Çifte Vatandaşlık ile Mavi Kart Rejiminin Hukuki Niteliği
Çifte vatandaşlık ile Mavi Kart sahipliği farklı hukuki rejimlere tabidir. Çifte vatandaşlık statüsünde Türk vatandaşlığı sürerken yabancı bir devletin vatandaşlığı da taşınır. Mavi Kart statüsü ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere ve bu kişilerin altsoylarına tanınmaktadır. 5901 sayılı Kanun'un 25 ve devamı maddelerinde vatandaşlıktan çıkma, 28. maddesinde ise Mavi Kartlılar kütüğündeki kişilerin hakları düzenlenmektedir. Yükseköğretime geçişte ilgilinin tabi olduğu statü bu yasal çerçeveye göre belirlenir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 28Kaynağı aç
5901 sayılı Kanun'un 28. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ile bunların üçüncü dereceye kadar olan altsoyları, maddede sayılan istisnalar saklı kalmak üzere Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmayı sürdürür. Bu haktan yararlanabilmek için altsoyun, üstsoyu ile arasındaki soy bağını belgelemesi şarttır. Söz konusu hakların kullanılmasında Mavi Kartın ibrazı yeterli kabul edilir. Kartın ibraz edilemediği durumlarda ise Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden kütük kayıt örneği ve yabancı kimlik belgesiyle işlem gerçekleştirilir. Ayrıca bu kişilere verilen kimlik numarası, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası talep edilen işlemlerde geçerlidir.
Yurt Dışı Kontenjanından Başvuru Şartları ve Ortaöğretim Ölçütü
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 45. maddesinin (f) bendi uyarınca yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretiminin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir. Yurt dışı kontenjanından başvuru yapılabilmesi için lise eğitiminin tamamının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hariç olmak üzere yurt dışında bitirilmiş olması aranmaktadır. Türk vatandaşı veya çifte vatandaş olan adaylar da ortaöğretimlerinin tamamını KKTC hariç yurt dışında tamamlamışlarsa Türk vatandaşlığından çıkma şartı aranmaksızın yurt dışı kontenjanına başvurabilmektedir.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 45Kaynağı aç
Yurt dışı kontenjanına başvuru hakkının kazanılmasında eğitimin fiilen yurt dışında sürdürülmüş olması önem taşımaktadır. Yurt dışındaki bir Türk okulunun açık öğretim programından mezun olunsa dahi ilgili ülkede fiilen bulunulmadan uzaktan eğitim veya benzeri yollarla temin edilen lise diplomalarıyla yapılan yurt dışı kontenjanı başvuruları kabul görmemektedir. Yükseköğretime kabul şartlarının denetiminde idare, adayın ilgili ülkede fiilen eğitim alıp almadığını inceleme yetkisine sahiptir.
Türkiye ve KKTC Liselerinden Mezun Olan Adayların Durumu
Yükseköğretim Kurulu düzenlemeleri gereğince, ortaöğretimini Türkiye'deki veya KKTC'deki liselerde tamamlayan yahut bu kurumlarda öğrenim gören KKTC vatandaşları ile çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden Mavi Kartlı adayların yurt dışı kontenjanı başvuruları kabul edilmez. Lise eğitimini Türkiye'de veya KKTC'de bitiren Mavi Kart sahipleri, yükseköğretim programlarına yerleşebilmek için Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) esaslarına tabidir.
Türkiye'deki liselerden mezun olan Mavi Kartlılara getirilen bu kuralın istisnaları mevcuttur. Elçilik bünyesinde faaliyet gösteren okullar, MOBİS sistemine kayıtlı milletlerarası özel öğretim kurumları ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yurt dışı Türk okullarında öğrenim gören adaylar yurt dışı kontenjanı sınırlamasından muaf tutulmaktadır.
Kamu Hizmeti Sınırı ve Uzmanlık Eğitimi Tercihleri
5901 sayılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, Mavi Kart kapsamındaki kişiler bir kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamazlar. Buna karşılık kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak istihdam edilmeleri mümkündür.
Danıştay 8. Daire, E. 2019/9872, K. 2020/4414Kaynağı aç
Bu yasal ayrım lisansüstü ve tıpta uzmanlık eğitimi tercihlerine de etki etmektedir. Danıştay 8. Dairesinin 14/10/2020 tarihli ve E. 2019/9872, K. 2020/4414 sayılı kararında belirtildiği üzere, Mavi Kartlı adayların yabancı uyruklu kontenjanlarını veya vakıf üniversitelerinin genel kontenjanlarını tercih edebilmelerine dair başvuru kılavuzu kuralı hukuka uygun bulunmuştur. Vakıf üniversitelerinde yürütülen uzmanlık eğitimi 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca sözleşmeli personel statüsünde sürdürüldüğünden, Mavi Kart sahiplerinin bu kontenjanlara yerleştirilmesinde 5901 sayılı Kanun'un 28. maddesine aykırılık görülmemiştir.
Üniversite Kayıt İşlemlerinin Reddine Karşı İptal Davası
Üniversiteye kayıt başvurusunun reddedilmesi veya yapılmış olan kaydın sonradan silinmesi idari işlem niteliğindedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Bu süre, işlemin ilgilisine yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tebliğin usulsüz olması veya yazılı bildirim yapılmaması gibi durumlarda sürenin başlangıcı değişkenlik gösterebilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, dava konusu işlemin açık biçimde hukuka aykırılık taşıması ve uygulanması durumunda giderilmesi güç yahut imkânsız zararların meydana gelmesi koşullarının bir arada bulunması aranır; idare mahkemesi bu iki şartın varlığı durumunda gerekçeli olarak yürütmeyi durdurabilir. İdari yargıda yalnızca dava yoluna başvurulmuş olması işlemin icrasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması istemi hakkında kurulan hükümlere yönelik olarak, kararın tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlayarak yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus itiraz yoluna gidilebilir; bu itiraz incelemesi neticesinde verilen kararlar kesindir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Ön kayıt başvurusunun reddine ilişkin uyuşmazlıklarda Danıştay 8. Dairesinin 14/09/2022 tarihli ve E. 2022/5386, K. 2022/4807 sayılı kararında açıklandığı üzere, yabancı öğrenci kontenjanından ön kayıt başvurusunun reddine dair idari işleme karşı açılan davalarda Bölge İdare Mahkemesince verilen kararlar kanunda sayılan temyize tabi uyuşmazlıklar arasında yer almadığından kesin nitelik taşır ve Danıştay nezdinde temyiz incelemesine konu edilemez.
Danıştay 8. Daire, E. 2022/5386, K. 2022/4807Kaynağı aç
Lisenin bir kısmı Türkiye'de okunduğunda yurt dışı kontenjanından yararlanılabilir mi?
Hayır, 2547 sayılı Kanun m. 45/f ve ilgili yükseköğretim esasları uyarınca yurt dışı kontenjanından faydalanabilmek için lise öğreniminin tamamının KKTC hariç yurt dışında tamamlanmış olması şarttır.
Türkiye'deki liselerden mezun olan Mavi Kartlılar üniversiteye nasıl yerleşir?
Türkiye ve KKTC'deki liselerden mezun olan Mavi Kartlı adaylar yurt dışı kontenjanına başvuramaz; bu adayların yükseköğretime geçişte YKS sınavına girmesi zorunludur.
Mavi Kartlılar açısından yurt dışı kontenjanı yasağının istisnası var mıdır?
Evet, elçilik okulları, MOBİS sistemine kayıtlı milletlerarası özel öğretim kurumları ile MEB'e bağlı yurt dışı Türk okullarında öğrenim gören Mavi Kartlı adaylar bu sınırlamadan istisna tutulmuştur.
Kayıt reddi kararına karşı iptal davası ne kadar sürede açılmalıdır?
2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca, üniversite kaydının reddi veya iptali işlemine karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

