir ikamet iznine, çalışma iznine veya mevzuatça tanınan benzeri yasal bir statüye sahip olması şarttır. Kısa dönem, uzun dönem, öğrenci, aile veya insani ikamet izni kartı tanzim edilen yabancıların kartlarında 99 ile başlayan kimlik numarası gösterilir.

Çalışma izni kartı mevzuat gereği ikamet tezkeresi yerine geçtiğinden, çalışma izni alan yabancılara ayrıca bir ikamet izni başvurusuna gerek kalmaksızın kimlik numarası kart üzerinde verilir. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma veya geçici koruma statüsündeki yabancılara Göç İdaresi tarafından düzenlenen kimlik belgelerinde de 99 ile başlayan kimlik numarası yer alır.

6458 sayılı Kanun m. 69/3 gereğince, uluslararası koruma kayıt işlemlerinde başvuru sahibinin kimliğine dair belge bulunmaması durumunda kimlik tespiti kişisel verilerin karşılaştırılması ve idari araştırmalardan elde edilen veriler üzerinden yapılır; bu incelemelerden sonuç alınamaması halinde ilgilinin beyanı esas tutulur. Diğer taraftan, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle vatandaşlıktan ayrılan ve Mavi Kart sahibi olan kişilere de yabancı statüsünde işlem gördükleri için resmi iş ve işlemlerin takibinde genellikle 99 ile başlayan kimlik numarası verilir.

Yabancı Kimlik Numarası Edinme Yöntemi ve Bildirim Usulü

Yabancı Kimlik Numarası temini için idareye müstakil bir numara başvurusu gerçekleştirilmez. İkamet izni, çalışma izni veya uluslararası koruma taleplerinin kabul edilip onaylanmasıyla birlikte numara sistem tarafından otomatik üretilerek kimlik belgesine yazılır. İzni onaylanan yabancıların adres kayıt sistemine tescil yaptırmaları zorunludur ve bu adres işlemleri tahsis edilen Yabancı Kimlik Numarası ile tamamlanır. İkamet izni alan yabancıların ilk adres tescili için bizzat Nüfus Müdürlüğüne gitmesi gerekir; daha sonraki adres değişiklikleri ise e-Devlet sistemi üzerinden yapılabilir.

Turistik vizeyle en fazla 90 güne kadar ikamet edenler gibi 6 aydan daha kısa süreli ziyaretçilere olağan şartlarda Yabancı Kimlik Numarası tahsis edilmez. Bu yabancılar Türkiye'deki mali ve kurumsal işlemlerinde 10 haneli potansiyel vergi kimlik numarası edinebilir. İkamet izni olmaksızın alınabilen vergi kimlik numarası, kamu hizmetlerindeki resmi kimlik doğrulama işlemlerinde Yabancı Kimlik Numarasının işlevini görmez.

İkamet izni bulunmayan yabancılar ise eğitim veya sağlık gibi zorunlu kamu hizmetlerinin gerektirdiği istisnai hallerde, işlem yapılacak okul veya hastane gibi ilgili kamu kurumunun gerekçeli resmi talep yazısıyla İl Göç İdaresi Müdürlüğüne başvurarak Yabancı Kimlik Numarası temin edebilir.

Mükerrer Kayıtların Düzeltilmesi ve İznin Sona Ermesi

İdari veya teknik nedenlerle bir yabancı adına birden fazla kimlik numarası üretilmesi halinde mükerrerlik söz konusu olur. Bu durumun tespiti üzerine Göç İdaresi Müdürlüğüne veya Nüfus Müdürlüğüne başvurularak kayıtların birleştirilmesi istenir. İnceleme sonucunda kayıtlar tek bir Yabancı Kimlik Numarası altında toplanır ve mükerrer açılan diğer numara iptal edilir.

Yabancı Kimlik Numarası bulunması kişiye Türkiye’de süresiz ikamet imkanı vermez. İkamet izin süresi dolan ve süresi içinde uzatma başvurusunda bulunmayan yabancıların kimlik numarası sistemde pasif konuma geçer ve yabancı kişi yasal kalış hakkını kaybeder.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy