Vekâletname düzenleyemeyen bir yabancı adına avukatın dava açması, kural olarak noter onaylı ya da noter tarafından düzenlenen vekâletnamenin aslının veya avukatın onayladığı aslına uygun örneğinin dosyaya sunulmasına bağlıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 76. maddesi bu sunma yükümlülüğünü düzenler. Aynı Kanun’un 77. maddesine göre aslı veya onaylı örneği verilmeyen vekâletnameyle avukat dava açamaz ve yargılamaya ilişkin işlem yapamaz. Bu hükümler yabancılık veya kimlik belgesinin bulunmaması nedeniyle ayrı bir istisna getirmez.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 76Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 77Kaynağı aç
Avukatın vekâletname sunma yükümlülüğü
Avukat, açtığı veya yürüttüğü dava ve işlerde noter onayından geçmiş ya da noter tarafından düzenlenmiş vekâletnamenin aslını veya kendi onayını taşıyan aslına uygun örneğini dosyaya konulmak üzere mahkemeye verir. Yükümlülük bu belgenin dosyaya konulmasına ilişkindir. Yazılı başka bir sözleşme veya görüşme tutanağının bu belgenin yerine geçeceği bu hükümde yer almaz.
Noter onayı aranmayan belge, kamu kurum ve kuruluşlarının avukatlarına yetkili amirlerince usulüne uygun biçimde düzenlenip verilen temsil belgesidir. Bu belge geçerlidir ve ayrıca noter onayına bağlı değildir. Düzenleme, vekâletname çıkaramayan yabancıya veya onun avukatına uygulanan genel bir kolaylık değildir.
Vekâletname olmadan işlem yapılamaması
6100 sayılı Kanun’un 77. maddesinin birinci fıkrası, vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukatın dava açmasını ve yargılamayla ilgili işlem yapmasını yasaklar. Aynı fıkradaki, gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerdeki mahkeme izni bu yasağın dışındadır.
Gecikmesinde zarar doğabilecek bir durumda mahkeme, belirleyeceği kesin süre içinde vekâletnamenin getirilmesi şartıyla avukatın dava açmasına veya usul işlemi yapmasına izin verebilir. İzin mahkemenin kararına bağlıdır ve belgenin bu süre içinde sunulmasını gerektirir. Sürenin kendiliğinden başlaması veya her başvuruda verilmesi öngörülmemiştir.
Verilen kesin süre içinde vekâletname sunulmaz ya da asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmezse dava açılmamış veya yapılan işlemler yapılmamış sayılır. Sonuç, sürenin dolmasına ve bu iki seçenekten birinin gerçekleşmemesine bağlıdır.
Vekâletnamesiz işlem yapmasına izin verilmiş avukat, haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde vekâletname ibraz etmez ve bunu kötüniyetle yaparsa ceza ve disiplin soruşturmasının sağlanması için durum Cumhuriyet başsavcılığına ve avukatın bağlı olduğu baro başkanlığına yazıyla bildirilir. Bildirim, izin verilmiş olması, haklı sebebin bulunmaması ve kötüniyet şartlarına bağlıdır.
Avukat değişikliği ve dosyanın incelenmesi
Bir tarafın avukat tutmak istemesi yargılamayı başka güne bırakma sebebi yapılamaz. Avukatın istifası, azli veya dosyayı incelememiş olması da duruşmanın ertelenmesini gerektirmez.
Dosyanın incelenmemesi geçerli bir özre dayanıyorsa hâkim yalnızca bir kez kısa süre verebilir. Bu sürenin sonunda dosya incelenmemiş olsa bile davaya devam edilir. Süre, geçerli özrün varlığına ve bir defayla sınırlı olmasına bağlıdır.
Sınır dışı etme kararının alınması ve bildirilmesi
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesine göre sınır dışı etme kararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valilikler tarafından alınır. Hüküm kararın kim tarafından alınacağını düzenler; vekâletname düzenlenememesi için ayrı bir usul içermez.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 53Kaynağı aç
Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebliğ, maddede sayılan bu kişilere yapılır.
Sınır dışı etme kararı alınan yabancı avukatla temsil edilmiyorsa, kendisine veya yasal temsilcisine kararın sonucu ile itiraz yolları ve süreleri açıklanır. Açıklama, avukatla temsil edilmeme şartına bağlıdır. Bu düzenleme vekâletname çıkarılamamasının sonucunu ayrıca belirlemez ve vekâletnamesiz dava açma yetkisi vermez.
Sınır dışı etme kararına başvuru
Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sınır dışı etme kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Başvuran kişi, kararı veren makama da başvurduğunu bildirir. Süre tebliğle başlar.
İdare mahkemesine yapılan başvuruda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa süre iki ay olarak uygulanır.
Duruşma yapılıp yapılmayacağı mahkemenin takdirindedir. Başvuru, dosya tekemmül ettikten veya gerekli ara karar ya da duruşma tamamlandıktan itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu başvuruda verdiği karar kesindir. Kesinlik, sınır dışı etme kararına karşı açılan bu başvuruyla sınırlıdır.
Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulduğunda yargılama bitene kadar yabancı sınır dışı edilmez. Bu koruma, rızanın saklı tutulması şartına bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Avukat vekâletname olmadan dava açabilir mi?
Hayır. Aslı veya onaylı örneği verilmeyen vekâletnameyle avukat dava açamaz ve yargılamaya ilişkin işlem yapamaz. Gecikmesinde zarar doğacaksa mahkeme, kesin süre içinde belgenin getirilmesi koşuluyla izin verebilir.
Kesin sürede vekâletname verilmezse ne olur?
Dava açılmamış veya yapılan işlemler yapılmamış sayılır. Bu sonuç, sürenin vekâletname sunulmadan ve asıl tarafın kabul bildirimi yapılmadan geçmesine bağlıdır.
Kamu avukatının temsil belgesi noter onayı ister mi?
Hayır. Yetkili amir tarafından usulüne uygun düzenlenen temsil belgesi geçerlidir ve ayrıca noter onayına gerek yoktur. Kolaylık yalnızca kamu kurum ve kuruluşlarının avukatlarına verilen bu belgeye özgüdür.
Sınır dışı kararına kaç gün içinde başvurulur?
Tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Başvuru, kararı veren makama da bildirilir.
Sınır dışı kararında avukatı olmayan kişi bilgilendirilir mi?
Evet. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan ve avukat tarafından temsil edilmeyen yabancıya veya yasal temsilcisine kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgi verilir.
Başvuru sırasında yabancı sınır dışı edilir mi?
Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava süresi içinde veya yargı yolu kullanılmışsa yargılama sonuçlanana kadar sınır dışı edilmez.
Sınır dışı başvurusunda verilen karar kesin midir?
Evet. 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesine göre mahkemenin bu başvuruda verdiği karar kesindir. Duruşma yapılması ise mahkemenin takdirine bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy