Üçüncü Kişilerden Alınan Verilerin İşlenme Esasları
Kişisel verilerin üçüncü kişilerden temin edilmiş olması, bu verilerin reklam ve pazarlama amacıyla serbestçe kullanılmasına dayanak oluşturmaz ve tek başına hukuki bir işleme sebebi teşkil etmez. Verilerin tanıtım ve pazarlama süreçlerinde kullanılabilmesi için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan işleme şartlarından en az birinin somut olay nezdinde bulunması zorunludur. Kanun uyarınca kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 5Kaynağı aç
6698 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kanunlarda açıkça öngörülmesi, fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan kişinin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması ya da bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla taraflara ait kişisel verilerin işlenmesinin zorunlu olması durumunda açık rıza aranmaksızın veri işlenebilir. Bununla birlikte verinin ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu bulunması ile ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaatleri için işlemenin zorunlu olması hâllerinde de açık rıza olmaksızın verilerin işlenmesi mümkündür.
Doğrudan Elde Edilmeyen Verilerde Aydınlatma Yükümlülüğü
Kişisel verilerin doğrudan ilgili kişiden temin edilmediği durumlarda veri sorumluları, Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ çerçevesinde ilgili kişiyi süresi içinde ve usulüne uygun şekilde bilgilendirmekle mükelleftir. Reklam ve pazarlama amacıyla iletişim kurulması hâlinde bu aydınlatma yükümlülüğü en geç ilk temas esnasında; kişisel verilerin bir başkasına aktarılması söz konusu olduğunda ise en geç ilk aktarım anında yerine getirilmelidir.
Açık Rıza Şartları ve Zımni Davranışların Durumu
Reklam ve pazarlama süreçlerinin açık rızaya dayanması gereken hâllerde bu rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve tamamen özgür iradeyle verilmesi şarttır. İlgili kişinin kampanya içeriğini dinlemeye devam etmesi, iletişimi sonlandırmaması ya da ret bildiriminde bulunmaması gibi zımni tutumlar tek başına hukuken geçerli bir açık rıza olarak değerlendirilmez.
Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi ile açık rızanın temin edilmesi hukuken birbirinden bağımsız süreçlerdir. Veri sorumlularının öncelikle aydınlatma yükümlülüğünü ifa etmesi, ardından açık rıza gerektiren veri işleme faaliyetleri için ayrıca ve bağımsız bir irade beyanı alması zorunludur.
Kanuni Yükümlülüklere Aykırılık ve Yaptırımlar
Reklam ve pazarlama faaliyetlerinde kanuni ve ikincil mevzuat yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde 6698 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca idari yaptırımlar uygulanır. Kanun'un 10. maddesinde düzenlenen aydınlatma yükümlülüğünün ve 12. maddesinde öngörülen veri güvenliğine ilişkin tedbirlerin yerine getirilmemesi idari para cezası yaptırımına tabidir. Aydınlatma, veri güvenliği, Kurul kararları ve VERBİS kayıt yükümlülüklerine aykırılık hâlinde uygulanan yaptırımların muhatabı veri sorumlusu iken; bildirim yükümlülüğüne aykırılıkta veri sorumlusu veya veri işleyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri sorumludur.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 18Kaynağı aç
Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilmektedir. Kanunda kabahat olarak düzenlenen eylemlerin kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bünyesinde gerçekleştirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmaz; Kurulun bildirimi üzerine ilgili kamu görevlileri hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılarak varılan sonuç Kurula bildirilir.
Üçüncü kişilerden alınan verilerle reklam yapılabilir mi?
Verilerin üçüncü kişilerden temin edilmiş olması tek başına işleme dayanağı oluşturmaz; 6698 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki şartlardan en az birinin bulunması zorunludur.
Telefon görüşmesini kapatmamak reklam için açık rıza sayılır mı?
Görüşmeyi sonlandırmamak, bilgilendirmeyi dinlemek veya ret hakkını kullanmamak gibi zımni davranışlar tek başına geçerli bir açık rıza sayılmaz.
Pazarlama amaçlı ilk iletişimde aydınlatma ne zaman yapılmalıdır?
Aydınlatma yükümlülüğü en geç ilk iletişim kurulduğu anda, veriler aktarılacaksa en geç ilk aktarım anında yerine getirilmelidir.
Aydınlatma ve açık rıza aynı metin içinde birleştirilebilir mi?
Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza birbirinden bağımsız süreçler olup öncelikle aydınlatma yapılmalı ve açık rıza ayrı bir irade beyanıyla alınmalıdır.
Kurulun idari para cezalarına karşı hangi mahkemeye başvurulur?
Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy