Uzun Dönem İkamet İzni Nedir?
Uzun dönem ikamet izni, Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan ya da Bakanlığın belirlediği şartlara uyan yabancılara Bakanlık onayıyla valilikler tarafından verilen süresiz ikamet iznidir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 42. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu koşullardan birini karşılayan yabancılara verilen izin süresiz nitelik taşır ve hak sahipleri oturma izni uzatma başvurusu yapmaksızın Türkiye'de kalabilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 42Kaynağı aç
Uzun Dönem İkamet İzni Başvuru Şartları
6458 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasında uzun dönem ikamet iznine geçiş için aranan şartlar açıkça belirlenmiştir. Yabancının başvurusunun kabul edilebilmesi için kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olması, son üç yıl içinde sosyal yardım almamış bulunması, kendisinin veya varsa ailesinin geçimini temin edecek düzeyde yeterli ve düzenli gelire sahip olması, geçerli bir sağlık sigortası sunabilmesi ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmaması gerekmektedir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 43Kaynağı aç
6458 sayılı Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Bakanlığın belirlediği şartlara sahip olması nedeniyle uzun dönem ikamet izni verilmesi uygun görülen yabancılar bakımından kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmama şartı dışındaki diğer koşullar aranmaz.
Sekiz Yıllık Kesintisiz İkamet Süresinin Hesaplanması
Sekiz yıllık sürenin hesabında öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürenin yarısı hesaba katılırken; kısa dönem, aile ve çalışma izinleriyle geçirilen sürelerin ise tam olarak hesaba dahil edileceği kabul edilmektedir.
Geriye dönük bir yıllık hesaplamada Türkiye'de 180 günden daha az bulunulduğunun tespiti durumunda son beş yıldaki kalışlar incelenir; bu beş yıllık süreçte 365 günden uzun sürenin veya tek seferde altı aydan fazla bir sürenin yurt dışında geçirilmesi başvurunun reddi sonucunu doğurabilir. Sağlık, eğitim ve yabancının ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti sebepleriyle yurt dışında kalınan süreler ise bu hesabın dışında tutulur.
Uzun Dönem İkamet İznine Geçiş Hakkı Bulunmayan Haller
6458 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani ikamet izni sahiplerine ve geçici koruma sağlananlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmaz; bu statülerde geçirilen süreler de sekiz yıllık süre hesabına dahil edilmez.
Başvuru Usulü
Uzun dönem ikamet izni işlemleri elektronik ortamda e-İkamet sistemi üzerinden başlatılır. Başvuru dosyasının incelenmesi, yabancının durumunun yasal şartlar bakımından değerlendirilmesi ve talebin karara bağlanması yetkisi valilikler bünyesindeki il göç idaresi müdürlüklerine aittir.
Uzun Dönem İkamet İzninin Sağladığı Haklar ve Sınırları
6458 sayılı Kanun'un 44. maddesinin birinci fıkrası uyarınca uzun dönem ikamet izni sahibi yabancılar; askerlik yapma yükümlülüğü, seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muaf olarak araç ithal etme hakları ile özel kanunlardaki düzenlemeler hariç tutulmak üzere, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanırlar. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre uzun dönem ikamet iznine sahip yabancılara tanınan haklara kısmen veya tamamen kısıtlama getirme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 44Kaynağı aç
Bu statüdeki yabancıların oturma, seyahat, çalışma, yatırım ile taşınır ve taşınmaz edinme veya devir işlemleri, özel kanunlarda Türk vatandaşı olma şartı aranmadığı takdirde Türk vatandaşlarına uygulanan mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.
Uzun dönem ikamet izni Türk vatandaşlığına doğrudan geçiş sağlamaz. Ancak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında genel yoldan vatandaşlığa başvuruda yerleşikliğin gösterilmesinde dikkate alınır.
Uzun Dönem İkamet İzninin İptali ve Yeniden Başvuru
6458 sayılı Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası gereğince uzun dönem ikamet izinleri, yabancının kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturması ya da sağlık, eğitim ve ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla süreyle Türkiye dışında bulunması hallerinde idare tarafından iptal edilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 45Kaynağı aç
Zorunlu nedenler bulunmaksızın kesintisiz bir yıldan uzun süre yurt dışında kalındığı için uzun dönem ikamet izni iptal edilen yabancıların, bu izni tekrar almak amacıyla yapacakları başvurular ve başvuruların sonuçlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar kanun gereği yönetmelikle düzenlenir.
İptal ve Ret Kararlarına Karşı İptal Davası
Uzun dönem ikamet izni başvurusunun reddedilmesi veya verilmiş iznin idarece iptal edilmesi işlemlerine karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. İlgili yabancı, ret veya iptal kararının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Öğrenci ikamet izni süresi sekiz yıllık hesaba nasıl yansıtılır?
6458 sayılı Kanun'un 43. maddesi gereğince öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürelerin yalnızca yarısı sekiz yıllık kesintisiz süre hesabına dahil edilir; kısa dönem, aile ve çalışma izinlerinin ise tamamı sayılır.
Uzun dönem ikamet izni sahipleri askerlik hizmetiyle yükümlü müdür?
6458 sayılı Kanun'un 44. maddesi uyarınca uzun dönem ikamet iznine sahip yabancılar askerlik yükümlülüğünden muaftır; bununla birlikte seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muaf araç ithal etme haklarına sahip değillerdir ve tanınan haklara kısıtlama getirme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Uzun dönem ikamet izni doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırır mı?
Uzun dönem ikamet izni Türk vatandaşlığına doğrudan geçiş hakkı tanımaz; ancak 5901 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamındaki genel yoldan vatandaşlık başvurusunda yerleşikliğin ispatlanmasında dayanak oluşturur.
Uzun dönem ikamet izni hangi gerekçelerle iptal edilir?
Yabancının kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturması ya da sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti dışındaki nedenlerle kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalması hallerinde izin iptal edilir.
Uzun dönem ikamet izni ret veya iptal kararına karşı dava süresi ne kadardır?
Ret veya iptal kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy