Pasaport Standardı ve Yakın Alan İletişimi Şartı
Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) madde 4/C uyarınca, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitinin yapılabilmesi için Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 sayılı standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği bulunan bir pasaporta sahip olunması zorunludur. Belirlenen teknik koşulları taşımayan belgelerle bu sürecin işletilmesi mümkün değildir.
Uzaktan kimlik tespiti sürecinde pasaportun yongasında yer alan kimlik bilgilerinin pasaport üzerindeki fiziksel bilgilerle eşleştiği yakın alan iletişimi kanalıyla doğrulanmak zorundadır. Bu teknik doğrulamanın gerçekleştirilememesi durumunda uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamaz; yakın alan iletişimi özelliği bulunmayan pasaportlar uygulama kapsamı dışındadır.
Görüntülü Görüşme ve Güvenlik Denetimleri
Türk uyruklu olmayan kişilerin uzaktan kimlik tespiti, alana özel olarak eğitilmiş personel tarafından görüntülü görüşme yapılarak yürütülür. Bu görüşme esnasında kişiyi ve pasaport üzerindeki bilgileri açıkça gösteren görüntülerin kayda alınması esastır. Süreç kapsamında Tebliğ'de belirlenen şartları karşılayan yapay zekâ temelli canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırma uygulamalarından da yararlanılabilir.
Kimlik doğrulama aşamasında IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ile tarayıcı verileri gibi unsurlar pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli bir yaklaşımla denetlenir. Yapılan incelemelerde şüphe uyandıran herhangi bir durumun varlığı tespit edildiğinde uzaktan kimlik tespiti süreci derhal sonlandırılır.
Adres Teyidi ve Finansal Sınırlamalar
Uzaktan kimlik tespiti kapsamında beyan edilen adres bilgisinin en geç üç ay içerisinde doğrulanması zorunludur. Adres teyidi; yerleşim yeri belgesi, ilgili kişi adına düzenlenmiş elektrik, su veya doğalgaz gibi abonelik faturaları, yetkili kamu kurumlarınca tanzim edilmiş belgeler ya da ilgili yabancı ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk temelli yaklaşımla gerçekleştirilir.
Adres bilgisine ilişkin teyit süreci eksiksiz olarak tamamlanmadan müşteri tarafından para transferi ve nakit çekim işlemleri yapılamaz. Söz konusu doğrulama gerçekleşene kadar ilgili finansal hareketler kısıtlanır.
Risk Sınıflandırması ve Para Transferi Kuralları
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yoluyla edinilen müşteriler, iş ilişkisinin kuruluşundan itibaren yüksek risk grubunda değerlendirilir. Yükümlüler, bu kapsamdaki müşteriler hakkında sıkılaştırılmış izleme ve kontrol tedbirleri uygulamakla yükümlüdür.
Bu usulle açılan hesaplara fon aktarımı yalnızca müşterinin yurt dışında kendi adına kayıtlı banka hesaplarından yapılabilir. Benzer şekilde, hesaptan yurt dışına yönlendirilecek para transferleri de sadece o kişi adına açılmış hesaplarla sınırlandırılmıştır. Söz konusu transfer kısıtlamaları, Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) madde 6/2 çerçevesinde yüz yüze kimlik tespiti icra edilmediği müddetçe uygulanmaya devam eder.
Hesap üzerinden yürütülecek nakit yatırma ve nakit çekme işlemlerinde Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesi hükümleri dikkate alınır. Müşteri profiline ya da tesis edilen iş ilişkisinin amacına uygun düşmeyen işlemlerle karşılaşıldığında yükümlüler gerekli tedbirleri almak zorundadır.
Tüzel Kişi Temsilcileri ve Riskli Ülke Sınırlaması
Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespiti işlemlerinde, tüzel kişiliği temsile yetkili olan yabancı uyruklu gerçek kişilerin kimlik tespiti de bu usul ve esaslara bağlı olarak yürütülür. Bu halde Yönetmelik'in 7. maddesinin birinci fıkrasında şirket temsilcileri için öngörülen bilgilerin temin edilmesi şarttır.
Yükümlü kuruluşlar, risk değerlendirmeleri neticesinde riskli olarak belirledikleri ülkelerin vatandaşlarını pasaport üzerinden uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri kabul edemez.
Yetkili Mercie Yapılacak Bildirimler
Yabancı uyruklu kişilerin uzaktan kabulüne başlanmasını takip eden bir ay içinde, uygulamaya konulan tedbirler, oluşturulan prosedürler ve rehberler Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına bildirilir. Bunun yanı sıra, bu yöntemle müşteri kabul edilen kişilere dair istatistiki bilgiler takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Başkanlığa iletilir.
NFC özelliği bulunmayan pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılabilir mi?
Hayır, pasaportun yongasındaki verilerin yakın alan iletişimi (NFC) ile doğrulanamadığı hallerde veya NFC özelliği taşımayan pasaportlarla uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamaz.
Uzaktan kabul edilen yabancı müşterinin hesabına para nasıl aktarılır?
Bu yöntemle açılan hesaba yalnızca ilgili kişinin yurt dışında kendi adına kayıtlı banka hesaplarından para gönderilebilir; yüz yüze kimlik tespiti yapılmadıkça üçüncü kişilerden gelen fonlar hesaba kabul edilmez.
Adres teyidi tamamlanmadan para çekme veya transfer yapılabilir mi?
Hayır, beyan edilen adresin mevzuatta sayılan belgeler veya veri tabanları üzerinden teyidi tamamlanana kadar müşterinin para transferi ve nakit çekim işlemi gerçekleştirmesine izin verilmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy