Vize süresinin aşılması veya vizenin amacı dışında kullanılması vize ihlali sayılır. Vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler saklıdır. Türkiye’ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir. Yasağın her ihlalde kendiliğinden doğduğu söylenemez. Kanunda, belirli şartlar birlikte gerçekleşirse kararın alınmayabileceği hâller düzenlenmiştir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 56Kaynağı aç
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 9Kaynağı aç
Vize ihlali sayılan durumlar
Vize ihlali, yabancı bir ülkede vize için öngörülen süreden daha uzun kalınması ya da vizenin veriliş amacı dışında kullanılmasıdır. Tanım, sürenin dolmasından sonra ülkede kalmayı ve vizenin kapsamı dışında bir kullanımı birlikte kapsar.
Ülkeye kaçak yollardan girilerek ülkede kalınması, oturma veya çalışma izni süresinin aşılması ve bu izinlerden birini alan kişinin izne aykırı faaliyette bulunması da vize ihlali kapsamında ele alınır. Bu durumların her birinin aynı idari sonucu doğurduğu ayrıca belirlenmiş değildir. Sonuç, ihlalin türüne, süresine ve sınır dışı ya da giriş yasağı için kanunda aranan şartlara göre değerlendirilir.
İhlalin varlığı ve harç ayrımı
Ülkeye giriş ve ülkeden çıkış tarihleri, önce bir vize ihlalinin bulunup bulunmadığını, ihlal varsa bunun hangi zamana yayıldığını belirler.
Ülkeye başlangıçtan itibaren vizesiz giren yabancı, vize ihlali cezasının yanında vize harcı da öder. Vize alarak giren ancak kendisine tanınan süreyi aşan yabancı ayrıca vize harcı ödemez. Vize harcının tutarı bu açıklamanın kapsamı dışındadır.
Para cezası yükümlülüğü ve ödeme
Vize ihlali cezası, genellikle havaalanlarında ve sınırlarda bulunan Vize İhlali Ofisine ödenir. Cezanın tutarı, oranı ve hesaplama yöntemi bu açıklamada yer almaz.
Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişiye verilen Çıkış İzin Belgesi hiçbir harca tabi değildir. Bu muafiyet, vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükleri ortadan kaldırmaz; bu yükümlülükler saklıdır.
Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Genel Müdürlük, yabancının ülkeye kabulünü ön izin şartına bağlayabilir. İdari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle bu yetki valiliklere aittir. Hüküm ön izni zorunlu kılmaz; kabulün ön izne bağlanabilmesi için ilgili sebebin bulunması gerekir.
Giriş yasağının süresi ve alınmayabileceği hâller
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre Türkiye’ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde Genel Müdürlük bu süreyi en fazla on yıl daha artırabilir. Bu hüküm, ihlalin süresine göre bir aydan başlayan kademeli bir yasak süresi belirlemez.
Aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre, vize veya ikamet izni süresi sona eren yabancı, bu durum yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliğe başvurmuş ve hakkında sınır dışı etme kararı alınmışsa, idari para cezalarını ödemiş olması ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmaması kaydıyla hakkında Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmayabilir. Sonuç zorunlu değildir; sayılan kayıtların birlikte bulunması gerekir.
Kanunun 9. maddesinin beşinci fıkrasına göre, 56. madde uyarınca Türkiye’yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında da giriş yasağı kararı alınmayabilir. Burada da yasağın alınmaması zorunlu bir sonuç olarak düzenlenmemiştir.
Sınır dışı kararı ve çıkış süresi
6458 sayılı Kanun’un 56. maddesinin birinci fıkrasına göre, sınır dışı etme kararı alınan kişiye, bu süre kararda belirtilmek kaydıyla, Türkiye’yi terk edebilmesi için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır.
Bu terk süresi bazı kişilere verilmez. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlar ile yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenler bu süreden yararlanamaz. Sahte belge kullananlar, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlar ve bu izni aldığı tespit edilenler de kapsam dışındadır. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara da süre tanınmaz. İstisna yalnız bu terk süresine ilişkindir.
Yeniden giriş ve tahdit kodu
Vize ihlali yapan kişinin Türkiye’de çocuğu varsa, çocuğun yararı gözetilerek insani ikamet izni başvurusu yapılabilir. Sağlık veya aile gibi zorunlu nedenlerin bulunması da insani ikamet izni başvurusuna dayanak gösterilebilir. Bu başvuruların her olayda sınır dışı kararını durduracağı sonucuna varılamaz. Yürütmenin durdurulması talebini içeren iptal davası da öngörülen yollar arasındadır.
Vize ihlali sonucu sınır dışı edilen yabancı, sınır dışı süresini bekleyerek, meşruhatlı vize yoluna başvurarak veya yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açarak Türkiye’ye dönmeyi hedefleyebilir. Bu yolların her somut olayda kabul edileceği veya dava süresince sınır dışı kararının etkisinin kendiliğinden kalkacağı anlamına gelmez.
Vize ihlaliyle birlikte yabancı hakkında tahdit kodu konulmuşsa bu kodun kaldırılması gerekir. Kaldırma için idari başvuru ve iptal davası süreçleri işletilmelidir. Kodun türü ve kaldırılmasının şartları, yalnızca kodun bulunmasından hareketle belirlenemez.
Sık sorulan sorular
Giriş yasağı en fazla ne kadar sürebilir?
Türkiye’ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit varsa Genel Müdürlük bu süreyi en fazla on yıl daha artırabilir.
Valiliğe başvuran yabancıya giriş yasağı konulmayabilir mi?
Vize veya ikamet süresi biten yabancı, durum tespit edilmeden önce valiliğe başvurup hakkında sınır dışı etme kararı alınmışsa, idari para cezasını ödemesi ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmaması kaydıyla hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir. Bu sonuç zorunlu değildir.
Süresi içinde ülkeyi terk eden kişiye giriş yasağı konulmayabilir mi?
56. madde uyarınca Türkiye’yi terke davet edilip süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir. Hüküm bunu zorunlu bir muafiyet olarak düzenlemez.
Sınır dışı kararında kaç günlük çıkış süresi tanınır?
Kararda belirtilmek kaydıyla on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Kaçma riski, yasal giriş veya çıkış kurallarının ihlali, sahte ya da asılsız belge ve kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı yönünden tehdit hâllerinde bu süre tanınmaz.
Çıkış İzin Belgesi harca tabi midir?
Çıkış İzin Belgesi hiçbir harca tabi değildir. Vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler ise saklıdır.
Vizesiz giren kişi ayrıca vize harcı öder mi?
Başlangıçtan itibaren vizesiz giren yabancı, vize ihlali cezasının yanında vize harcı da öder. Vizeyle girip süreyi aşan yabancı ayrıca vize harcı ödemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy