Vardiyalı Çalışan İşçilerin Hakları ve Çalışma Esasları

Madde 63 – Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/7 md.; Değişik cümle: 4/4/2015-6645/36 md.) Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. (Ek cümle: 6/5/2016-6715/3 md.) Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilir. Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir. (Mülga dördüncü fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.) Telafi çalışması

Madde 69 – Çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir. Bazı işlerin niteliğine ve gereğine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına ilişkin "gece" başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gün döneminin başlama ve bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle birinci fıkradaki hükmün uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünü koymak veyahut gece işletilmelerinde ekonomik bir zorunluluk bulunmayan işyerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkartılabilir. İşçilerin gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez. (Ek cümle: 4/4/2015-6645/37 md.) Ancak, turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve 30/5/2013 tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu uyarınca petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.[20] (Mülga dördüncü fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.) (Mülga beşinci fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.) (Mülga altıncı fıkra: 20/6/2012-6331/37 md.) Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci çalışma haftası gündüz çalıştırılmaları suretiyle postalar sıraya konur. Gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir. Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz. Hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri

Madde 68 – Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere; a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika, b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat, c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, ara dinlenmesi verilir. Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir. Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Gece süresi ve gece çalışmaları

9. Hukuk Dairesi         2024/174 E.  ,  2024/974 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :… Mahkemesi SAYISI : 2021/90 E., 2023/338 K. KARAR : Davanın kısmen kabulü Taraflar arasında görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 28…..2008-11.09.2014 tarihleri arasında güvenlik vardiya amiri olarak çalıştığını, davacının 01.05.2014 tarihine kadar 2 gün gece, 2 gün gündüz, 2 gün dinlenme sistemi ile çalıştığını, gündüz 08.00-19.00, gece 19.00-08.00 saatleri arasında sürekli fazla çalışma yaptığını, ayrıca ayda 5-6 defa günlük 24 saat çalıştığını, denk gelen tatillerde de çalışmaya devam ettiğini, 01.05.2014 tarihinden itibaren ise 1 gündüz, 1 gece, 2 gün dinlenme sistemine geçildiğini, fazla çalışmalarının karşılığının davalı tarafça ödenmediğini, davacı ile birlikte 4 işçinin işten çıkarıldığını, müvekkili davacının işe iade davası açtığını, dava sonunda feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verildiğini, kesinleşen işe iade kararı üzerine davalı işverene işe iade başvurusunda bulunulduğunu, işyerine gittiğinde işe başlatılmadığı gibi davalı işveren tarafından tüm işçilik alacakları bakımından bir sulh ve ibra protoklü imzalanması hususunda baskı ve dayatma yapıldığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile işe başlatmama tazminatı, fazla çalışma ve … … ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının açtığı işe iade davasının kesinleştiğini, feshin geçersizliğinin sabit hâle geldiğini, davacının süresi içerisinde işe davet edildiğini, ancak işe başlama isteminin samimi olmadığını, fazla çalışma yapmadığını, yapması hâlinde bordrolara yansıtılarak ödendiğini, taleplerinin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 28…..2014-10.09.2014 tarihleri arasında davalı nezdinde çalıştığı, davalı tarafça yapılan feshin geçersizliği ve davacının işe iadesine ilişkin … 15. … Mahkemesinin 2015/448 Esas ve 2014/448 Karar … kararı üzerine davacı tarafça süresi içerisinde işe iade için başvuruda bulunulduğu, ancak işverence bir takım belgeleri imzalamasının istenmesi ve davacının da kabul etmemesi üzerine işe yasal süresi içerisinde başlatılmadığı, davacının kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işe başlatmama tazminatı alacaklarına hak kazandığı, ayrıca davacının ödenmeyen fazla çalışma ücreti ile … … ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 09.12.2020 tarihli ve 2016/35217 Esas, 2020/17939 Karar … kararı ile; davalı tarafça ibraz edilen davacı işçinin imzasını taşıyan kıdem ve ihbar tazminatlarına ilişkin imzalı ödeme belgelerinin Mahkemece değerlendirilmediği, söz konusu belgelere ilişkin olarak davacı vekilinden açıklama talep ederek gerekirse davacı asılı bizzat dinleyip belgelerdeki imza inkâr edilirse imza incelemesi yaptırılarak söz konusu belgelerin geçerliliği denetlenip oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği; ayrıca davacının gece vardiyasında 20.00-08.00 saatleri arasındaki çalışması 11 saatten fazla olmasına rağmen ara dinlenmenin en az bir buçuk saat yerine bir saat kabul edilmesinin de hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma kararından sonra davacının ödeme belgeleri altındaki imzaya itiraz etmesi sonucunda belge asıllarının davalı tarafça sunulması için süre verildiği, davalı tarafça belge asılları sunulmadığından davacının iddiasına itibar edilerek söz konusu ödemelerin davacıya yapılmadığı kabul edilerek ve ayrıca 11 saatten fazla olan çalışmalar bakımından ara dinlenmenin bir buçuk saat olduğu kabulü ile fazla çalışmanın yeniden hesaplandığı 13…..2022 tarihli ek bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; fazla çalışma ücreti alacağı bakımından işe giriş çıkış kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, davacının fazla çalışmalarının bordrolarla ödendiğinin sabit olduğunu, aksinin yazılı delil ile ispatı gerektiğini, sadece davacı tanık beyanları dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, davacının işe başlama isteminin samimi olmadığını, işe davet ihtarını alan davacının işyerine gelerek tazminatlarının verilmesi hâlinde işe başlamak istemediğini beyan ettiğini, işverenin işe başlamasını istediğinde işe başlamayacağını ve dava açacağını beyan ederek işyerinden ayrıldığını ve bir daha işe gelmediğini, davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanamadığını belirterek Mahkeme kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; kıdem ve ihbar tazminatına ilişkin ödeme belgelerinin dikkate alınıp alınmayacağı ile fazla çalışma süresinin hesabında dikkate alınması gereken ara dinlenme sürelerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 … Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 … Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası. 2. 4857 … … Kanunu'nun 37 ve 68 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 … Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.