Yabancıların İşlemlerinde Temsil ve Takip Yetkisi
Yabancıların resmi iş ve işlemlerini takip etme yetkisi yalnızca avukatların yapabileceği bir iştir. Yabancılara hukuki danışmanlık verilmesi amacıyla kurulan kurum ve kuruluşların sakıncalı işlemler yapabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Türk Vatandaşlığının Kazanılması ve Başvuru Şartları
Türk vatandaşlığı doğumla soy bağı veya doğum yeri esasına göre kazanılabileceği gibi sonradan başvuru yoluyla da elde edilebilir. Sonradan kazanılan vatandaşlık türleri arasında genel yoldan başvuru, istisnai vatandaşlık ve yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık yer alır.
Türk vatandaşlığı başvurusu, ilgilinin yurt içinde yerleşim yeri bulunması halinde yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe, yurt dışında ise dış temsilciliklere şahsen ya da özel vekâletname verilmiş temsilci aracılığıyla yapılmalıdır. Posta yoluyla gönderilen müracaat evrakı ve yapılan başvurular geçerli sayılmaz.
İkamet İzni ve Ret Kararına Karşı Yasal Süre
İkamet izni başvurusu idarece reddedilen yabancılar, ret kararının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış gün içinde dava açma hakkını kullanabilir.
Çalışma İzni Düzenlemesi ve Çalışan Hakları
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 27 uyarınca, geçerli çalışma izni ile 4817 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine istinaden verilen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi ikamet izni sayılır. Çalışma izni verilebilmesi veya süresinin uzatılabilmesi için yabancının 6458 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi kapsamına girmemesi şartı aranır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 27Kaynağı aç
Çalışma izni bulunmaksızın bir işverene bağlı olarak çalışan veya bağımsız çalışan yabancılara para cezası verilir. Yabancı işçiler de Türk işçiler gibi İş Kanunu'nda yer alan hak edişlerini ve çalışmalarının karşılıklarını mahkeme yoluyla talep etme hakkına sahiptir.
Taşınmaz Edinimi Sınırları ve Taşınmaza Bağlı İkamet
2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35 uyarınca yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinebilmesi, uluslararası ilişkiler ile ülke menfaatleri gözetilerek Cumhurbaşkanınca belirlenen devletlerin vatandaşı olmalarına bağlıdır. Yabancıların edinebileceği taşınmazlar ve bağımsız nitelikteki sınırlı ayni haklar, ilçedeki özel mülkiyete tâbi alanın yüzde onluk kısmını ve Türkiye genelinde kişi başı otuz hektarlık sınırı aşamaz. Cumhurbaşkanlığı makamı ülke genelinde kişi başına geçerli bu edinim miktarını iki katına kadar yükseltmeye yetkilidir.
2644 sayılı TAPU KANUNU m. 35Kaynağı aç
Kendi ulusal mevzuatlarına göre teşekkül etmiş yabancı ticaret şirketleri Türkiye'de yalnızca özel yasal hükümler çerçevesinde gayrimenkul ve sınırlı ayni hak edinebilir; bu ticaret şirketleri haricindekilerin taşınmaz edinmesi veya lehlerine sınırlı ayni hak tesisi kanunen mümkün değildir. Yabancı ticaret şirketleri ile yabancı gerçek kişiler lehine taşınmaz rehni kurulmasında ise anılan kısıtlamalar uygulanmaz. Cumhurbaşkanı ayrıca ülke menfaatleri gerektirdiğinde yabancı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinimlerini ülke, kişi, coğrafi bölge, süre, sayı, oran, tür, nitelik, yüzölçüm ve miktar itibarıyla belirleyebilir, sınırlandırabilir, kısmen veya tamamen durdurabilir yahut yasaklayabilir.
Yabancı gerçek kişiler ile yabancı ticaret şirketleri, satın aldıkları yapısız taşınmazda geliştireceği projeyi iki yıl içinde ilgili Bakanlığın onayına sunmak zorundadır. Yasal hükümlere aykırı edinilen, edinim amacına aykırı kullanıldığı tespit edilen, süresi içinde projesi sunulmayan veya gerçekleştirilmeyen taşınmazlar ile kanuni sınırlamalar dışında miras yoluyla intikal eden taşınmaz ve sınırlı ayni haklar, Maliye Bakanlığınca verilecek ve bir yılı geçmeyen sürede maliki tarafından tasfiye edilmezse tasfiye edilerek bedeli hak sahibine ödenir. Taşınmaz edinimine ilişkin sözleşmelerin geçerliliği için tapu müdürlüklerinde resmi şekilde düzenlenmesi zorunludur.
Taşınmaz edinimi yoluyla oturma iznine başvurabilmek için satın alınan gayrimenkulün değerinin en az 200.000 Amerikan Doları olması aranır. Bahse konu konut üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyeti bulunan aile üyeleri de ikamet izni başvurusunda bulunabilir.
Yabancıların Şirket Kuruluş İşlemleri
Yabancıların Türkiye'de şirket kurabilmesi için potansiyel vergi kimlik numarası temin edilmesi ve ticaret odasında kuruluş işlemlerinin tamamlanması gerekir. Şirket kuruluşunda oturma izninin zorunlu olmadığı ifade edilirken, beş yıllık ikamet ve serbest çalışma izni koşuluna da yer verilmektedir.
Boşanma ve Miras Hukukunda Uygulanacak Kurallar
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 14 uyarınca boşanma ve ayrılığa ilişkin sebepler ile hukuki sonuçlar öncelikle eşlerin müşterek vatandaşlık hukukuna tâbidir. Eşlerin farklı tabiiyette olması halinde müşterek mutad mesken hukuku, bunun bulunmaması halinde Türk hukuku uygulanır. Velâyet meseleleri ile boşanmış eşler arasındaki nafaka talepleri de aynı kademeli kurala tâbi olup bu nafaka kuralı ayrılık ve evlenmenin butlanında da geçerlidir; geçici tedbir istemlerinde ise Türk hukuku tatbik edilir.
5718 sayılı MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN m. 14Kaynağı aç
Eşlerin her ikisi yabancı uyruklu olsa dahi taraflardan birinin yerleşim yeri Türkiye'de ise boşanma davası Türkiye'de açılabilir. Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin dava öncesinde son altı ay birlikte ikamet ettikleri yer mahkemesinde açılabilir. Miras işlemlerinde ise 5718 sayılı Kanun kapsamında mirasbırakanın Türk vatandaşı olması veya terekeye dahil taşınmazın Türkiye sınırları dahilinde bulunması durumunda işlemler Türk hukukuna tâbi olarak yürütülür.
İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı ne kadar sürede dava açabilir?
İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilir.
Çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi?
6458 sayılı Kanun m. 27 uyarınca geçerli çalışma izni ile Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi ikamet izni sayılır.
Taşınmaz edinimi ile oturma izni başvurusu için asgari değer ne kadardır?
Taşınmaz edinimi üzerinden ikamet iznine başvurulabilmesi için satın alınan gayrimenkulün değerinin en az 200.000 Amerikan Doları olması gerekir.
Yabancıların Türkiye'de şirket kurmasında ikamet izni gerekir mi?
Şirket kuruluşu için vergi dairesinden potansiyel vergi kimlik numarası alınması ve ticaret sicili tescili aranmakta olup, oturma izninin zorunlu olmadığı yönündeki kabulün yanında beş yıl ikamet ve serbest çalışma izni şartı da öne sürülmektedir.
Posta yoluyla vatandaşlık başvurusu yapılabilir mi?
Vatandaşlık başvuruları valiliklere veya dış temsilciliklere şahsen ya da özel vekâletnameyle yapılmalıdır; posta yoluyla gönderilen evrak ve yapılan müracaatlar geçerli sayılmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy