Aile İkamet İzni Kapsamı ve Hak Sahipleri
Aile ikamet izni, Türk vatandaşlarının veya Türkiye'de yasal ikamet izni bulunan destekleyicilerin yabancı eşine verilebilir. Ayrıca destekleyicinin ya da eşinin ergin olmayan yabancı çocuğu ile kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğu da bu izin kapsamında yer alır.
Destekleyicinin yabancı ülkede birden fazla kişiyle evli olması halinde, aile ikamet izni eşlerden yalnızca birine verilebilir. Buna karşın destekleyicinin diğer eşlerinden olan çocuklarına da aile ikamet izni verilmesi mümkündür. Çocuklara bu iznin verilebilmesi için diğer ebeveynin muvafakat etmesi şarttır.
Destekleyicide Aranan Kanuni Koşullar
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 35 uyarınca, destekleyicinin toplam gelirinin asgari ücretten ve ailedeki fert başına düşen payının asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelire dayanması gerekir. Bunun yanı sıra destekleyicinin ailenin nüfusuna göre genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olması ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış bulunması zorunludur. Destekleyici Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamında sigortalı bir Türk vatandaşı olduğunda, başvuran eş ve çocuk için yabancı sağlık sigortası aranmaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 35Kaynağı aç
Destekleyicinin başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymediğini adli sicil kaydıyla belgelemesi, adres kayıt sisteminde kaydının bulunması ve kural olarak Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması gerekir. Ancak bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni veya çalışma izni bulunanlar, 5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve altsoyları ile Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar hakkında en az bir yıl ikamet izniyle kalmış olma şartı aranmaz. Ayrıca Türkiye'de bulunan mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahipleri için destekleyicide aranan bu şartlar aranmayabilir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 28Kaynağı aç
Başvurucu Eş ve Çocuklara İlişkin Şartlar
Aile ikamet izni talebinde bulunan yabancının destekleyici ile birlikte yaşadığını veya yaşama niyetini ortaya koyması, evliliği sadece ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olması ve Kanun'un 7. maddesi kapsamına girmemesi gerekir. Kanun eşlerden her biri için 18 yaşını doldurmuş olma koşulu getirdiğinden, yabancı eş kendi milli hukukuna göre reşit sayılsa dahi 18 yaşından küçükse aile ikamet izni alamaz.
Aile ikamet izni tek seferde en fazla üç yıllık sürelerle verilir ve izin süresi il göç idaresi tarafından takdir edilir. Destekleyicinin yabancı olması durumunda aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Aile ikamet izni bulunan 18 yaşından küçük çocuklar ise ilk ve ortaöğretim kurumlarında öğrenim görebilirler.
Uzatma, Bildirim ve Geçiş Esasları
Aile ikamet izninin uzatılması başvurusu, mevcut ikamet izni süresinin son 60 günü içinde e-ikamet üzerinden yapılmalıdır. Süre bitiminde yenilenen izinler de en fazla üçer yıllık sürelerle düzenlenebilir. Aile ikamet izni alındıktan sonra yabancının pasaport detaylarında veya ikamet izni belgesindeki kayıtlarda bir değişiklik meydana gelirse, bu değişikliğin 20 gün içinde il göç idaresine bildirilmesi zorunludur.
Aile ikamet izni şartları ortadan kalkan veya yeni bir ikamet izni türü için gerekçesi ortaya çıkan ve bu nedenle izni iptal edilecek yabancı, 10 gün içinde valiliğe geçiş başvurusunda bulunmalıdır.
Başvurunun Reddi, İptali ve İtiraz Yolları
Başvurucu veya destekleyicinin gerekli şartları taşımaması, belgelerin ibraz edilmemesi, yabancı hakkında Türkiye'ye giriş yasağı veya sınır dışı etme kararının bulunması, kamu sağlığı ya da güvenliği yönünden tehdit oluşturulması, ikamet izninin amacı dışında kullanılması, anlaşmalı evlilik tespiti veya yalan beyanda bulunulması hallerinde talep reddedilir. Destekleyici ile başvurucu arasında geçerli bir evlilik bulunmadığının sonradan anlaşılması veya yabancının ikamet izni verildikten sonra 6 ay içinde ülkeye giriş yapmaması durumlarında ise verilen izin iptal edilir.
Aile ikamet izni başvurusu reddedilen yabancının kural olarak kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde Türkiye'yi terk etmesi gerekir; bu sürede çıkış yapmayan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı tesis edilebilir. Ret veya iptal kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde kararı veren makama ya da üst makama itiraz edilmesi veya idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür. Ret kararına karşı itiraz yoluna başvurulması veya iptal davası açılması halinde yabancı, bu başvuru karara bağlanana kadar Türkiye'de kalabilir.
Hangi ülke vatandaşları aile ikamet izni harcından muaftır?
Mütekabiliyet esası çerçevesinde Çekya, Danimarka, Kosova, İrlanda, Türkmenistan, Suriye ve Sri Lanka vatandaşları ikamet izni harcından muaf tutulmaktadır.
Kendi ülkesinde reşit sayılan yabancı eş 18 yaşından küçükse aile ikamet izni alabilir mi?
Eşlerin kendi hukuklarına göre reşit sayılmaları yeterli değildir; 6458 sayılı Kanun uyarınca eşlerin her birinin fiilen 18 yaşını doldurmuş olması arandığından 18 yaşından küçük eşe aile ikamet izni verilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy