Vatandaşlık başvurusunun aşaması, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün resmî sitesinden veya e-Devlet kapısından çevrimiçi sorgulanabilir. Resmî sitedeki sorguda başvuru numarası ve doğum tarihi eksiksiz yazılır. e-Devlet verisi de aynı genel müdürlük sisteminden gelir; aşamaya ilişkin en ayrıntılı bilgi ise genel müdürlüğün resmî sitesinden alınır.
Sorguda kullanılacak bilgiler
Resmî sitedeki sorgunun tamamlanması başvuru numarasına ve doğum tarihine bağlıdır. Bu bilgilerden biri eksik bırakılırsa anlatılan sorgu adımı tamamlanmış sayılmaz. Başvuru numarasını kaybeden bazı kişilerin e-Devletteki Vatandaşlık Başvuru Durumu Sorgulama hizmetinden bilgi alabildiği gözlenmiştir. Bu gözlem, her başvuruda aynı hizmetten sonuç alınacağını gösteren bir kural değildir.
Kayıp başvuru numarası, başvurunun yapıldığı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğünden pasaportla ve bizzat yeniden alınabilir. Bu yol ile e-Devlet hizmeti birlikte anlatılır; her olayda hangisinin sonuç vereceği ayrıca belirlenmiş değildir.
Ekranda görülebilecek aşamalar
İnceleme ve araştırma, belgelerin doğruluğu ile ikamet şartlarının denetlendiği başlangıç evresidir. Arşiv araştırması veya güvenlik soruşturması, dosyanın en uzun kaldığı ve Emniyet ile MİT birimlerinden bilgi beklendiği aşama olarak tanımlanır. Ekran çoğu zaman dosya başka birime geçtiğinde veya sisteme bir rapor yüklendiğinde yenilenir; bu anlatım zorunlu bir yenileme sıklığı kurmaz.
Başvurunun olumlu görülüp nihai listeye eklenmesi, listeye dahil edilme aşamasıdır. Karar aşaması ise dosyanın imzaya sunulduğu son adımdır. Bu aşamaya gelinmesi, incelemelerin tamamlandığını ve dosyanın imza için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne veya Cumhurbaşkanlığına sunulduğunu gösterir. Onay anlamına gelmez; karar makamı takdir yetkisini kullanarak bu aşamada da başvuruyu reddedebilir.
Yatırım veya özel yetenek yoluyla yapılan istisnai başvurular da aynı sorgulama sisteminde görünür. Bu bilgi, istisnai vatandaşlığın şartlarını veya dayanak maddesini açıklamaz.
Red ibaresi ve resmî yazı
Çevrimiçi red ibaresi tek başına yeterli değildir; asıl gerekçeli kararın tebliğ edilmesi gerekir. Hukuken önemli olan da ekrandaki yazı değil, tebliğ edilen resmî yazıdır. Buna karşılık altmış günlük dava açma süresinin ibarenin görüldüğü andan itibaren işlemeye başladığı da ileri sürülür. Tebliğ edilen gerekçeli karar ile ekranın görülmesi sürenin başlangıcı bakımından farklı ölçü oluşturduğundan, sürenin hangi anda başladığı tek kural olarak söylenemez.
Veri bulunamadı ve evrak uyarısı
Veri bulunamadı hatası her zaman ret anlamına gelmez. Hata, sistemdeki teknik güncellemeden veya dosyanın birimler arasında sevki sırasında oluşan boşluktan kaynaklanabilir. Bu olasılıklar her hata için bağlayıcı bir sonuç doğurmaz.
Eksik evrak uyarısı, dosyanın usul bakımından durduğunu ifade eder. Güncellenmesi istenen belgeler çoğu zaman pasaportun süresine, ikamet belgesine veya adli sicil kaydına ilişkindir.
Vatandaşlığın kazanılma yolları
Türk vatandaşlığı yatırım, evlenme, evlat edinilme veya yetkili makam kararı yoluyla kazanılabilir. Bu genel sayım, yolların şartlarını, istisnalarını ve madde numaralarını göstermez.
Başvuru dosyasında aranan belgeler
İsteği açıklayan form dilekçe aranır. Kişinin hangi devletin vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge; vatansızsa ve temini mümkünse buna ilişkin belge de istenir. Kimliği gösteren doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği gibi belge sunulur. Kişi evliyse eşin ve çocukların aile bağını kanıtlayan nüfus kayıt örneği veya benzeri belge de eklenir.
Medeni hali gösteren belge aranır. Evli kişiden evlenme belgesi, boşanmış kişiden boşanmayı kanıtlayan belge, dul kişiden ise eşine ait ölüm belgesi istenir. Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakını bulunan kişinin dosyasına, bu yakınlara ait ve müracaat makamınca sistemden alınan nüfus kayıt örneği eklenir.
Genel sağlık yönünden tehlike oluşturacak bir hastalığın bulunmadığı, Sağlık Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara uygun raporla gösterilir. Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini ortaya koyan çalışma izni, vergi levhası, taahhütname veya benzeri belge de aranır.
Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet edildiği, il emniyet müdürlüğünden alınacak yurda giriş ve çıkış tarihlerini gösteren belgeyle açıklanır. Başvuru tarihinden ileriye doğru, vatandaşlık işlemleri sonuçlanıncaya kadar yetecek süreli ikamet tezkeresi de istenir.
Herhangi bir suç nedeniyle kesinleşmiş mahkeme kararı varsa onaylı örneği sunulur. Doğum tarihinin ayı ve günü yoksa ülkenin yetkili makamından alınan tamamlama belgesi eklenir. Bu belge temin edilemiyorsa, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 39. maddesi gereğince işlem yapılmasının kabul edildiğine dair imzalı beyan verilir.
Vatandaşlık başvurusu çevrimiçi sorgulanabilir mi?
Evet. Başvuru aşaması, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün resmî sitesinden veya e-Devletten çevrimiçi sorgulanabilir.
Resmî sitede hangi bilgiler girilir?
Başvuru numarası ve doğum tarihi eksiksiz girilir.
Başvuru numarası kaybolursa ne yapılabilir?
Numara, başvurunun yapıldığı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğünden pasaportla şahsen yeniden alınabilir. Bazı kişiler e-Devletteki Vatandaşlık Başvuru Durumu Sorgulama hizmetinden de bilgi alabilmiştir.
Veri bulunamadı ibaresi ret kararı mıdır?
Hayır, her zaman ret anlamına gelmez. Teknik güncellemeden veya dosyanın birimler arasındaki sevkinden kaynaklanabilir.
Ekrandaki red ibaresi dava süresini tek başına başlatır mı?
Bunu tek kural olarak söylemek mümkün değildir. Gerekçeli kararın tebliğ edilmesi gerekirken, altmış günlük sürenin ibarenin görüldüğü anda başladığı da ayrıca ileri sürülür.
Karar aşaması başvurunun onaylandığı anlamına gelir mi?
Hayır. İncelemelerin bitip dosyanın imza için yetkili makama sunulduğunu gösterir; karar makamı bu aşamada da başvuruyu reddedebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy