Uluslararası yatırımcı, Türkiye'deki finansal şirketlere tek bir işlem türüyle sınırlı değildir. Mevcut bir bankadan hisse alınması, sermaye piyasasına giriş, leasing ve faktoring yatırımı, sigorta ve reasürans yatırımı ile fintech ve elektronik para girişimi bu çerçevede ayrı yollar olarak ele alınır. Seçilen faaliyet alanına göre 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu veya 6493 sayılı Ödeme ve Elektronik Para Kanunu ile bağlantı kurulabilir. Lisans ve izin başvurusu da faaliyet alanına göre BDDK, SPK veya SEDDK üzerinden yapılır.
Bankaya ortaklık ve banka üzerinden finansman
Yabancı yatırımcılar, Türkiye'de faaliyet gösteren mevcut bankalardan hisse satın alarak ortaklık kurabilir. Bu ortaklık yolu 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile bağlantılıdır. Uluslararası bankalar ayrıca BDDK izni ile Türkiye'de şube açma yolunu da tercih edebilir; bu seçenek de aynı kanun çerçevesinde değerlendirilir. Hisse devrine ilişkin eşik oranlar, BDDK onay koşulları ve pay edinim sınırları ile şube kuruluşuna özgü asgari sermaye ve izin koşulları kanunun birincil metninden doğrulanmalıdır.
Ortaklık dışında bir finansman yolu da bulunur. Uluslararası fonlar, sendikasyon kredileri ve proje finansmanı yoluyla Türk bankaları üzerinden yatırım projelerine finansman sağlayabilir.
Sermaye piyasasına giriş
Uluslararası yatırımcılar, SPK düzenlemeleri çerçevesinde sermaye piyasalarına giriş yapabilir. Bu giriş 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile bağlantılıdır. Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin hisse senetlerine, devlet iç borçlanma senetlerine, şirket tahvillerine ve yatırım fonlarına yatırım yapılabilir. Yabancı yatırımcılara özgü kayıt, bildirim veya izin yükümlülükleri kanun ve SPK tebliğlerinden ayrıca incelenmelidir.
Leasing ve faktoring yatırımı
Leasing ve faktoring yatırımları, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na tabidir. Kanun adı finansman şirketlerini de kapsar.
Sigorta ve reasürans yatırımı
Sigorta ve reasürans yatırımları 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde ele alınır.
Fintech ve elektronik para
Fintech ve elektronik para girişimleri 6493 sayılı Ödeme ve Elektronik Para Kanunu kapsamında düzenlenir. Elektronik para kuruluşları bakımından denetimin BDDK tarafından yürütüldüğü belirtilmektedir. Blockchain ve kripto girişimleri ise SPK ve BDDK ile birlikte anılmaktadır; ancak bu iki kurumun yetki sınırı ayrıca belirlenmiş değildir.
Lisans ve izin başvurusu
Lisans ve izin başvurusu, faaliyet alanına göre BDDK, SPK veya SEDDK üzerinden yapılır. Başvurunun hangi kuruma yöneltileceği seçilen faaliyet alanıyla ilişkilidir.
Sermaye transferi ve uyum
Sermaye transferinin banka kanalları üzerinden şeffaf biçimde yapılması gerektiği belirtilmektedir. Uygulanacak mevzuatın kapsamı, bildirim eşikleri ve izin gereksinimleri ilgili mevzuattan ayrıca incelenmelidir.
Uluslararası yatırımcıların MASAK ve FATF standartlarına uygun hareket etmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu yükümlülüklerin hukuki dayanağını oluşturan kanun ve yönetmeliklerin birincil mevzuattan doğrulanması önerilir.
Yerel ortaklık
Bazı finansal sektörlerde yabancı yatırımcıların yerel ortaklarla iş birliği yapması gerekebileceği belirtilmektedir. Bu ihtiyacın hangi sektörlerde, hangi asgari pay oranıyla ve hangi hukuki dayanak çerçevesinde ortaya çıktığı yeterince açık değildir; bütün finansal sektörler için tek bir kural olarak kurulamaz.
Yabancı yatırımcı Türk bankasına ortak olabilir mi?
Evet. Yabancı yatırımcı, Türkiye'de faaliyet gösteren mevcut bir bankadan hisse satın alarak ortak olabilir. Bu yol 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile bağlantılıdır.
Banka ortaklığı dışında finansman nasıl sağlanır?
Uluslararası fonlar, sendikasyon kredileri ve proje finansmanı yoluyla Türk bankaları üzerinden yatırım projelerine finansman sağlayabilir.
Sermaye piyasasına giriş hangi düzenlemeyle bağlantılıdır?
Giriş, SPK düzenlemeleri çerçevesinde yapılır ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile bağlantılıdır.
Leasing ve faktoring yatırımı hangi kanuna tabidir?
Bu yatırımlar 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na tabidir.
Sigorta yatırımı hangi kanunla ele alınır?
Sigorta ve reasürans yatırımları 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde ele alınır.
Fintech girişimi hangi kanun kapsamındadır?
Fintech ve elektronik para girişimleri 6493 sayılı Ödeme ve Elektronik Para Kanunu kapsamındadır. Blockchain ve kripto girişimleri SPK ve BDDK ile birlikte anılmakta; ancak iki kurumun yetki sınırı ayrıca belirlenmiş değildir.
Lisans başvurusu hangi kurumlar üzerinden yapılır?
Başvuru, faaliyet alanına göre BDDK, SPK veya SEDDK üzerinden yapılır.
Sermaye transferi nasıl yapılmalıdır?
Banka kanalları üzerinden şeffaf biçimde yapılması gerektiği belirtilmektedir. Uygulanacak mevzuatın kapsamı ve bildirim yükümlülükleri ilgili mevzuattan ayrıca incelenmelidir.
MASAK ve FATF açısından ne gerekir?
Uluslararası yatırımcıların MASAK ve FATF standartlarına uygun hareket etmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu yükümlülüklerin birincil hukuki dayanağı ilgili kanun ve yönetmeliklerden doğrulanmalıdır.
Her sektörde yerel ortak gerekir mi?
Hayır, böyle genel bir kural kurulamaz. Yalnızca bazı finansal sektörlerde yerel ortaklarla iş birliği gerekebileceği belirtilmektedir; hangi sektörlerin kapsandığı, asgari pay oranı ve hukuki dayanak belirsizliğini korumaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy