UGBT Nedir? Resmi Tatil Mesai Ücreti ve Haklar

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma Esasları

Ulusal bayram ve genel tatil günleri, kanunla belirlenmiş tatil dönemlerini kapsar. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 47. maddesi gereğince bu günlerde çalışmayan işçilere, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir. Tatil ücretine hak kazanabilmek için hafta tatilinde olduğu gibi önceden belirli bir süre çalışma şartı aranmaz; tatil günlerinin gelmesi ve iş sözleşmesinin askıda bulunmaması yeterlidir. Ancak ulusal bayram ve genel tatil günlerinin grev yapılan günlere denk gelmesi halinde, işçi çalışmadığı bu günler için tatil ücreti talep edemez.

İşyerinde tatil günlerinde çalışma yapılıp yapılmayacağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 44. maddesi doğrultusunda toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleriyle kararlaştırılır. Sözleşmelerde açık bir düzenleme bulunmadığı takdirde söz konusu günlerde çalışılabilmesi için işçinin onayı şarttır. İş sözleşmesinde hüküm veya işçinin açık onayı bulunmaksızın tatil gününde çalışmak istemeyen personelin iş akdi, çalışmaktan kaçındığı gerekçesiyle işveren tarafından haklı nedenle feshedilemez.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un 1. maddesi uyarınca cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim günü Ulusal Bayramdır; yurt içinde ve yurt dışında Devlet adına yalnız bu gün tören icra edilir. Bayram tatili 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü boyunca devam eder. Nitelikleri gereği sürekli görev yapması gereken kuruluşların özel kanunlarındaki istisnalar saklı kalmak üzere, 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur.

Resmi Tatil Çalışması ve Ücretin Hukuki Esasları

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde tatil yapmayarak çalışan işçilere 4857 sayılı İş Kanunu'nun 47. maddesi kapsamında, çalışılan her gün için ilave bir günlük ücret tahakkuk ettirilir. Bu mesai türünde süre değil gün esası geçerlidir; çalışan gün içinde bir saat dahi mesai yapsa tam günlük ilave ücrete hak kazanır ve çalışılan sürenin azlığı bu hakkı ortadan kaldırmaz. Yüzde usulünün tatbik edildiği işyerlerinde çalışan personelin tatil ücretleri de kanun gereği işveren tarafından ödenir.

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti çıplak ücret üzerinden tespit edilir ve işçiye nakden ödenmesi zorunludur. Bu çalışma karşılığında işçiye sonradan serbest zaman kullandırılması veya izin verilmesi kanunen mümkün değildir. Aylık maktu ücretle istihdam edilen işçilerin çalışmadıkları tatil günlerinin karşılığı aylık ücretlerinin kapsamında sayılırken, çalışmaları durumunda her gün için fazladan bir günlük ücret ödenir. Arefe günlerinde ise yarım günlük tatil vaktinde çalışma yapılmaması halinde yarım günlük hak korunur; bu saatlerde çalışma yapılması durumunda ise ilave hak ediş yarım günlük tatil karşılığı üzerinden değerlendirilir.

Tatil çalışması karşılığı doğan alacak, fazla çalışma alacağından tamamen bağımsız bir haktır. Ulusal bayram veya genel tatil gününde işçinin fiili mesaisinin 7,5 saati aşması durumunda, aşan çalışma süreleri bakımından ayrıca fazla çalışma kuralları uygulanır.

Tatil Ücretinin Ödenmemesinin Hukuki Sonuçları

Tatil mesaisi ücreti normal çalışma ücretiyle birlikte muacceliyet kazanır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi gereğince, ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmaksızın ödenmeyen işçi iş görme borcunu ifa etmekten kaçınabilir. İşçilerin bu gerekçeyle kişisel kararlarına dayanarak iş görmekten kaçınmaları sayısal açıdan toplu nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. İş görme borcunu yerine getirmeyen işçilerin sözleşmeleri bu nedenle feshedilemeyeceği gibi, yerlerine yeni personel istihdam edilemez ve işleri başkalarına gördürülemez.

İşverenin ulusal bayram ve genel tatil ücretini eksik hesaplaması veya ödememesi durumunda işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-e maddesi doğrultusunda iş akdini haklı nedenle derhal feshetme yetkisine sahiptir. Kanun'un 34. maddesi uyarınca zamanında yatırılmayan bu ücret alacakları için mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi tatbik edilir.

Zamanaşımı, Arabuluculuk ve Yargı Yolu

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti bir ücret alacağı vasfı taşıdığından beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı süresi ücretin muaccel hale geldiği tarihten itibaren her bir tatil günü için müstakil olarak işlemeye başlar ve iş akdinin devam etmesi sürenin akışını kesmez. Açılacak davalarda geriye doğru son beş yıllık dönem içindeki tatil mesaisi alacakları incelenir; işverenden sözlü veya yazılı talepte bulunulması ise yasal zamanaşımını kesen haller arasında sayılmaz.

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsili talebiyle açılan davalarda görevli mahkeme iş mahkemeleridir. Dava açılmadan evvel arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olması dava şartı teşkil eder. Anlaşma sağlanamaması halinde yetkili mahkeme; davanın açıldığı tarihteki davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesi ile işin yahut işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy