Polonya'da vatandaş olmayanların ticari faaliyette bulunması kural olarak mümkündür. Hangi ticari formun seçilebileceği yatırımcının vatandaşlığına ve bazı hâllerde oturum statüsüne göre değişebilir. Yabancı yatırımcı bakımından ilk ayrım, AB, AEA ve İsviçre vatandaşları ile üçüncü ülke vatandaşları arasında yapılır.
Şirket türleri ve sermaye eşikleri
Limited şirket, sık kullanılan ve esnek yatırım araçlarından biri olarak gösterilir. Asgari esas sermaye limited şirket için 5.000 PLN, basit anonim şirket için 1 PLN ve klasik anonim şirket için 100.000 PLN'dir.
Yabancı girişimciler şirket dışında şube veya temsilcilik ofisi üzerinden de varlık gösterebilir.
Kuruluş kaydı ve kimlik numaraları
Şirket kuruluş işlemleri çevrimiçi yapılabilir ve sistem one stop shop mantığıyla çalışır. Şirket veya ortaklık kaydı tamamlandığında NIP vergi kimlik numarası ile REGON istatistik numarasının ataması sistem üzerinden otomatik olarak bağlanır.
Kurumlar vergisi ve katma değer vergisi
Kurumlar vergisinin temel oranı yüzde 19, küçük mükellefler ve yeni kurulan işletmeler için oran yüzde 9'dur. Katma değer vergisinde temel oran yüzde 23'tür; bazı işlem ve sektörlerde yüzde 8 ve yüzde 5 indirimli oranlar uygulanır.
Yatırım bölgesi desteği
Polish Investment Zone, 10 Mayıs 2018 tarihli yeni yatırım destek rejimi temelinde çalışır. Yatırım yalnızca klasik özel ekonomik bölge içinde değil, kural olarak Polonya genelinde desteklenebilir.
Vergi desteği gelir vergisi muafiyeti, yani kurumlar veya gelir vergisi muafiyeti biçimindedir. Bu destek belirli bölge ve koşullara göre 10 ila 15 yıl etkili olabilir. Destek kararı yatırım yerini, uygun maliyetleri, iş yaratma taahhüdünü, yatırımın tamamlanma süresini ve kamu yardımı üst sınırını tek tek belirler.
Bazı bölgelerde yardım yoğunluğu yüzde 50'ye kadar çıkabilir. KOBİ'ler için belirli eşiklerde ek puan avantajı sağlanabilir. Uygun maliyetlerin en az yüzde 25'i kamu desteğinden bağımsız özkaynak veya dış finansmanla karşılanmalıdır. Bazı sektörler kapsam dışındadır.
Kapsam dışında sayılan alanlar arasında patlayıcı, alkol, tütün, çelik, enerji üretim ve dağıtımı, toptan ve perakende ticaret, bazı inşaat, konaklama ve yeme-içme ile oyun merkezi faaliyetleri vardır.
Hibe programı ve yatırım anlaşması
2011-2030 program bütçesi tükenmiştir. Bütçeyi aşan yeni destek talepleri mevcut program kapsamında fonlanamayacaktır.
1 Ocak 2025'ten itibaren yatırım anlaşması daha erişilebilir hâle gelmiş ve asgari yatırım eşiği 100 milyon PLN'den 50 milyon PLN'ye indirilmiştir.
Yatırım anlaşması, katma değer vergisi oranını, transfer fiyatlandırmasını, bireysel vergi yorumunu, kaçınmayı önleyen kuralların etkisini ve belirli bağlayıcı vergi araçlarını aynı dosyada ele almaya imkân verebilir.
Taşınmaz, düzenlenmiş faaliyet ve personel
Avrupa Ekonomik Alanı dışındaki yabancıların Polonya'da taşınmaz edinimi kural olarak izne tabidir. Taşınmaz sahibi bir şirkette hisse edinimi bakımından da ayrıca izin gerekliliği doğabilir.
Bazı faaliyetler lisans, izin veya düzenlenmiş faaliyet siciline kayıt gerektirir.
Kurumlar vergisi bakımından araştırma-geliştirme, yenilikçi çalışanlar, prototip ve robotizasyon için ayrı vergi avantajları tanınır.
Şirket kuruluşu, yabancı yönetici veya teknik personel için otomatik çalışma hakkı doğurmaz. Çalışma amaçlı oturum, çalışma izni, tek izin ve muafiyet rejimleri birbirinden farklıdır.
Yabancı kişi Polonya'da ticari faaliyette bulunabilir mi?
Kural olarak bulunabilir. Seçilebilecek ticari form, yatırımcının vatandaşlığına ve bazı hâllerde oturum statüsüne göre değişebilir; ilk ayrım AB, AEA ve İsviçre vatandaşları ile üçüncü ülke vatandaşları arasındadır.
Limited ve anonim şirketlerde asgari sermaye nedir?
Limited şirket için asgari esas sermaye 5.000 PLN, basit anonim şirket için 1 PLN ve klasik anonim şirket için 100.000 PLN'dir.
Yatırım bölgesi desteği ne kadar sürebilir?
Gelir vergisi muafiyeti biçimindeki destek, belirli bölge ve koşullara göre 10 ila 15 yıl etkili olabilir. Süre ve yardım sınırı destek kararında belirlenir.
AEA dışındaki yabancı taşınmaz edinebilir mi?
Kural olarak izin alması gerekir. Taşınmaz sahibi şirkette hisse edinimi de ayrıca izin gerektirebilir.
Şirket kurmak yabancı personele çalışma hakkı verir mi?
Hayır. Kuruluş, yabancı yönetici veya teknik personel için otomatik çalışma hakkı doğurmaz; çalışma amaçlı oturum, çalışma izni, tek izin ve muafiyet rejimleri farklıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy