Vasiyetnamenin Açılması ve Okunması Süreci

Vasiyetnamenin Açılması ve Okunması İşleminin Mahiyeti

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 596. maddesi uyarınca vasiyetname, geçerli olup olmadığı gözetilmeksizin teslim edildiği tarihten başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 596Kaynağı aç

Madde
596- Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden
başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından
açılır ve ilgililere okunur.
Bilinen
mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri
takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır.
Mirasbırakanın
sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.
III.
İlgililere tebliğ

Sulh hukuk mahkemesince icra edilen açılma işlemi, belgenin geçerli olduğunun tespiti veya hükümlerinin kesinleşmesi sonucunu doğurmaz. Sulh mahkemesinin bu aşamadaki yetki ve görevi metnin içeriğini belirleyerek hak sahiplerine resmen açıklamaktan ibarettir. Tasarrufun geçerliliğine ilişkin itirazlar ile vasiyetnamenin iptali veya tenkisi talepleri bilahare bağımsız davalara konu edilir.

Vasiyetnamenin Teslim Yükümlülüğü ve Tereke Önlemleri

Türk Medeni Kanunu'nun 595. maddesinin ilk fıkrası kapsamında, mirasbırakanın vefatının ardından ele geçen vasiyetnamesinin geçerlilik durumu incelenmeksizin derhal sulh hâkimine verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Belgeyi resmen düzenleyen veya saklayan görevliler ile mirasbırakanın isteğiyle muhafaza eden, başka yollarla elinde bulunduran ya da ölenin eşyaları arasında bulan kişiler vefatı öğrenir öğrenmez bu teslimi gerçekleştirmelidir. Görevin yerine getirilmemesi sebebiyle ortaya çıkabilecek zararlardan bu kişiler sorumlu tutulur.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 595Kaynağı aç

Madde
595- Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup
olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur.
Vasiyetnameyi
düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine
saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse,
ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi
takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur.
Sulh
hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini
alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici
olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
II.
Vasiyetnamenin açılması

Noterliğe tevdi edilmiş veya resmî biçimde tanzim edilmiş vasiyetnameler, mirasbırakanın ölümünün öğrenilmesinin ardından noter tarafından sulh hukuk mahkemesine iletilir ve açılma süreci mahkeme nezdinde yürütülür.

Hâkim teslim edilen vasiyetnameyi gecikmeksizin inceler ve terekedeki hakların korunması adına gerekli önlemleri alır. Şartlar elverdiği takdirde ilgilileri dinleyerek terekedeki malların yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya terekenin resmen yönetilmesine karar verir.

Açılma Duruşması ve Hak Sahiplerine Tebliğ

Sulh hâkimi tarafından vasiyetnamenin açılması esnasında bilinen mirasçılar ve diğer hak sahipleri, diledikleri takdirde hazır bulunabilmeleri için mahkemeye çağrılır. Bununla birlikte vasiyetnamenin açılması ilgililerin bizzat oturuma katılması koşuluna bağlanmamıştır; mirasçıların duruşmada bulunmaması işlemlerin yürütülmesine engel oluşturmaz.

Hak sahiplerinden bir kısmının yurt dışında bulunması açılma sürecini durdurmaz. Bu kişilere uluslararası tebligat mevzuatı çerçevesinde bildirim ulaştırılır. Mirasbırakanın vefatından sonra ortaya çıkan diğer vasiyetnameleri hakkında da aynı işlemler yürütülür.

Türk Medeni Kanunu'nun 597. maddesi gereğince, masrafları tereke tarafından karşılanmak şartıyla, mirasta hak sahibi olan kişilerin her birine vasiyetnamenin kendileriyle ilgili kısımlarının onaylanmış bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir. Adresi tespit edilemeyen veya nerede bulunduğu bilinmeyen ilgililere ise kendilerini ilgilendiren bölümler ilânen tebliğ olunur.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 597Kaynağı aç

Madde
597- Mirasta hak sahibi olanların her birine gideri terekeye ait olmak üzere,
vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim
tarafından tebliğ edilir.
Nerede olduğu bilinmeyenlere vasiyetnamenin kendilerine
ilişkin kısımları ilân yolu ile tebliğ olunur.
IV.
Mirasçılık belgesi

Tasarrufların Yerine Getirilmemesi ve Tenfiz İstemi

Vasiyetnamenin açılıp okunmasının ardından mirasçıların veya diğer muhatapların ölüme bağlı tasarruf gereklerini ifa etmekten kaçınmaları halinde, vasiyet alacaklıları ve tasarruftan faydalanan hak sahipleri vasiyetnamenin tenfizi yani uygulanması talebiyle dava açabilirler.

Vasiyetnamenin açılması belgenin kesin olarak geçerli sayıldığını gösterir mi?

Hayır, sulh hukuk mahkemesince vasiyetnamenin açılması belgenin hukuken geçerli olduğunun tespiti anlamına gelmez. Mahkemenin görevi içeriği tespit edip ilgililere bildirmektir; belgenin sıhhatine dair iptal ve tenkis talepleri açılacak müstakil davalarda değerlendirilir.

Mirasçıların oturuma gelmemesi vasiyetnamenin açılmasına engel midir?

Hayır, vasiyetnamenin açılması ilgililerin bizzat oturumda yer almasına bağlı değildir. Bilinen ilgililer diledikleri takdirde bulunmak üzere çağrılır, ancak gelmemeleri açılma ve okunma işlemini engellemez.

İlgililerden birinin yurt dışında bulunması açılma sürecini nasıl etkiler?

İlgililerden bazılarının yurt dışında bulunması işlemin yapılmasına engel teşkil etmez. Yurt dışındaki kişilere uluslararası tebligat kuralları uyarınca bildirim sağlanır.

Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için hangi usul izlenir?

Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan diğer vasiyetnameleri için de aynı yasal işlemler uygulanır ve sulh hâkimi tarafından açılma ve okunma süreci yürütülür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Miras hukuku