İşyerinde Uzun Telefon Görüşmesi ve Geçerli Fesih

İşin Akışını Durduran Telefon Görüşmelerinin Feshe Etkisi

İşçinin mesai saatleri içinde işin akışını durduracak düzeyde uzun telefon görüşmeleri yapması, çalışma verimini azaltan ve işin gerekliliklerini yerine getirmeyi engelleyen bir davranıştır. Çalışma performansını ve işyeri menfaatlerini olumsuz etkileyen bu durum, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih sebepleri arasında yer alır. 4857 sayılı İş Kanunu m. 18 gerekçesinde de işin akışını durduracak şekilde uzun telefon görüşmeleri yapılması, iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedilebileceği haller arasında açıkça sayılmıştır.

Yapılan görüşmelerde işverence tahsis edilen kurumsal telefon hattının ya da işçinin kişisel cep telefonunun kullanılması fesih sebebi bakımından bir farklılık oluşturmaz. Hukuki değerlendirmede telefonun niteliğinden ziyade, görüşmenin mesai saatlerinde işin akışını aksatacak veya durduracak boyuta ulaşıp ulaşmadığı dikkate alınır.

İhtar Bildirimi ve Feshin Son Çare Olması İlkesi

İşçinin işin akışını durduracak şekilde uzun telefon görüşmeleri yapması işçinin davranışlarından kaynaklanan bir fesih nedeni oluşturduğundan, bu konudaki yasağın işçiye bildirilmesi ve işçinin uyarılması gerekir. İşiyle ilgili veya acil bir durum olmamasına karşın mesai saatleri içinde sürdürülen ve süreklilik gösteren telefon görüşmelerinde işçiye ihtar verilmesi veya bilgilendirme yapılmış olması aranır. Bu uyarıya rağmen davranışın sürdürülmesi durumunda sözleşmenin feshi gündeme gelebilir.

Feshin son çare olması ilkesi gereğince işverenin fesihten önce daha hafif sayılabilecek önlemlere başvurarak durumu fesih yoluna gitmeksizin düzeltme olanağını gözetmesi ve tüm önlemleri almasına rağmen başka çare kalmadığında feshe yönelmesi gerekir. 4857 sayılı İş Kanununda geçerli nedenle fesih süresine dair açık bir düzenleme yer almamakla birlikte, işverenin fesih hakkını somut olayın şartlarına göre makul bir süre içinde kullanması beklenir.

Fesih Usulü ve Savunma Alma Yükümlülüğü

4857 sayılı İş Kanunu m. 19/1 hükmü uyarınca işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Fesih bildiriminde bulunurken feshe gerekçe yapılan telefon kullanımına dair durum açıkça ifade edilir.

4857 sayılı İş Kanunu m. 19/2 gereğince, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Bu nedenle işçinin savunmasının alınması feshin geçerlilik şartıdır; savunma alınmadan davranışı gerekçe gösterilerek yapılan fesih geçersiz olur. İşverenin 4857 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı ise saklıdır. Öte yandan 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II-h bendinde işçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi derhal fesih hali olarak düzenlenmiş olup işçi feshin kanuni sebeplere uygun olmadığı iddiasıyla iş güvencesi hükümlerine dayanarak yargı yoluna başvurabilir.

İş Güvencesi Hükümlerinden Yararlanma Koşulları ve İstisnalar

Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin iş güvencesinden yararlanabilmesi için işyerinde en az otuz işçinin istihdam edilmesi ve çalışanın asgari altı aylık kıdeminin bulunması şarttır; yer altı işlerinde çalışanlar bakımından ise kıdem koşulu aranmaz. 4857 sayılı İş Kanunu m. 18 kapsamında kıdem süresi belirlenirken işçinin aynı işverene bağlı farklı işyerlerindeki çalışma süreleri birlikte değerlendirilir. Eşik teşkil eden otuz işçi ölçütünün hesabında da işverenin aynı işkolunda faaliyet gösteren tüm işyerlerinde istihdam edilen toplam personel sayısı esas alınır.

4857 sayılı İş Kanunu m. 18/3 hükmü uyarınca sendikal faaliyetlerde bulunmak, sendika üyeliği, işyeri temsilciliği üstlenmek veya yasal haklarını aramak üzere işveren aleyhine resmi mercilere başvurmak feshe dayanak yapılamaz. Benzer şekilde ırk, cinsiyet, medeni hal, din, siyasi tercih, aile yükümlülüğü, hamilelik ve doğum ile hastalık bekleme süresindeki geçici devamsızlıklar da geçerli fesih sebebi sayılamaz. Öte yandan m. 18/5 gereği, işletmenin genel yönetimini üstlenen işveren vekilleri ve yardımcıları ile işyerini bütünüyle yöneten ve personel istihdam edip işten çıkarma yetkisi bulunan temsilciler iş güvencesi ile fesih usulü ve feshin geçersizliğine ilişkin kuralların kapsamı dışında bırakılmıştır.

Uyuşmazlıkların Çözümü ve Arabuluculuk Usulü

Fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında olan işçi, bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.

Arabuluculuk faaliyeti sonucunda tarafların işçinin işe başlatılması hususunda anlaşmaları durumunda 4857 sayılı İş Kanunu m. 21/7 gereğince işe başlatma tarihinin, boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların parasal miktarının ve işçinin işe başlatılmaması durumundaki tazminat miktarının belirlenmesi zorunludur; aksi takdirde anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması halinde fesih geçerli hale gelir ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu tutulur.

Feshin Geçersizliğinin Hukuki Sonuçları ve SGK Bildirimi

Mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde işveren, işçiyi başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçi başvurmasına rağmen bir ay içinde işe başlatılmazsa, 4857 sayılı İş Kanunu m. 21/1 uyarınca işverenin işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemesi gerekir.

Feshin geçersizliğine hükmedilmesi halinde, işçinin mahkeme kararının kesinleşme anına dek çalıştırılmadığı dönem bakımından azami dört aya kadar birikmiş ücret ve sair haklarının ödenmesi gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 21/4 doğrultusunda hem bu boşta geçen süre alacağı hem de işe başlatmama tazminatı, yargılamada dava tarihindeki ücret verileri dikkate alınarak doğrudan parasal miktar olarak hüküm altına alınır.

İşçi kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmalıdır. Bu süre içinde başvuruda bulunulmaması durumunda işverence yapılmış fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur; bu halde işçi boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatını talep edemez. İşçinin usulüne uygun başvurusuna rağmen işe başlatılmadığı hallerde, fesihte bildirim süresi verilmemiş veya peşin ödenmemişse bu sürelere ait ücret tutarı ödenir ve koşulları oluşmuşsa kıdem tazminatının da verilmesi gerekir.

İşçinin işin akışını durduracak nitelikte uzun telefon görüşmeleri yapması gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi ve bu durumun kesinleşmesi halinde, işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilecek işten çıkış sebebi SGK Çıkış Kodu 4 olarak kayıtlara işlenir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy