Yurt dışında kendi ülke hukukuna göre kurulmuş bir şirket, Türkiye'de irtibat bürosu açabilir. Bunun için mevzuatta aranan şartların sağlanması ve büronun ticari faaliyet yürütmemesi gerekir. Bu düzenlemenin dayanağı 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği'dir.
İzin ve ilk faaliyet süresi
İrtibat bürosu açılması izin prosedürüne tabidir. Süreç, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü nezdinde yürütülür. İlk başvuruda, beyan edilen faaliyet kapsamında azami üç yıl süreyle faaliyet izni verilebilir. Azami süre, her başvuruda üç yıl verileceği anlamına gelmez.
İzin kapsamındaki faaliyetler
Bakanlığın izin belgesinde belirlediği konu ve kapsam içinde büro; pazar araştırması yapabilir, ana şirketin Türkiye'deki işleriyle bağlantılı temsil ve koordinasyon yürütebilir, bilgi aktarabilir ve bunlara benzer işler görebilir. İzin belgesindeki sınırların dışına çıkılamaz; ticari faaliyet de yapılamaz.
Ticari faaliyet yasağı yalnızca kuruluş sırasında yerine getirilecek şekli bir koşul değildir. Büronun Türkiye'de bulunduğu bütün süre boyunca fiili faaliyetlerinin bu sınır içinde kalması gerekir. Faaliyete verilen ad değil, faaliyetin fiilen nasıl yürütüldüğü önemlidir; pazar araştırması, temsil veya koordinasyon adlandırması kendiliğinden izin kapsamında sayılmaz.
Şirket Türkiye'de mal ya da hizmeti doğrudan satmayı, ticari gelir sağlamayı veya buradaki yapılanması eliyle ticari iş yürütmeyi hedefliyorsa irtibat bürosu uygun bir model olmayabilir. Böyle bir amaçta şube ya da sermaye şirketi kurulması ayrıca ele alınmalıdır.
Denetim, bildirim ve süre uzatımı
İrtibat bürolarının faaliyetlerinin mevzuata ve verilen izne uygunluğu idari denetime tabidir. Ticari faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi, faaliyet izni bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.
İrtibat büroları, geçmiş yıl faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirmelidir. Faaliyet süresinin sona ermesinden sonra çalışmaya devam edilmek istenirse süre uzatımının ayrıca talep edilmesi gerekir.
Süre uzatımı ayrıca değerlendirilir. Değerlendirmede büronun geçmiş dönem faaliyetleri, yabancı şirketin Türkiye'deki gelecek planları ve ilgili mevzuatta öngörülen diğer kriterler dikkate alınır.
Ücret ve yabancı personel
İrtibat bürosunda çalışanların ücretlerinin her durumda vergiden istisna olduğu biçiminde genel bir değerlendirme doğru değildir. Ücreti ödeyen, ödemenin kaynağı ve yabancı şirketin Türkiye'deki faaliyetinin niteliği somut olayda değerlendirilmelidir.
İrtibat bürosunun kurulmuş olması, yabancı personele Türkiye'de kendiliğinden çalışma hakkı vermez. Çalışma izni mevzuatı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
İrtibat bürosu ticari satış yapabilir mi?
Hayır. İzin belgesindeki faaliyet sınırlarına uyulması ve ticari faaliyette bulunulmaması gerekir. Doğrudan mal veya hizmet satmak, ticari gelir elde etmek ya da Türkiye'deki yapılanma üzerinden ticari faaliyet yürütmek amaçlanıyorsa bu model uygun olmayabilir; şube veya Türk hukukuna göre kurulacak sermaye şirketi değerlendirilmelidir. Sınır, büronun Türkiye'de bulunduğu süre boyunca fiili faaliyetler için de geçerlidir.
İlk faaliyet izni ne kadar süreyle verilebilir?
İlk başvuruda, beyan edilen faaliyet kapsamında azami üç yıl süreyle faaliyet izni verilebilir. Bu üst sınır, her başvuruda üç yıl verileceği anlamına gelmez.
Süre bitince faaliyet kendiliğinden devam eder mi?
Hayır. Süre sona erdikten sonra çalışmaya devam etmek için süre uzatımı ayrıca talep edilmelidir. Uzatma; geçmiş faaliyetler, şirketin Türkiye'deki gelecek planları ve mevzuattaki diğer kriterler dikkate alınarak ayrıca değerlendirilir.
Yıllık faaliyet bildirimi ne zamana kadar yapılır?
Geçmiş yıl faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeler her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirilir.
Büro açılması yabancı personele çalışma hakkı verir mi?
Hayır. İrtibat bürosunun kurulması, yabancı personelin Türkiye'de kendiliğinden çalışma hakkı elde ettiği anlamına gelmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy