Ticaret Hukuku

Yabancı Yatırım Kuruluşlarının Türkiye’deki Faaliyetleri

by Avukat Erdal Ersoy
Yabancı Yatırım Kuruluşlarının Türkiye'deki Faaliyetleri

Sermaye piyasalarında yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu iznine tabidir. Kanunda aranan şartları taşımayan ve Kurulca izin verilmeyen kişi ve kuruluşlar, özel kanunları ile yetkili kılınmış olsalar dahi yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunamazlar.

6362 sayılı SERMAYE PİYASASI KANUNU m. 39Kaynağı aç
MADDE 39 – (1) Yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur. Yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir. Yatırım ortaklıkları ile portföy yönetim şirketlerine ve borsalara ilişkin hükümler saklıdır. Kurul, her bir yatırım hizmet ve faaliyetinin, sermaye piyasası aracı veya yatırım hizmet ve faaliyeti bazında ayrı kuruluşlar tarafından yapılmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. (2) Yan hizmetler, yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerince ayrıca bir yetki belgesine tabi olmaksızın Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yapılır. (3) Kurul, sermaye piyasası aracı bazında, bir veya birden fazla yatırım hizmet ve faaliyet türü için de izin verebilir. Kurul, yatırım kuruluşlarını yatırım hizmet ve faaliyet türleri ve sermaye yapıları itibarıyla gruplandırabilir. (4) Faaliyet izni başvuruları, gerekli belgelerin Kurula eksiksiz olarak sunulmasından itibaren azami altı ay içinde Kurul tarafından karara bağlanır ve keyfiyet ilgililere bildirilir. (5) Özel kanunları ile yetkili kılınmış olsalar dahi bu Kanunda sayılan şartları taşımayan ve Kurulca izin verilmeyen kişi ve kuruluşlar yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunamazlar. (6) Kurul, yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunulabilmesi için mesleki sorumluluk sigortası yaptırılmasını zorunlu tutabilir. (7) Kurul, sermaye piyasası araçlarının ödünç alma ve verme işlemleri ile açığa satış işlemlerine ilişkin ilke ve esasları belirlemeye ve Hazine Müsteşarlığı ile TCMB’nin görüşü alınmak suretiyle kredili sermaye piyasası aracı işlemleri ile ilgili düzenlemeler yapmaya yetkilidir. (8) Yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunulmasına ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir. (9) Bu Kanunun 37 nci maddesinin (a), (b), (c), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan yatırım hizmet ve faaliyetleri bankalarca da yürütülebilir. Yatırım ve kalkınma bankaları aynı maddenin (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan hizmetleri de sunabilir. Bankaların aynı madde kapsamında yürütecekleri yatırım hizmet ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir. İşbu hizmet ve faaliyetlerde Kurul, sermaye piyasası araçlarının ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun görüşüyle bankaların niteliklerine göre farklı usul ve esaslar belirleyebilir. Yetki belgesi

Yatırım Hizmetlerinde İzin ve Yan Hizmet Bildirimi

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ancak yetkili yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir. Yatırım kuruluşlarının kanunda öngörülen yan hizmetleri sunabilmesi için ise müstakil bir yetki belgesi temin etmesi gerekmez; Kurulca belirlenen usul dairesinde, hizmete başlamadan yirmi iş günü önce Sermaye Piyasası Kuruluna bildirim yapılması yeterlidir.

Yerleşik Kişilere Yönelik Faaliyetler ve Hizmet Talebi İstisnası

III-37.1 sayılı Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ'in 9. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türkiye'deki yerleşik kişilere yönelik reklam, tanıtım veya pazarlama faaliyeti icra edilmemesi esastır. Bu koşulun korunması kaydıyla, yerleşik gerçek veya tüzel kişilerin bizzat kendi inisiyatifleriyle sınır ötesindeki finansal kurumlardan hizmet temin etmesi, bu kuruluşlar bünyesinde hesap açarak fon transferinde bulunması ve işlem yürütmesi anılan düzenlemenin uygulama alanı dışında bırakılmıştır.

18576 sayılı YATIRIM HİZMETLERİ VE FAALİYETLERİ İLE YAN HİZMETLERE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ III-37.1 m. 9Kaynağı aç
MADDE 9 – (1) Türkiye’deki yerleşik kişilere yönelik tanıtım, reklam ve pazarlama gibi faaliyetlerde bulunulmaması şartıyla, yatırım kuruluşları da dahil Türkiye’de yerleşik kişilerin tamamen kendi inisiyatifleri doğrultusunda, yurt dışında yerleşik finansal kuruluşlardan aldıkları her türlü yatırım hizmet ve faaliyeti ile bu kuruluşlar nezdinde açtıkları hesaplar, söz konusu hesaplara gönderilen nakit ve diğer kıymetler ile bu hesaplar üzerinden gerçekleştirdikleri işlemler bu Tebliğin kapsamı dışındadır. (2) Birinci fıkranın uygulanması kapsamında yurt dışında yerleşik kuruluşlar tarafından, Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması, sunulan yatırım hizmet ve faaliyetlerine ilişkin olarak Türkiye’de yerleşik kişi ya da kurumlar aracılığıyla ve/veya doğrudan tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bulunulması durumlarından herhangi birinin varlığı halinde faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğu kabul edilir ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğunun tespitine ilişkin ilave kıstaslar Kurul tarafından belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alım Satım Aracılığı Faaliyeti Alım satım aracılığı faaliyeti

Yurt dışında mukim kurumların sunduğu hizmetlerin Türkiye'deki kişileri hedef alıp almadığı Tebliğ'in 9. maddesinin ikinci fıkrasındaki ölçütler çerçevesinde belirlenir. Yabancı bir kuruluşun Türkiye sınırları içinde iş yeri kurması, Türkçe internet sitesi hazırlaması yahut yerleşik kişi veya kurumları aracı kılarak ya da doğrudan tanıtım ve pazarlama icra etmesi ihtimallerinden biri gerçekleştiğinde, faaliyetin Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik olduğu varsayılır ve ilgili mevzuat tatbik edilir.

Kaldıraçlı İşlemlere İlişkin İstisna Yasağı

Kendi inisiyatifiyle yurt dışından hizmet alma imkânı kaldıraçlı işlemler bakımından geçerli değildir. III-37.1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca tanıtım faaliyeti yürütülüp yürütülmediğine bakılmaksızın Türkiye'de yerleşik kişilere yurt dışında kaldıraçlı işlem veya bu işlemlerle aynı hükümlere tabi türev araç işlemleri yaptırılması yasaktır.

Aracı Kurumların Yurt Dışı Faaliyet Usulü

Türkiye'de yerleşik aracı kurumların yurt dışında yerleşik kuruluşlarla veya yurt dışı piyasalarda yürütecekleri faaliyetler idari bildirime tabidir. Bildirimi takiben yirmi iş günü içinde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aksi yönde bir görüş bildirilmediği takdirde bildirim konusu faaliyet gerçekleştirilebilir.

Türkiye'de yerleşik kişiler yurt dışındaki finansal kuruluşlardan hizmet alabilir mi?

Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyeti yürütülmemiş olması şartıyla, kişilerin tamamen kendi inisiyatifleriyle yurt dışındaki finansal kuruluşlardan hesap açarak yatırım hizmeti alması mümkündür.

Yabancı kuruluşun faaliyetinin Türkiye'ye yönelik olduğu nasıl belirlenir?

Türkiye'de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi hazırlanması veya yerleşik kişi ve kurumlar aracılığıyla yahut doğrudan tanıtım ve pazarlama yapılması hallerinde faaliyet Türkiye'deki kişilere yönelik sayılır.

Yurt dışı kuruluşlar üzerinden kaldıraçlı işlem yapılması serbest midir?

Tanıtım faaliyeti yürütülmese dahi Türkiye'de yerleşik kişilere yurt dışında kaldıraçlı işlem veya aynı hükümlere tabi türev araç işlemleri yaptırılması yasaktır.

Yatırım kuruluşlarının yan hizmet sunması için ayrı yetki belgesi gerekir mi?

Sermaye piyasasında yan hizmet sunacak yetkili yatırım kuruluşlarının ayrı bir yetki belgesi alması aranmaz; ancak söz konusu kuruluşların hizmet sunmaya başlamadan yirmi iş günü önce Sermaye Piyasası Kuruluna bildirimde bulunması zorunludur.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu