Yabancı Şirketlerin Türkiye’de İrtibat Bürosu Açması

Yabancı şirketlerin Türkiye'de irtibat bürosu kurabilmeleri için kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulmuş olmaları ve Türkiye'de ticari faaliyette bulunmamaları şarttır. İlgili yabancı şirket başka hukuki yollarla ticari faaliyet yürütebilirse de irtibat bürosu aracılığıyla ticari faaliyette bulunamaz. Bununla birlikte Bakanlık, yeni kurulan şirketlerin irtibat bürosu açma taleplerini şirketin faaliyet konusu, sermayesi ve istihdam edilen personel sayısı gibi unsurlar çerçevesinde değerlendirerek izin verilmesi için kuruluş tarihinden itibaren en az bir yıllık sürenin geçmesi koşulunu öngörebilir.

Finansal Sektörler ve Özel İzne Tabi Alanlarda Başvuru

Yabancı şirketin para ve sermaye piyasaları, sigortacılık gibi kendi özel mevzuatı bulunan finansal alanlarda faaliyet göstermek üzere irtibat bürosu açma talepleri, doğrudan ilgili özel mevzuatta yetkili kılınan resmi kurum ve kuruluşlar tarafından değerlendirilir.

Bakanlık ayrıca gerekli görmesi halinde faaliyet göstermek amacıyla izin, lisans veya benzeri yetkilendirme gereken diğer sektörlerden gelen irtibat bürosu kurma başvurularını, ilgili izin veya lisansı veren kurum ve kuruluşların görüşünü alarak sonuçlandırabilir.

Kuruluş Başvurusu ve Sonrasındaki Bildirim Yükümlülükleri

İrtibat bürosu kuruluş başvurularında gerekli bilgi ve belgelerin eksiksiz sunulması kaydıyla başvurunun sonuçlandırılma süresi on beş gün veya on beş iş günü olarak öngörülmektedir.

Kuruluş izni alan irtibat büroları, vergi dairesine kayıt belgesinin ve büro kira sözleşmesinin bir örneğini en geç bir ay içinde Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne iletmekle yükümlüdür.

İrtibat büroları adres, büro yetkilisi veya yabancı şirketin unvan değişikliklerini, değişikliğin gerçekleşmesinden itibaren en geç bir ay içinde; yeni adresi gösterir kira sözleşmesi, yeni atanan kişiye ilişkin yetki belgesi veya unvan değişikliğini tevsik eden belgeler ile birlikte Genel Müdürlüğe bildirmek zorundadır.

Faaliyet İzin Süreleri ve Süre Uzatımı Esasları

Uygulama Yönetmeliği uyarınca irtibat bürolarına ilk başvurularda azami üç yıl süre ile beyan edilen faaliyet kapsamında izin verilir. Faaliyet sürelerini uzatmak isteyen büroların faaliyet süresi sona ermeden önce Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekir. Genel Müdürlük süre uzatma taleplerini büronun geçmiş yıl faaliyetleri, yabancı şirketin Türkiye'deki geleceğe yönelik iş planı ve hedefleri, mevcut ve öngörülen harcama tutarı ile istihdam edilen personel sayısı çerçevesinde değerlendirir.

Süre uzatımlarında yürütülecek faaliyetin niteliğine göre izin süreleri farklılaşır. Yabancı şirketin sektörel kuruluşlar nezdinde temsili ve temasların koordinasyonunu kapsayan temsil ve ağırlama faaliyetleri ile tedarikçi kontrolü ve temini, teknik destek, haberleşme ve bilgi aktarımı alanlarında faaliyet izni beş yıl süreyle uzatılabilir. Yabancı şirketin diğer ülkelerdeki birimlerine yönelik yönetim stratejileri, planlama, tanıtım, satış, AR-GE ve finansal yönetim gibi koordinasyon hizmetlerini sağlayan bölgesel yönetim merkezi faaliyeti yürüten bürolar için ise on yıllık uzatma süresi belirlenebilir.

Piyasa araştırması yapılması ya da yabancı şirkete ait ürün ve hizmetlerin tanıtılması amacıyla yetki alan irtibat bürolarının faaliyet süreleri uzatılmamaktadır.

Yıllık Bildirim Yükümlülüğü ve İdari Denetim

İrtibat büroları her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar büronun geçmiş yıl faaliyetleri hakkında Yönetmelik ekinde yer alan İrtibat Bürolarının Faaliyetlerine İlişkin Bilgi Formu ve ekli belgelerini Bakanlığa göndermekle yükümlüdür. Bu formu ve ekli evrakı göndermeyen büroların süre uzatma talepleri değerlendirmeye alınmaz ve faaliyet izinleri resen iptal edilebilir.

Yapılan denetimler sonucunda izin kapsamı dışında faaliyet gösterdiği tespit edilen bürolara fiilen yürütülen faaliyet için izin başvurusu yapmalarını teminen otuz gün süre tanınır. Haklı gerekçelerin bulunması halinde bu süre en fazla otuz gün daha uzatılabilir; verilen süre sonunda başvuruda bulunmayan büroların faaliyet izni iptal edilir. Denetim neticesinde ticari faaliyette bulunduğu saptanan irtibat bürolarının ise faaliyet izni iptal edilerek durum ilgili mercilere bildirilir.

Mali İşlemler ve Personel İstihdamı Kuralları

İktisadi faaliyette bulunma yasağı kapsamında irtibat bürolarının kâr transferi yapmaları hukuken mümkün değildir. Bürolar, yalnızca faaliyetin sona ermesi ve tasfiyesi sonucunda kalan bakiye haricinde transfer talebinde bulunamaz.

İrtibat bürosunda çalışan yabancı personelin vatandaşı olduğu ülke ile sosyal sigorta sözleşmesi bulunması ve o ülkede sigortalı olduğunun işverence belgelenmesi halinde Türkiye'de SGK primi ödenmez; bu koşulların bulunmaması halinde ise çalışan adına Türkiye'de prim ödenmesi gerekir. Ayrıca Türkiye'de yabancı çalışan istihdamında aranan her bir yabancı çalışan için beş Türk çalışan istihdam etme kotası, irtibat bürolarında kilit personel niteliğine sahip çalışanlar bakımından uygulanmaz.

Faaliyetin Sona Ermesi ve Kapatma Usulü

İrtibat bürolarının faaliyetlerini sona erdirmesi durumunda kapatma işlemleri için bağlı bulunulan ilgili vergi dairesinden iş bırakma-yoklama fişi alınarak Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne iletilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy