Yabancı bakıcı çalışma izni, ev hizmetleri kapsamında yaşlı, hasta veya çocuk bakımı için Türkiye'de çalışacak yabancının alması gereken izindir. Başvurunun bu bakım amaçlarından birine dayanması gerekir. Yaşlı, hasta ve çocuk bakımı dışında konutlarda yabancı personele çalışma izni verilmez.
Bakım ihtiyacı ve işverene ilişkin koşullar
Bakım ihtiyacı için 12 yaşından küçük çocuk, 65 yaşından büyük yaşlı veya 65 yaşından küçük olup hastalığı doktor raporlarıyla sabit birinci derece yakın bulunması aranır. İşverenin bakım gerektirecek hastalığının bulunduğunun sağlık raporuyla kanıtlanması gerekir.
İstihdam edecek kişinin aylık belli bir miktarın üzerinde geliri bulunmalıdır. Ciddi bakım gerektiren ağır haller dışında erkek yabancılara konutlarda çalışma izni verilmez.
Başvurunun nereye yapılacağı
Yabancı yurt dışındaysa çalışma vizesi başvurusu, uyruğunda bulunduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır. Başvuru sonucunda verilen 16 haneli referans numarasını Türkiye'deki işverenine bildirir. İşveren, çalışma izni başvurusunu bu numarayı kullanarak e-izin sistemi üzerinden yapar.
Yabancı yurt içindeyse ve en az altı ay süreli, geçerliliği süren bir ikamet tezkeresi varsa başvuru işveren tarafından e-izin üzerinden yapılır. Türkiye'de en az altı ay süreli ve geçerliliği devam eden ikamet izni bulunan yabancı, 99 ile başlayan yabancı kimlik numarasına sahiptir. Bakıcılık başvurusu bu numara kullanılarak yapılır.
Sözleşme, belgeler ve sisteme yükleme
İşveren ile yabancı tarafından imzalanmış bir iş sözleşmesi gerekir. Yurt dışı başvuruda bu sözleşme, çalışma vizesi talep edilirken yabancı personel tarafından dış temsilciliğe önceden sunulur. Sözleşmede konutun adresi, yabancıının hasta, yaşlı veya çocuk bakımından hangisini üstleneceği ve ödenecek ücret doğru biçimde belirlenir. Ücret, Bakanlığın değerlendirme kriterlerinde belirtilen zorunlu asgari ücretlerin altında olamaz.
Başvuruda ayrıca pasaport sureti, işveren ile bakılacak kişinin kimliği, nüfus kayıtları, gelir belgesi ve gerekiyorsa yakınlık belgesi bulunur. Ev hizmetlerinde diploma ibrazı zorunlu değildir; bitirilen son okula ilişkin beyan yeterlidir. Pasaport Latin harfleriyle yazılmamışsa yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı çevirisi başvuruya eklenir. Başvuru tarihi itibarıyla 60 günden az geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgeyle yapılan başvurular işleme alınmaz.
Gerekli belgeler, işveren ya da vekalet verdiği yetkili kişi tarafından e-imza ile e-izin sistemine yüklenir.
Sigorta girişi, adres bildirimi ve istenen belgeler
Başvuru yurt içinden yapılmışsa sigortalı girişi, çalışma izninin başlangıcını izleyen 30 gün içinde ve Bakanlığa bildirilen ücret üzerinden yapılır. Başvuru yurt dışından yapılmışsa giriş, yabancının Türkiye'ye giriş tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde ve en az Bakanlığa bildirilen ücret üzerinden yapılır. İşe başlama tarihi olarak çalışma izninin onaylandığı tarih yazılır.
Yabancı bakıcı için Ek-9 sigortalı girişi yapılır. Ek-9, ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla çalıştırılacaklara ilişkin bildirmedir. Sigorta işlemlerinde işyeri bildirgesi, işverenin imza beyannamesi, kimlik kartı ve ikametgahı ile yabancı bakıcının çalışma izni istenir.
Çalışma izni alan yabancı personel, Türkiye'ye giriş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde il göç idaresine adres bildirimi yapar.
Birinci derece yakının işveren olması
Birinci derece yakınlar işveren olabilir. Bunun için ev hizmetlerinde yabancı çalıştıracak kişinin yaşlı, engelli veya başvuru yapabilecek durumda olmaması gerekir. Bu durumda işyeri kaydı birinci derece yakının bilgileri ve elektronik imzasıyla açılır. Başvuruda yabancının çalışacağı adres olarak hasta veya yaşlı bakımının yapılacağı adres girilir.
Yakın işveren olduğunda yüklenecek sözleşmeye ek olarak yakınlığı gösteren belge ve bakımı yapılacak kişinin nüfus cüzdanı örneği eklenir.
Ret, itiraz, dava ve yeniden başvuru
Başvuru, UİK 9'da düzenlenen ret nedenlerinden birinin veya birkaçının bulunması halinde reddedilir. Çalışma izni başvurularında uyulması gereken usul kurallarına ya da iş sözleşmesinde belirtilen esaslara uyulmaması da ret sonucunu doğurur.
Ret kararına, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde sistem üzerinden çevrimiçi itiraz edilebilir. İtiraza ilişkin gerekçeli dilekçe ve belgeler sisteme yüklenir. İptal davası, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır.
Çalışma izni başvurusunun reddedilmesi halinde yeniden başvuru yapılabilir. Yeniden başvuruda, önceki başvurunun hangi gerekçeyle reddedildiği belirlenmeli ve eksiklik giderilerek başvuru yapılmalıdır.
Uzatma ve ödemenin yapılmaması
Uzatma başvurusu, çalışma izninin bitimine 60 gün kalmasından itibaren ve her halde süre dolmadan e-izin sistemi üzerinden yapılır. Uzatma başvurusu yapılmışsa, izin süresinin sona erdiği tarihten itibaren 90 günü geçmemek ve yapılan işin mahiyetini değiştirmemek şartıyla çalışmaya devam edilebilir.
Uzatma başvurusu, zorunlu usul kurallarına uyulmaması veya Bakanlığın belirlediği değerlendirme kriterlerindeki koşulların sağlanmaması nedeniyle reddedilebilir. Bu rette itiraz ve iptal yolu, ilk başvurunun reddindeki usulle aynıdır. Bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde istenen harç ve değerli kâğıt bedeli yatırılmazsa çalışma izni başvurusu işlemden kaldırılır.
Konutta her iş için yabancı çalışma izni verilir mi?
Hayır. İzin, yaşlı, hasta veya çocuk bakımı kapsamındaki başvuru içindir; bu kapsam dışında konutlarda yabancı personele çalışma izni verilmez.
Erkek yabancı konutta bakıcı olarak çalışabilir mi?
Ciddi bakım gerektiren ağır haller dışında erkek yabancılara konutlarda çalışma izni verilmez.
Yurt içinden başvuru için hangi ikamet şartı aranır?
Yabancının en az altı ay süreli ve geçerliliği süren bir ikamet tezkeresinin bulunması gerekir. Bu yabancının 99 ile başlayan yabancı kimlik numarasıyla işveren başvuru yapar.
Pasaport ne kadar süreyle geçerli olmalıdır?
Başvuru tarihinde 60 günden az geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgeyle yapılan başvurular işleme alınmaz.
Ret kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
İtiraz, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde sistem üzerinden çevrimiçi yapılır.
İptal davası için süre ne kadardır?
İptal davası, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır.
İzin bitince çalışma sürdürülebilir mi?
Uzatma başvurusu yapılmışsa, sürenin bittiği tarihten itibaren 90 günü geçmemek ve işin mahiyetini değiştirmemek şartıyla çalışmaya devam edilebilir.
Çalışma izninden sonra adres bildirimi ne zaman yapılır?
Çalışma izni alan yabancı personel, Türkiye'ye giriş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde il göç idaresine adres bildirimi yapar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy